Үндістанның құс зерттеушісі Салим Әли және Пәкістанның тұңғыш президенті

Кіріспе

Үндістандық орнитолог (1896–1987) Оңтүстік Йеменнің президенті

Салим Моизуддин Абдул Али (12 қараша 1896 – 20 маусым 1987) – үндістандық орнитолог және табиғатты зерттеуші. Кейде "Үндістанның құс адамы" деп аталатын Салим Әли Үндістан бойынша жүйелі түрде құстарды зерттеуді алғаш рет жүргізген үнділік және Үндістанда орнитологияны танымал еткен бірнеше құс кітабының авторы. 1947 жылдан кейін Бомбей табиғаттану қоғамындағы маңызды тұлғаға айналып, ұйымға үкіметтік қолдау көрсету, Баратпур құс қорығын (Кеоладео ұлттық саябағын) құру және қазіргі Үнсіз аңғар ұлттық саябағының құрылуына кедергі келтіру үшін жеке беделін пайдаланды. Сидни Диллон Риплимен бірге "Индия және Пәкістан құстарының анықтамалығы" атты он томдық еңбекті жазды, оның екінші басылымы оның қайтысынан кейін аяқталды. Ол 1958 жылы "Падма Бхушан" орденімен, ал 1976 жылы "Падма Вибушан" орденімен марапатталды – бұл Үндістандағы ең жоғары әскери есімдердің үшінші және екінші дәрежесі. Бірнеше құс түрі, Салим Әлидің жеміс жейтін жасырғышы, Салим Әлидің кішкентай гекконы, сондай-ақ бірнеше құс қорықтары мен мекемелер оның құрметіне аталды.

Ерте өмір

Салим Әли Бомбей қаласындағы Сүлеймани Бохра отбасында дүниеге келді. Оның әкесі бір жасқа келгенде, анасы Зейнет-ун-Нисса үш жасқа келгенде қайтыс болды. Әли бауырларымен бірге анасының інісі Амируддин Тябжи және баласы жоқ Хамида Бегум тәтесімен Мумбайдағы Кхетвадидегі орта тапқа жататын отбасында тәрбиеленді. Тағы бір інісі – Аббас Тябжи, Үндістанның тәуелсіздік күресінде белгілі болған тұлға. Әлидің алғашқы қызығушылығы Үндістандағы аң аулау туралы кітаптарға еді, және ол әкесі Амируддиннің ынталандыруымен спорттық атуға ең қызығушылық танытты. Ол өскен ауданда жиі ату жарыстары өткізілетін, ал оның ойын жолдастарының арасында алыс туысы Искандер Мирза болды, ол өте жақсы мерген еді және кейін Пәкістанның бірінші президенті болды. Салимді құстарды мұқият зерттеумен Бомбей табиғаттану қоғамының (BNHS) хатшысы В.С. Миллард таныстырды, ол Амируддиннің мүшесі болған. Миллард жас Салимнің ойыншық пневматикалық мылтығымен атып алған ерекше түсті торғайды анықтады. Миллард оны сары тамақталған торғай деп анықтады және Салимге қоғамның сақталған құстар коллекциясын көрсетті. Миллард Салимге бірнеше кітап берді, соның ішінде Эханың «Бомбейдің кең таралған құстары» кітабы да болды, Салимді құстар коллекциясын жасауға шақырды және оны терісін сыпыру және сақтау бойынша оқытуды ұсынды. Кейін Миллард жас Салимді BNHS-тің алғашқы жалақылы кураторы (кейін сэр) Норман Бойд Киннермен таныстырды, ол кейіннен Британ мұражайындағы лауазымынан Әлиге қолдау көрсетті. «Торғайдың құлауы» атты автобиографиясында Әли сары тамақталған торғай оқиғасын өміріндегі шешуші кезең деп атап өтеді, ол оны орнитологияға, сол кездегі үнділік үшін ерекше мамандық таңдауына бастады. Ол 10 жасында күнделік жүргізді, ал оның алғашқы құс жазбаларында еркек құсты атып алғаннан кейін жұп құстардағы еркектердің ауысуы туралы байқаулар болды. Салим екі қарындасымен бірге Жиргаумдағы Зенана Библия және Медициналық Миссиясының қыздар гимназиясында оқыды, содан кейін Бомбей қаласындағы Сент-Ксавьер колледжіне түсті. Шамамен 13 жасында ол созылмалы бас ауруынан зардап шекті, сондықтан сабақтан жиі қалып қоятын. Ол Сіндке туысының үйіне жіберілді, ол құрғақ ауаның көмектесетінін айтқан. Оқудан қайтып келгеннен кейін 1913 жылы Бомбей университетінің түлектер емтиханын қиындықпен тапсырды.

