Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұйқының баяу толқындық және REM фазалары арасындағы тербеліс
Oscillation between the slow wave and REM phases of sleep
the album
Ұйқы циклі – ұйқының баяу толқындық және REM (парадоксалды) фазалары арасындағы тербеліс. Оны ұйқы мен ояну арасындағы циркадтық айырмашылықтан ажырату үшін кейде ультрадиандық ұйқы циклы, ұйқы-түс циклы немесе REM NREM циклы деп атайды. Адамдарда бұл цикл 70-110 минутқа созылады (90 ± 20 минут). Ересектер мен нәрестелердің ұйқысында тыныш және белсенді ұйқы арасында циклдік өзгерістер болады. Бұл өзгерістер ояу күйде де белсенділік пен демалыс циклдары ретінде жалғасуы мүмкін, бірақ оларды анықтау қиынырақ.
The sleep cycle is an oscillation between the slow wave and REM (paradoxical) phases of sleep. It is sometimes called the ultradian sleep cycle, sleep–dream cycle, or REM NREM cycle, to distinguish it from the circadian alternation between sleep and wakefulness. In humans, this cycle takes 70 to 110 minutes (90 ± 20 minutes). Within the sleep of adults and infants there are cyclic fluctuations between quiet and active sleep. These fluctuations may persist during wakefulness as rest activity cycles but are less easily discerned.
Сипаттамалары
Электроэнцефалография ұйқы циклдарының уақытын REM және REM емес ұйқы кезінде байқалатын ми толқындарының айқын ерекшелігі арқасында көрсетеді. Дельта толқынының белсенділігі, баяу толқындық (терең) ұйқымен байланысты, әсіресе сапалы ұйқы кезінде үнемі тербелістерді көрсетеді. Ренин, өсу гормоны және пролактин сияқты әртүрлі гормондардың секрециясы дельта толқынының белсенділігімен оң корреляцияда, ал қалқанша безін стимуляциялайтын гормон секрециясы кері корреляцияда болады. Жүрек соғуының айнымалылығы REM кезінде артатыны мәлім, сонымен қатар дельта толқынының шамамен 90 минуттық циклындағы тербелістермен кері корреляцияны көрсетеді. Ұйықтаған адамның ұйқының қай сатысында екенін анықтау үшін электроэнцефалография осы айырманы анықтауға арналған басқа құрылғылармен біріктіріледі. ЭМГ (электромиография) – ұйқы фазаларын ажырату үшін маңызды әдіс: мысалы, бұлшықет тонусының төмендеуі, әдетте оянудан ұйқыға өтудің белгісі болып табылады, ал REM ұйқы кезінде бұлшықет атониясы (сал) күйі пайда болады, нәтижесінде ЭМГ-де сигналдар болмайды. Мысалы, REM ұйқысы, аты айтып тұрғандай, жылдам көзге қозғалыс үлгісімен сипатталады, ол ЭОГ арқылы көрінеді. Сонымен қатар, кардиореспираторлық параметрлерге негізделген әдістер де ұйқы архитектурасын талдауда тиімді – егер олар жоғарыда аталған басқа өлшемдермен (электроэнцефалография, электроокулография және электромиография сияқты) байланысты болса. Гомеостатикалық функциялар, әсіресе терморегуляция, REM емес ұйқы кезінде қалыпты түрде жүзеге асады, бірақ REM ұйқы кезінде – жоқ. Осылайша, REM ұйқы кезінде дене температурасы орташа деңгейден ауытқиды, ал REM емес ұйқы кезінде қалыпқа келеді. Сатылардың алмасуы дене температурасын қа acceptable диапазонда ұстап тұрады. Адамдарда REM емес және REM арасындағы ауысу жедел болады; басқа жануарларда бұл ауысу аздап байқалады.
