Жабдықтаушы басқаратын тауар қоры (VMI)

Кіріспе

Сатушымен басқарылатын қор (VMI) – тауар жеткізуші, әдетте өндіруші, дистрибьютордың сақтаған қорларын оңтайландыруға жауапты болатын қорды басқару тәсілі. VMI жүйесінде бөлшек саудагер өзінің қор туралы деректерін сатушымен (кейде жеткізуші деп аталады) бөліседі, нәтижесінде тапсырыс көлемін анықтаушы шешімді сатушы қабылдайды. Ал дәстүрлі қорды басқаруда бөлшек саудагер (кейде дистрибьютор немесе сатып алушы деп аталады) тапсырыс көлеміне қатысты дербес шешімдер қабылдайды. Осылайша, сатушы бөлшек саудагердің тапсырыс беруге кеткен шығындарына жауапкершілік тартады, ал бөлшек саудагер әдетте қорға иелік етеді және оны сақтауға байланысты шығындарды өзі төлейді. Бір жеткізу тізбегін басқару сөздігі VMI-ді анықтама береді, бірақ 2008 жылғы мақала VMI-нің нақты стандартты анықтамасы жоқ екенін және терминнің қолданылуы VMI процестерін қолдайтын компаниялар арасында "қолданылуы айтарлықтай" ерекшеленеді деп көрсетеді. Сондай-ақ, үшінші тарап логистикалық провайдері сұраныс пен ұсыныс арасындағы қатынасты реттеу арқылы сатып алушыға қажетті қор деңгейін қамтамасыз етуге көмектесе алады.

Шолу

VMI-нің жұмыс істеуінің кілті – ортақ тәуекел. Кейбір жағдайларда, егер тауар сатылмаса, сатушы (жеткізуші) өнімді сатып алушыдан (сатушыдан) қайта сатып алады. Басқа жағдайларда, өнім сатушының иелігінде болады, бірақ сату жүзеге асқанға дейін оған тиесілі емес, яғни сатушы алдын ала белгіленген комиссия немесе пайдаға (кейде консигнациялық тауар деп аталады) алмасу үшін өнімді сақтайды (және сатуға көмектеседі). Комиссиялық бизнестің ерекше түрі – сканерлеуге негізделген сауда, онда VMI көбінесе қолданылады, бірақ оны қолдану міндетті емес. Бұл Walmart, Procter & Gamble және көптеген басқа да ірі сауда желілері қолданатын табысты бизнес-модельдердің бірі. Мұнай компаниялары көбінесе өздері жабдықтаған жанармай бекеттеріндегі бензин қорларын басқару үшін технологияны пайдаланады (Petrolsoft Corporation қараңыз). Home Depot бұл әдісті ірі өндірушілерден тауар жеткізушілермен қолданады. VMI электрондық деректер алмасу форматтарын, EDI бағдарламалық құралдарын және статистикалық әдістерді пайдаланып, жеткізу тізбегінде дұрыс қорды болжау және сақтау арқылы жеткізуші мен өндіруші арасындағы жақын түсіністікті нығайтуға көмектеседі. Сатушылар дисплейлерді бақылауды күшейтіп, қызметкерлерінің клиенттермен байланысын арттырады; сатушылар тәуекелді азайтудан, дүкен қызметкерлерінің білімін арттырудан (бұл сатушы мен сатушы үшін брендке адалдықты арттырады) және дисплейлерді күтіп ұстауға кететін шығындарды азайтудан пайда көреді. VMI қажетсіз қорларды жинаудың алдын алып, жалпы шығындарды төмендетуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, сатып алушы-жеткізуші ынтымақтастығында VMI тәсілін қолдану арқылы «бұлшық» әсері де азаяды. Тұтынушылар бөлшектер немесе қызмет қажет болған кезде өндірушінің (сатушының) өкілдерімен жиі және жақсы таныс дүкен қызметкерлерінің кеңесінен пайда көреді. Дүкен қызметкерлері сатушылар ұсынатын өнімдердің көп бөлігін жақсы біледі. Олар тұтынушыға ең қолайлы өнімді таңдауға көмектеседі және дүкен ұсынатын қызмет көрсетуді ұсынады. Өндіріс деңгейінде VMI қоймаларды толып кетуден немесе жетіспеуден, сондай-ақ қымбат жұмыс күшінен, сатып алудан және есептен сақтайды. VMI көмегімен кәсіпорындар тиісті қорды ұстап тұрады, ал оңтайландырылған қор оңай қол жеткізуге және еңбек шығындарын төмендетумен жылдам өңдеуге мүмкіндік береді. Баламалы модельдерге «жөнелтілген VMI» кіреді, онда жеткізуші немесе өндіруші меншік құқығын сақтайды, және «динамикалық VMI», онда буферлік қор жеткізушіде қалады, егер жеткізуші мен сатушы бір-біріне жеткілікті жақын болса, бұл тиімді болуы мүмкін және буферлік қорды дистрибьюторлар арасында бөлісуге мүмкіндік береді.