Salim Ali was born into a Sulaimani Bohra family in Bombay, the ninth and youngest child of Moizuddin Abdul Ali. His father died when he was a year old and his mother Zeenat un nissa died when he was three. Along with his siblings, Ali was brought up by his maternal uncle, Amiruddin Tyabji, and childless aunt, Hamida Begum, in a middle class household in Khetwadi, Mumbai. Another uncle was Abbas Tyabji, a well known Indian freedom fighter. Ali's early interest was in books on hunting in India and he became the most interested in sport shooting, encouraged by his foster father Amiruddin. Shooting contests were often held in the neighbourhood in which he grew and his playmates included Iskandar Mirza, a distant cousin who was a particularly good marksman and went on in later life to become the first President of Pakistan. Salim was introduced to the serious study of birds by W. S. Millard, secretary of the Bombay Natural History Society (BNHS) where Amiruddin was a member, who identified an unusually coloured sparrow that young Salim had shot for sport with his toy air gun. Millard identified it as a yellow throated sparrow, and showed Salim around the Society's collection of stuffed birds. Millard lent Salim a few books including Eha's Common birds of Bombay, encouraged Salim to make a collection of birds and offered to train him in skinning and preservation. Millard later introduced young Salim to (later Sir) Norman Boyd Kinnear, the first paid curator at the BNHS, who later supported Ali from his position in the British Museum. In his autobiography, The Fall of a Sparrow, Ali notes the yellow throated sparrow event as a turning point in his life, one that led him into ornithology, an unusual career choice, especially for an Indian in those days. Even at around 10 years of age, he maintained a diary and among his earliest bird notes were observations on the replacement of males in paired sparrows after he had shot down the male. Salim went to primary school at Zenana Bible and Medical Mission Girls High School at Girgaum along with two of his sisters and later to St. Xavier's College, Bombay. Around the age of 13 he suffered from chronic headaches, making him drop out of class frequently. He was sent to Sind to stay with an uncle who had suggested that the dry air might help and on returning after such breaks in studies, he barely managed to pass the matriculation exam of the Bombay University in 1913.

Бірма мен Германия

Салим Әлидің алғашқы білімі Мумбайдағы Сент-Ксавьер колледжінде болды. Колледждегі қиын бірінші жылдан кейін ол оқуды тастап, Тавойға, Бирмаға (Тенассерим) отбасының вольфрам (тунгстен) кенін (тунгстен қару-жараққа арналған және соғыс кезінде құнды болған) және ағаш шаруашылығымен айналысуын қадағалау үшін барды. Бұл аймақты қоршап тұрған ормандар Әлиге табиғатты зерттеуші және аңшылық дағдыларын жетілдіруге мүмкіндік берді. Ол сондай-ақ Мьянмадағы Орман қызметінде жұмыс істейтін Дж. С. Хопвуд пен Бертольд Риббентроппен танысты. 1917 жылы Үндістанға оралған соң, ол ресми оқуды жалғастыруға шешім қабылдады. Ол Давардың сауда колледжінде коммерциялық құқық пен есепке алуды оқыды, бірақ оның нағыз қызығушылығын Сент-Ксавьер колледжіндегі Әке Этельберт Блаттер байқап, оны зоологияны оқуға көндірді. Давар колледжінде таңертеңгілік сабақтарға қатысқаннан кейін, ол Сент-Ксавьер колледжінде зоология сабақтарына қатыса бастады және зоология курсын аяқтады. Осы уақытта, 1918 жылдың желтоқсанында, ол алыс туысы Техминаға үйленді. Әли кішкентай кезінен мотоциклдерге ғашык болды. Тавойда 3.5 атты күшті NSU мотоциклімен бастап, ол Sunbeam, Harley Davidson (үш модель), Douglas, Scott, New Hudson және Zenith сияқты мотоциклдерге ие болды. 1950 жылы Швецияның Уппсала қаласында өткен Халықаралық орнитологиялық конгреске шақырылған ол өзінің Sunbeam мотоциклін Бомбейден SS Stratheden кемесімен жіберіп, Еуропаны мотоциклмен аралап, Францияда ұсақ жарақат алды, ал Германиядағы тас жолдарда бірнеше рет құлап қалды. Ол толық жүктелген мотоциклімен Уппсаладағы алғашқы сессияға дәл уақытында келгенде, оның Үндістаннан барлық жолды мотоциклмен келгені туралы әңгіме тарады! Ол BMW мотоцикліне ие болмағанына өкінді. Әли ресми университет дипломының болмауына байланысты Үндістанның зоологиялық зерттеу институтында ашық орнитолог лауазымын алуға үміткер болған жоқ, және бұл лауазым М. Л. Рунуалға берілді. 1926 жылы ол Мумбайдағы Уэльс ханзадасы мұражайында жаңа ашылған табиғат тарихы бөлімінде ай сайын 350 рупий жалақымен нұсқаушы-оқытушы болып жұмысқа орналасты. Алайда ол екі жылдан кейін жұмыстан жалықты және 1928 жылы Германияға оқуға кетті, онда ол Берлиндегі Табиғат тарихы мұражайында профессор Эрвин Стресманнмен жұмыс істеді. Бұл жұмыстың бір бөлігі Бирмадан Дж. К. Стэнфорд жинаған үлгілерді зерттеуді қамтыды. Стэнфорд BNHS мүшесі болғандықтан, Клод Тисхерстпен байланысып, BNHS көмегімен өз бетінше жұмыс істей алатынын ұсынды. Тисхерст жұмыста үнділік қатысуына разы болмады және неміс Стресманның қатысуына одан да наразы болды. Тисхерст BNHS-қа Стресманмен ынтымақтастық идеясы Стэнфордқа құрметсіздік екенін білдіретін хаттар жазды. Алайда Реджинальд Спенс пен Пратер мұны ескермеді және Әлиді Стресманның көмегімен Берлинде зерттеулер жүргізуге ынталандырды. Әли Стресманнға алғашқы хаттарынан бастап, тіпті онымен кездеспей тұрып, жылы және көмекшіл болды. Өзінің өмірбаянында Әли Стресманнды өзінің гуруы деп атайды, оған барлық келесі сұрақтарын жолдады. Берлинде Әли сол кездегі көптеген ірі неміс орнитологтарымен танысты, олардың арасында Бернхард Ренш, Оскар Хейнрот, Рудольф Дрост және Эрнст Майр болды, сонымен қатар Берлиндегі революционер Чемпакараманан Пиллай сияқты басқа да үнділіктермен танысты. Әли сонымен қатар Хелиголанд құс обсерваториясында құс сақиналарын орнату тәжірибесін алды және 1959 жылы ол Үндістанда швейцариялық орнитолог Альфред Шифферлидің көмегін алды.