Electroencephalography shows the timing of sleep cycles by virtue of the marked distinction in brainwaves manifested during REM and non REM sleep. Delta wave activity, correlating with slow wave (deep) sleep, in particular shows regular oscillations throughout a good night's sleep. Secretions of various hormones, including renin, growth hormone, and prolactin, correlate positively with delta wave activity, while secretion of thyroid stimulating hormone correlates inversely. Heart rate variability, well known to increase during REM, predictably also correlates inversely with delta wave oscillations over the ~90 minute cycle. In order to determine in which stage of sleep the asleep subject is, electroencephalography is combined with other devices used for this differentiation. EMG (electromyography) is a crucial method to distinguish between sleep phases: for example, a decrease of muscle tone is in general a characteristic of the transition from wake to sleep, and during REM sleep, there is a state of muscle atonia (paralysis), resulting in an absence of signals in the EMG. for example, REM sleep, as the name indicates, is characterized by a rapid eye movement pattern, visible thanks to the EOG. Moreover, methods based on cardiorespiratory parameters are also effective in the analysis of sleep architecture—if they are associated with the other aforementioned measurements (such as electroencephalography, electrooculography and the electromyography). Homeostatic functions, especially thermoregulation, occur normally during non REM sleep, but not during REM sleep. Thus, during REM sleep, body temperature tends to drift away from its mean level, and during non REM sleep, to return to normal. Alternation between the stages therefore maintains body temperature within an acceptable range. In humans, the transition between non REM and REM is abrupt; in other animals, it is less so.
Ұзындығы
Ересек адамның ұйқы циклінің орташа ұзақтығы 90 минут деп есептеледі. N1 (NREM 1-ші сатысы) – адамның ұйықтап жатуға айналуы немесе ұйықтауға дайындалу кезеңі. Осы сатыда ми толқындары мен бұлшықет қызметі азая бастайды. N2 – адамның жеңіл ұйқыда болу кезеңі. Осы уақытқа дейін көз қозғалысы тоқтатылады. Ми толқынының жиілігі мен бұлшықет тонусы төмендейді. Жүрек соғу жиілігі мен дене температурасы да төмендейді. N3 немесе тіпті N4 сатыларынан ояту ең қиын. Денедегі барлық мүшелер босаңсып, тыныс алу, қан қысымы және дене температурасы төмендейді. Ұлттық Ұйқы Қоры NREM ұйқысының әртүрлі сатыларын және олардың маңыздылығын талқылайды. Олар REM ұйқысын "Ерекше күй, онда көбінесе түстер көріледі. Ми оянған, ал дене сал болып қалады" деп сипаттайды. Осы ерекше сатыда адам түс көреді. Ұйқы циклінің орташа ұзақтығы 90 минут екенін 1963 жылы Натаниел Клейтман танымал етті. Сәбилерде ұйқы циклі шамамен 50–60 минутқа созылады; орташа ұзақтығы адам ересек жасқа жеткенде ұзарады. Мысықтарда ұйқы циклі шамамен 30 минутты құрайды, ал егеуқұйрықтарда 12 минутқа дейін, ал пілдерде 120 минутқа дейін созылады (Осы тұрғыдан алғанда, ұйқы циклінің онтогенезі организм мөлшеріне пропорционал метаболикалық процестермен байланысты болып көрінеді. Алайда, кейбір пілдерде байқалған қысқа ұйқы циклдары бұл теорияны күрделендіреді). 7–8 сағаттық ұйқыда шамамен бес цикл болады, олардың ортаңғы екеуі бірінші және төртінші циклдардан ұзаққа созылады.
The standard figure given for the average length of the sleep cycle in an adult man is 90 minutes. N1 (NREM stage 1) is when the person is drowsy or awake to falling asleep. Brain waves and muscle activity start to decrease at this stage. N2 is when the person experiences a light sleep. Eye movement has stopped by this time. Brain wave frequency and muscle tonus is decreased. The heart rate and body temperature also goes down. N3 or even N4 are the most difficult stages to be awakened. Every part of the body is now relaxed, breathing, blood pressure and body temperature are reduced. The National Sleep Foundation discusses the different stages of NREM sleep and their importance. They describe REM sleep as "A unique state, in which dreams usually occur. The brain is awake and body paralyzed." This unique stage usually occurs when the person dreams. The figure of 90 minutes for the average length of a sleep cycle was popularized by Nathaniel Kleitman around 1963.]] In infants, the sleep cycle lasts about 50–60 minutes; average length increases as the human grows into adulthood. In cats, the sleep cycle lasts about 30 minutes, though it is about 12 minutes in rats and up to 120 minutes in elephants (In this regard, the ontogeny of the sleep cycle appears proportionate with metabolic processes, which vary in proportion with organism size. However, shorter sleep cycles detected in some elephants complicate this theory). A 7–8 hour sleep probably includes five cycles, the middle two of which tend to be longer than the first and the fourth.
Ояну
Ұйқының себепсіз оянуы көбінесе REM ұйқысының кезінде немесе одан кейін, дене температурасының көтерілуімен байланысты болады.
Unprovoked awakening occurs most commonly during or after a period of REM sleep, as body temperature is rising.