One of the keys to making VMI work is shared risk. In some cases, if the inventory does not sell, the vendor (supplier) will repurchase the product from the buyer (retailer). In other cases, the product may be in the possession of the retailer but is not owned by the retailer until the sale takes place, meaning that the retailer simply houses (and assists with the sale of) the product in exchange for a predetermined commission or profit (sometimes referred to as consignment stock). A special form of this commission business is scan based trading, where VMI is usually applied but its use is not mandatory. This is one of the successful business models used by Walmart, Procter & Gamble and many other big box retailers. Oil companies often use technology to manage the gasoline inventories at the service stations that they supply (see Petrolsoft Corporation). Home Depot uses the technique with larger suppliers of manufactured goods. VMI helps foster a closer understanding between the supplier and manufacturer by using electronic data interchange formats, EDI software and statistical methodologies to forecast and maintain correct inventory in the supply chain. Vendors benefit from more control of displays and more customer contact for their employees; retailers benefit from reduced risk, better store staff knowledge (which builds brand loyalty for both the vendor and the retailer), and reduced display maintenance outlays. Usage of VMI can prevent stocking undesired inventories and hence can lead to an overall cost reduction. Moreover, the magnitude of the bullwhip effect is also reduced by employing the VMI approach in a buyer supplier cooperation. Consumers benefit from knowledgeable store staff who are in frequent and familiar contact with manufacturer (vendor) representatives when parts or service are required. Store staff have good knowledge of most product lines offered by the entire range of vendors. They can help the consumer choose from competing products for items most suited to them and offer service support being offered by the store. At the goods manufacturing level, VMI helps prevent overflowing warehouses or shortages, as well as costly labor, purchasing and accounting. With VMI, businesses maintain a proper inventory, and optimized inventory leads to easy access and fast processing with reduced labor costs. Variant models include "consigned VMI", where the supplier or manufacturer retains ownership, and "dynamic VMI", where the buffer inventory remains located with the supplier, which can be beneficial if the supplier and retailer are located close enough together, and allows for buffer stock to be shared among distributors.

Құралымдары

1. Тауар қоймасының орналасуы

VMI жүйесінде тауар қоймасының орналасуы сатушы мен сатып алушы арасындағы келісімге байланысты. Бірінші нұсқа бойынша, тауарлардың қоры сатып алушының да, жеткізушінің де жайларында орналасады. Жеткізуші үшін бұл қысқа мерзімді жеткізу циклдеріне немесе үйлесімсіз өндіріс циклдеріне қарсы сақтандыру шарасы болып табылады. Алайда, осы нақты орындардағы тауар қорын толықтыру жеткізуші үшін қымбатқа түсуі, нашар ұйымдастырылуы және басқаруда қиындықтар тудыруы мүмкін. 2. Тауарға меншік құқығы

Тауарға меншік құқығы тауарға меншік кімге тиесілі екенін және бөлшек саудагерге шот-фактура қашан берілетінін білдіреді. Сатушы басқаратын инвентаризацияда төлем және меншік құқығын беруге қатысты бірнеше шешім бар. Жеткізуші нақты уақыт режимінде ақпарат алады, бұл оған сатып алушының сұранысын болжау үшін тауар қорын бақылауға мүмкіндік береді, соның арқасында болашақ сұранысқа негізделген тауар қорын жоспарлауға болады (оны азайту немесе арттыру). Бұл тұрақтылық пен үйлестіру "қамшы" эффектісін азайтуға мүмкіндік береді, өйткені өндіруші жеткізу тізбегін жақсырақ көреді және келіп түсетін сұраныстың жалпы картинасына ие болады. Бөлшек саудагер тарапынан тауарды басқарумен байланысты барлық шығындар (сақтау шығындары, тапшылық шығындары, бұзылу шығындары және т.б.) айтарлықтай төмендейді. Мысалы, бөлшек саудагер сирек тауар тапшылығына тап болады және сақтау шығындары ең төмен деңгейде ұсталады, өйткені қажетті мөлшерде тауар сақталады. Деректер әдетте апта сайын жаңартылады және EDI арқылы жіберіледі, бұл нақты нарық тенденцияларын болжауға мүмкіндік береді. Деректер өндірілген және сатылған тауарлардың нақты санына негізделген. Бұл ақпарат алмасу туралы келісім қажетті тауарлардың үздіксіз ағынын қамтамасыз етуге бағытталған.

Математикалық модельдің кластары

1. Екі деңгейлі VMI математикалық модельдері

VMI-дың бірінші класы, екі деңгейлі VMI математикалық моделі, жеткізу тізбегінде екі деңгейді (немесе эшелонды) қамтиды: жеткізуші және бөлшек саудагер. Осы кластан үш түрлі VMI математикалық модельдер әзірленді, олар: бір жеткізуші – бір бөлшек саудагер VMI моделі, бір жеткізуші – көп бөлшек саудагер VMI моделі және көп жеткізуші – көп бөлшек саудагер VMI моделі. Бұл класс қарқынды дамып келеді. Мысалы, бір жеткізуші – бір бөлшек саудагер VMI моделі көп өнімдік жағдайға, комиссиялық тауар қорына (CS) және жеңілдетулерге дейін кеңейтілді.