Salim Ali's early education was at St. Xavier's College, Mumbai. Following a difficult first year in college, he dropped out and went to Tavoy, Burma (Tenasserim) to look after the family's wolfram (tungsten) mining (tungsten was used in armour plating and was valuable during the war) and timber interests there. The forests surrounding this area provided an opportunity for Ali to hone his naturalist and hunting skills. He also made acquaintance with J C Hopwood and Berthold Ribbentrop who were with the Forest Service in Burma. On his return to India in 1917, he decided to continue formal studies. He went to study commercial law and accountancy at Davar's College of Commerce but his true interest was noticed by Father Ethelbert Blatter at St. Xavier's College who persuaded Ali to study zoology. After attending morning classes at Davar's College, he then began to attend zoology classes at St. Xavier's College and was able to complete the course in zoology. Around the same time, he married Tehmina, a distant relative, in December 1918. Ali was fascinated by motorcycles from an early age and starting with a 3.5 HP NSU in Tavoy, he owned a Sunbeam, Harley Davidsons (three models), a Douglas, a Scott, a New Hudson and a Zenith among others at various times. On invitation to the 1950 International Ornithological Congress at Uppsala in Sweden he shipped his Sunbeam aboard the SS Stratheden from Bombay and biked around Europe, injuring himself in a minor mishap in France apart from having several falls on cobbled roads in Germany. When he arrived on a fully loaded bike, just in time for the first session at Uppsala, word went around that he had ridden all the way from India! He regretted not having owned a BMW. Ali failed to get an ornithologist's position which was open at the Zoological Survey of India due to the lack of a formal university degree and the post went instead to M. L. Roonwal. He was hired as guide lecturer in 1926 at the newly opened natural history section in the Prince of Wales Museum in Mumbai with a salary of Rs 350 per month. He however tired of the job after two years and took leave in 1928 to study in Germany, where he was to work under Professor Erwin Stresemann at the Berlin's Natural History Museum. Part of the work involved studying the specimens collected by J. K. Stanford in Burma. Stanford being a BNHS member had communicated with Claud Ticehurst and had suggested that he could work on his own with assistance from the BNHS. Ticehurst did not appreciate the idea of an Indian being involved in the work and resented even more, the involvement of Stresemann, a German. Ticehurst wrote letters to the BNHS suggesting that the idea of collaborating with Stresemann was an insult to Stanford. This was however not heeded by Reginald Spence and Prater who encouraged Ali to conduct the studies at Berlin with the assistance of Stresemann. Ali found Stresemann warm and helpful right from his first letters sent before even meeting him. In his autobiography, Ali calls Stresemann his guru, to whom all his later queries went. In Berlin, Ali made acquaintance with many of the major German ornithologists of the time including Bernhard Rensch, Oskar Heinroth, Rudolf Drost and Ernst Mayr apart from meeting other Indians in Berlin including the revolutionary Chempakaraman Pillai. Ali also gained experience in bird ringing at the Heligoland Bird Observatory and in 1959 he received the assistance of Swiss ornithologist Alfred Schifferli in India.

Орнитология

1930 жылы Үндістанға оралғаннан кейін, ол қаржы жетіспеушілігіне байланысты нұсқаушы-зерттеушінің лауазымы жойылғандығын білді. Тиісті жұмыс таба алмаған Салим Әли мен Техмина Мумбаи маңындағы жағалаудағы Кихим ауылына көшіп барды. Мұнда ол бая тоқымашысының көбеюін және олардың тізбектелген көп әйелділік жүйесін жақыннан зерттеу мүмкіндігіне ие болды. Кейінгі зерттеушілер бұл зерттеуді Салим Әлидің құрмет тұтқан және үш томдық сериясында жазған Моғол императорларының табиғатты зерттеушілер дәстүріне сай екенін айтты. Бірнеше айдан кейін ол Котагириге шақырылды, онда Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Месопотамияда қызмет еткен зейнеткер әскери дәрігер К. М. Анантан тұрды. Ол сондай-ақ Лонгвуд Шола маңындағы Доннингтонде тұратын BNHS мүшесі Ангус Кинлохтың жесірі Кинлох ханыммен, ал кейінірек оның Билигириранган тауларында тұратын күйеу баласы Р. С. Морриспен танысты. Сонымен қатар, ол Хайдарабад, Кочин, Траванкор, Гвалиор, Индор және Бхопал княздықтарында олардың билеушілерінің демеушілігімен жүйелі құс зерттеулерін жүргізу мүмкіндігін тапты. Бұл зерттеулерде оған Үндістанның көптеген аймақтарын аралап, мұқият жазбалар жасаған Хью Уистлер көмектесті. Уистлер 1929 жылы жариялаған «Үнді құстарын зерттеу» еңбегінде үлкен қауырсынды дронгоның ұзын құйрық қауырсындарының ұшындағы ракета тәрізді өскіндердің ішкі жағында жіпшелердің болмауын атап өтті. Салим Әли бұл қателік екенін және мұндай қателер ерте әдебиеттен бері келе жатқанын, рахистің бұрылысын ескермеген дұрыс емес байқау екенін көрсетті. Уистлер бастапқыда белгісіз үнділік өзінің қатесін тапқанына наразы болды және журнал редакторларына «жамандыққа толы» хаттар жазды. Кейін Уистлер оның үлгілерін қайта қарап, қателігін мойындап қана қоймай, жақын досы болды. Уистлер 1938 жылдың 24 қазанында Алиге былай деп жазды: «Біздің ынтымақтастығымыз, әсіресе сіз дронгоның құйрық қауырсынындағы жіпшелердегі менің қателігімді көрсеткен кезде, маған үлкен пайда келтірді. Осы қателік маған өте құнды болып шықты. Сондай-ақ, Мэйсур және Сандербанс су айдындарындағы зерттеулерді қолға алу шарты ретінде сіздің ынтымақтастығыңызды талап еткеніңіз үшін сізге шын жүректен алғыс айтамын». Уистлер Салимді Ричард Майнерцхагенмен таныстырды және екеуі Ауғанстанға экспедиция жасады. Майнерцхаген оған өте сын көзбен қараса да, олар жақын дос болды. Салим Әли Майнерцхагеннің құстар туралы еңбектерінде ешқандай кемшілік таппады, бірақ кейінгі зерттеулер оның көптеген зерттеулерінің алаяқтық екенін көрсетті. Майнерцхаген олардың далада өткізген күндерінен жасаған күнделік жазбаларын қолжетімді етті және Салим Әли оларды өзінің өмірбаянында қайталайды: 30.4.1937 Салимнен көңілім қалды. Ол жинақтаудан басқа ештеңеге жарамсыз. Ол құстың терісін сыпырып, тамақ пісіре алмайды, лагерьтік өмірмен байланысты ештеңе жасай алмайды, заттарды жинамайды немесе отын шауып алмайды. Ол мен туралы болса керек, бір нәрсе туралы үздіксіз жазбалар жазады. Тіпті жинауды да өз бастамасымен ешқашан жасамайды. 20.5.1937 Салим білімді үндіктің бейнесі және мені қатты қызықтырады. Ол өзінің теориялық пәндерін өте жақсы біледі, бірақ практикалық қабілеті жоқ, күнделікті шағын мәселелерде үмітсіз тиімді емес. Оның көзқарастары таң қалдырады. Ол ертең британдықтарды елден қуғысы келеді және елді өзі басқаруға дайын. Мен оған британ үкіметінің миллиондаған білімсіз үндістерді Сәлім сияқты адамдардың ыстыққан қолына тапсыру ниеті жоқ екенін бірнеше рет айттым. Оның алғашқы зерттеулерінде әйелі Техмина оны сүйемелдеп, қолдау көрсетті. 1939 жылы Техмина қайтыс болғаннан кейін Салим Әли қарындасы Каму мен күйеуінің үйінде тұрды. Кейінгі саяхаттарында Али финндер байясының Кумаон терайындағы популяциясын қайтадан тапты, бірақ тау бақасын (Ophrysia superciliosa) табуға жасаған экспедициясы сәтсіз аяқталды, оның жағдайы әлі күнге дейін белгісіз. Әли құс жүйелілігі мен таксономиясының егжей-тегжейіне қызығушылық танытпады, құстарды далада зерттеуге көбірек қызығушылық танытты. Эрнст Майр Риплиге Али жеткілікті дана жинамағанын айтып шағымданды: «Жалпы алғанда, ол серияларды жинау қажеттілігін түсінбегенін ойлаймын. Мүмкін, сен оны осыған көндіре аласың». Кейінірек Али өзінің қызығушылығын «табиғи ортадағы тірі құсқа» екенін жазды. Салим Әлидің Сидни Диллон Риплимен байланысы көптеген бюрократиялық проблемаларға әкелді. Риплидің ОСС агенті болғандығы Үндістандағы құс сақиналау операцияларына ЦРУ-дың қатысы бар деген айыптамаларға әкелді. Сали құс суретіне де қызығушылық танытты, оның досы Локе Ван Тхомен бірге. Локе BNHS мүшесі және Корольдік Үнді әскери-теңіз күшінің лейтенант-коммандері Дж. Т. М. Гибсонмен таныстырды, ол Локеге Швейцариядағы мектепте ағылшын тілін оқытқан. Құстарға қызығушылығы зор Сингапурдегі бай бизнесмен Локе Әли мен BNHS-қа қаржылық қолдау көрсетті. Әли Үндістандағы орнитологияның тарихи аспектілеріне де қызығушылық танытты. Ол жариялаған алғашқы мақалаларының бірінде Моғол императорларының табиғат тарихына қосқан үлесін зерттеді. 1971 жылғы Сундер Лал Хора естелік лекциясында және 1978 жылғы Азад естелік лекциясында ол Үндістандағы құс зерттеуінің тарихы мен маңыздылығы туралы айтты. Өмірінің соңына қарай ол Бомбей табиғат тарих қоғамының тарихындағы адамдардың өмірін құрастыруды бастады, бірақ тек төрт бөлімі ғана жарияланды.

On his return to India in 1930, he discovered that the guide lecturer position had been eliminated due to lack of funds. Unable to find a suitable job, Salim Ali and Tehmina moved to Kihim, a coastal village near Mumbai. Here he had the opportunity to study at close hand, the breeding of the baya weaver and discovered their mating system of sequential polygamy. Later commentators have suggested that this study was in the tradition of the Mughal naturalists that Salim Ali admired and wrote about in three part series on the Moghul emperors as naturalists. A few months were then spent in Kotagiri where he had been invited by K. M. Anantan, a retired army doctor who had served in Mesopotamia during World War I. He also came in contact with Mrs Kinloch, widow of BNHS member Angus Kinloch who lived at Donnington near Longwood Shola, and later her son in law R C Morris, who lived in the Biligirirangan Hills. Around the same time he discovered an opportunity to conduct systematic bird surveys in the princely states of Hyderabad, Cochin, Travancore, Gwalior, Indore and Bhopal with the sponsorship of their rulers. He was aided and supported in these surveys by Hugh Whistler who had surveyed many parts of India and had kept very careful notes. Whistler published a note on The study of Indian birds in 1929 where he mentioned that the racquets at the end of the long tail feathers of the greater racket tailed drongo lacked webbing on the inner vane. Salim Ali wrote a response pointing out that this was in error and that such inaccuracies had been carried on from early literature and pointed out that it was incorrect observation that did not take into account a twist in the rachis. Whistler was initially resentful of an unknown Indian finding fault and wrote "snooty" letters to the editors of the journal S H Prater and Sir Reginald Spence. Subsequently, Whistler re examined his specimens and not only admitted his error but became a close friend. Whistler wrote to Ali on 24 October 1938:
It has been a very great benefit to me that we drifted into collaboration largely in its beginning as an accident when you pointed out my mistake over the webs of Drongo's tail feather and the mistake has proved to me well worth while. And here and now I must thank you very warmly for making my collaboration a condition of your undertaking the Mysore and Sunderbans surveys. Whistler also introduced Salim to Richard Meinertzhagen and the two made an expedition into Afghanistan. Although Meinertzhagen had very critical views of him they became good friends. Salim Ali found nothing amiss in Meinertzhagen's bird works but later studies have shown many of his studies to be fraudulent. Meinertzhagen made his diary entries from their days in the field available and Salim Ali reproduces them in his autobiography:
30.4.1937 I am disappointed in Salim. He is quite useless at anything but collecting. He cannot skin a bird, nor cook, nor do anything connected with camp life, packing up or chopping wood. He writes interminable notes about something perhaps me Even collecting he never does on his own initiative

20.5.1937 Salim is the personification of the educated Indian and interests me a great deal. He is excellent at his own theoretical subjects, but has no practical ability, and at everyday little problems is hopelessly inefficient His views are astounding. He is prepared to turn the British out of India tomorrow and govern the country himself. I have repeatedly told him that the British Government have no intention of handing over millions of uneducated Indians to the mercy of such men as Salim:

He was accompanied and supported on his early surveys by his wife, Tehmina, and was shattered when she died in 1939 following a minor surgery. After Tehmina's death in 1939, Salim Ali stayed with his sister Kamoo and brother in law. In the course of his later travels, Ali rediscovered the Kumaon Terai population of the Finn's baya but was unsuccessful in his expedition to find the mountain quail (Ophrysia superciliosa), the status of which continues to remain unknown. Ali was not very interested in the details of bird systematics and taxonomy and was more interested in studying birds in the field. Ernst Mayr wrote to Ripley complaining that Ali failed to collect sufficient specimens : "as far as collecting is concerned I don't think he ever understood the necessity for collecting series. Maybe you can convince him of that." Ali later wrote that his interest was in the "living bird in its natural environment." Salim Ali's associations with Sidney Dillon Ripley led to many bureaucratic problems. Ripley's past as an OSS agent led to allegations that the CIA had a hand in the bird ringing operations in India. Salim Ali took some interest in bird photography along with his friend Loke Wan Tho. Loke had been introduced to Ali by J. T. M. Gibson, a BNHS member and Lieutenant Commander of the Royal Indian Navy, who had taught English to Loke at a school in Switzerland. A wealthy Singapore businessman with a keen interest in birds, Loke helped Ali and the BNHS with financial support. Ali was also interested in the historical aspects of ornithology in India. In a series of articles, among his first publications, he examined the contributions to natural history of the Mughal emperors. In the 1971 Sunder Lal Hora memorial lecture and the 1978 Azad Memorial Lecture he spoke of the history and importance of bird study in India. Towards the end of his life, he began to document the lives of people in the history of the Bombay Natural History Society but did not complete the series with only four parts published.

Басқа салымдар

Салим Әли БНХС-тің өмір сүруін қамтамасыз етуде зор ықпал етті және сол кездегі 100 жылдық мекемені құтқаруға қол жеткізді. Ол сол кездегі Премьер-министр Пандит Нехруға қаржылай көмек сұрап хат жолдады. Салим сондай-ақ отбасының басқа мүшелеріне де ықпал етті. Оның туысы Хумаюн Абдуллали орнитолог болды, ал немересі Лейк құстарға қызығушылық танытып, Әлидің алыс туысы Зафар Футехалиге тұрмысқа шықты. Зафар БНХС-тің құрметті хатшысы болып, Үндістанда құс бақылаушылар желісі арқылы құс зерттеуінің дамуына үлкен үлес қосты. Немере інісі Шахид Әли де орнитологияға қызығушылық танытты. Әли бірнеше магистратура және докторантура студенттеріне жетекшілік етті, алғашқысы Виджайкумар Амбедкар болды. Ол бая тоқымашының көбеюі мен экологиясын зерттеп, Дэвид Лак жақсы бағалаған диссертация қорғады. Әли Үндістанда орнитологияны дамытуға қолдау көрсету үшін қаржы табуға болатын маңызды салаларды анықтады. Ол 1960-шы жылдардың ортасында Үндістанның Ауыл шаруашылығы зерттеулер кеңесі құрамында экономикалық орнитология бөлімін құруға көмектесті, бірақ 1935 жылы осындай ұсынысқа қолдау таба алмады. Сонымен қатар, ол Кьясанур орман ауруын зерттеу жобасы арқылы көші-қон зерттеулеріне қаржы таба алды. Бұл ауру Сибирьдегі құйрық кенесі арқылы жұғатын ауруға ұқсас, артроподтар арқылы таралатын вирустық инфекция еді. Ертедегі құстардың көші-қонын зерттеуді қаржыландыру, шын мәнінде, SEATO (Оңтүстік Атлантика қауіпсіздік шарты) аясында Бангкоктегі АҚШ Армиясының Медициналық Зерттеу зертханасынан түсті, оны Х. Эллиотт МакКлюр басқарды. Үндістандық ғылыми тілші жергілікті газетке жазғандай, бұл серіктестік көшіп-қон құстарын жау территориясына қауіпті вирустар мен микробтарды тарату үшін пайдаланудың құпия жолын зерттеді. Бұл жаңалық саяси дүрбелең тудырды, зерттеу мен айыптауларды тексеру үшін комиссия құрылды. Айыптаулардан арылғаннан кейін, жоба Бангкок арқылы қаржыны бағыттауды тоқтатты және күдіктерді болдырмау үшін тікелей американдықтардан Үндістанға қаржыландырылды. 1980-шы жылдардың соңында Әли Үндістан әуежайларында құстардың соқтығысуын азайту үшін BNHS жобасын басқарды. Ол сондай-ақ 1963 жылы "Құс бақылаушыларға арналған хабарлама" бюллетеніне жазылған үнді құс бақылаушылары арқылы үй құстарын зерттеуге арналған азаматтық ғылым жобасын ұйымдастырды. Әли тәуелсіздік алғаннан кейінгі Үндістанда, әсіресе премьер-министрлер Джавахарлал Неру мен Индира Ганди арқылы табиғатты қорғау мәселелеріне зор ықпал етті. Индира Гандидің өзі құс бақылаушы болды және Әлидің құс кітаптарына (1942 жылы оның әкесі Неру Дехра-Дун түрмесінде болғанда, ал өзі Нейни түрмесінде тұтқында болғанда, оған "Үндістан құстары кітабының" көшірмесі сыйланған) және Гандишіл құс бақылаушы Гораций Александрға әсер етті. Әли Баратпур құс қорығы, Ранганатхитту құс қорығын белгілеуге және Саялы аңғар ұлттық паркін құтқару туралы шешімдерге ықпал етті. Әлидің Баратпурдағы кейінгі араласуларының бірі - мал мен жайылымдарды қорықтан шығару болды. Бұл экологиялық өзгерістерге әкеліп, су құстарының санының азаюына себеп болды. Кейбір тарихшылар Салим Әли мен БНХС қолданған консервациялау тәсілі демократиялық емес процестерге негізделгенін атап өтті. Әли 1934 жылы Үндістан мемлекеттік қызметінен зейнеткерлікке шыққан ағасы Хамид Әлимен (1880-1965) бірге біраз уақыт өмір сүрді. Ол Муссоридегі қайын атасы Аббас Тьябджинің әулеттік үйі Саутвудта қоныстанды. Осы кезеңде Әли Дун мектебінің директоры Артур Фут пен оның әйелі Сильвиямен (Әли оны әдемі тілмен "Фут" деп атады) жақын дос болды. Ол мектепке жиі барып, оқушылардың әр буыны үшін орнитологияны қызықты және сенімді жақтады. Нәтижесінде ол Доско бауырластығының мүшесі болып саналды және The Doon School Old Boys Society құрметті мүшесі болған санаулы адамдардың бірі болды.

Salim Ali was very influential in ensuring the survival of the BNHS and managed to save the then 100 year old institution by writing to the then Prime Minister Pandit Nehru for financial help. Salim also influenced other members of his family. A cousin, Humayun Abdulali became an ornithologist while his niece Laeeq took an interest in birds and was married to Zafar Futehally, a distant cousin of Ali, who went on to become the honorary Secretary of the BNHS and played a major role in the development of bird study through the networking of birdwatchers in India. A grand nephew Shahid Ali also took an interest in ornithology. Ali also guided several MSc and PhD students, the first of whom was Vijaykumar Ambedkar, who further studied the breeding and ecology of the baya weaver, producing a thesis that was favourably reviewed by David Lack. Ali was able to provide support for the development of ornithology in India by identifying important areas where funding could be obtained. He helped in the establishment of an economic ornithology unit within the Indian Council for Agricultural Research in the mid 1960s although he failed to gain support for a similar proposal in 1935. He was also able to obtain funding for migration studies through a project to study the Kyasanur forest disease, an arthropod borne virus that appeared to have similarities to a Siberian tick borne disease. The funding for the early bird migration studies actually came for the early studies from the US Army Medical Research Laboratory in Bangkok under the SEATO (South Atlantic Security Pact) and headed by H. Elliott McClure. An Indian science reporter wrote in a local newspaper that the collaboration was secretly exploring the use of migratory birds for spreading deadly viruses and microbes into enemy territories. India was then a non aligned country and the news led to political upheaval and a committee was set up to examine the research and allegations. Once cleared of these allegations, the project however stopped routing the funds through Bangkok to avoid further suspicions and was directly funded by the Americans to India. In the late 1980s, Ali also headed a BNHS project to reduce bird hits at Indian airfields. He also attempted a citizen science project to study house sparrows in 1963 through Indian birdwatchers subscribed to the Newsletter for Birdwatchers. Ali had considerable influence in conservation related issues in post independence India especially through Prime Ministers Jawaharlal Nehru and Indira Gandhi. Indira Gandhi, herself a keen birdwatcher, was influenced by Ali's bird books (a copy of the Book of Indian Birds was gifted to her in 1942 by her father Nehru who was in Dehra Dun jail while she herself was imprisoned in Naini Jail) and by the Gandhian birdwatcher Horace Alexander. Ali influenced the designation of the Bharatpur Bird Sanctuary, the Ranganathittu Bird Sanctuary and in decisions that saved the Silent Valley National Park. One of Ali's later interventions at Bharatpur involved the exclusion of cattle and graziers from the sanctuary and this was to prove costly as it resulted in ecological changes that led to a decline in the waterbirds. Some historians have noted that the approach to conservation used by Salim Ali and the BNHS followed an undemocratic process. Ali lived for some time with his brother Hamid Ali (1880 1965) who had retired in 1934 from the Indian Civil Service and settled at Southwood, ancestral home of his father in law, Abbas Tyabji, in Mussoorie. During this period Ali became a close friend of Arthur Foot, principal of The Doon School and his wife Sylvia (referred to jocularly by Ali as the "Feet"). He visited the school often and was an engaging and persuasive advocate of ornithology to successive generations of pupils. As a consequence, he was considered to be part of the Dosco fraternity and became one of the very few people to be made an honorary member of The Doon School Old Boys Society.

Жеке пікірлер

Салим Әли өз заманының бағытталған ойларына қарсы келетін көптеген көзқарастарға ие болды. Өмірінің соңында оған жиі қойылатын сұрақ – құс үлгілерін жинау мен табиғатты қорғауға байланысты қызметі арасындағы қайшылық туралы болды. Бұрын "шикар" (аң аулау) әдебиетінің жанкүйері болғанмен, Әли спорттық аң аулауға қатысты ұстанымдарында қатал болды, бірақ ғылыми зерттеу үшін құс үлгілерін жинауды жақтады. Оның пікірінше, жабайы табиғатты қорғау практикалық болуы керек және "ахимса" сияқты философияларға емес, нақты қадамдарға негізделуі тиіс. Салим Әли осы діни сезімнің Үндістанда құстарды зерттеу саласының дамуына бөгет болғанын айтты. Әли қарапайым өмір салтымен белгілі болды, көптеген жобаларын аяқтағаннан кейін қаржы үнемдеді. Айналасындағылардың немқұрайды жұмыстары оны қатты ашуландыратын. Ол темекі шегу мен ішуге қарсы болды және ұйықтағанда кеулеген адамдарды жек көретін.

Құрмет белгілері мен ескерткіштер

Ол танылуға кеш келсе де, бірнеше құрметті докторлық дәреже алды және көптеген марапаттарға ие болды. Ең алғашқысы – 1953 жылы Бенгалиялық Азия қоғамы Сундер Лал Хораның жұмысын бағалау негізінде берген «Жой Гобинда заң алтын медалі» (және 1970 жылы ол Үндістан Ұлттық ғылым академиясының Сундер Лал Хора еске алу медалін алды). Ол 1958 жылы Әлигарх мұсылман университетінен, 1973 жылы Дели университетінен және 1978 жылы Андхра университетінен құрметті докторлық дәреже алды. 1967 жылы ол британдық орнитологтар одағының алтын медалін алған алғашқы британдық емес азамат болды. Сол жылы ол Салим Али табиғатты қорғау қоры үшін 100 000 доллар көлеміндегі Ж. Пол Гетти жабайы табиғатты қорғау сыйлығын алды. 1969 жылы ол Халықаралық табиғатты және табиғи ресурстарды қорғау одағының Джон К. Филлипс еске алу медалімен марапатталды. 1973 жылы КСРО Медицина ғылымдары академиясы оған Павловтың 100 жылдығына арналған естелік медалін табыс етті, ал сол жылы Нидерланд принці Бернхард оны Нидерландтың Алтын Кемер орденінің командирі етіп тағайындады. Үндістан үкіметі оны 1958 жылы «Падма Бхушан» және 1976 жылы «Падма Вибушан» ордендерімен марапаттады. 1985 жылы ол Раджья Сабхаға мүше болып сайланды. Доктор Салим Әли 1987 жылғы 20 маусымда Бомбей қаласында 90 жасында, ұзаққа созылған простата қатерлі ісігімен күрестен кейін дүние салды. 1990 жылы Үндістан үкіметі Коимбатор қаласында Салим Әли орнитология және табиғи тарих орталығын (SACON) құрды. Пондичерри университеті Салим Әли экология және қоршаған орта ғылымдары мектебін ашты. Гоа үкіметі Салим Әли құс қорығын құрды, ал Кераладағы Вембанад көлінің жанындағы Тхаттакад құс қорығы да оның есімімен аталады. Мумбайдағы BNHS штаб-пәтері орналасқан жері «Доктор Салим Әли алаңы» деп қайта аталды. 1972 жылы Китти Тонглонгья BNHS коллекциясында дұрыс анықталмаған үлгіні тапты және оны Latidens salimalii деп атаған жаңа түрді сипаттады, ол әлемдегі ең сирек кездесетін жартас құстардың бірі және Latidens туысының жалғыз түрі болып саналады. Уистлер мен Абдулали оның құрметіне тау бұтасының бақашағының (Perdicula argoondah salimalii) және Финн тоқымашысының шығыс популяциясын (Ploceus megarhynchus salimalii) атады. Уистлер мен Киннер оның әйелі Техминаның есімімен қара түстес жалынды ағаштан жасалған шұңқырдың (Dinopium benghalense tehminae) бір түрін атады. Салим Әлинің шапшаңы (Apus salimalii) бастапқыда Apus pacificus популяциясы ретінде сипатталған, бірақ 2011 жылы толық түр ретінде танылды, ал Zoothera mollissima кешеніндегі сипатталмаған популяция 2016 жылы оның есімімен Zoothera salimalii деп аталды. Оның 100 жылдығына орай (1996 жылғы 12 қарашада) Үндістан үкіметінің пошта департаменті екі пошта маркасын шығарды.

Although recognition came late, he received several honorary doctorates and numerous awards. The earliest was the "Joy Gobinda Law Gold Medal" in 1953, awarded by the Asiatic Society of Bengal based on an appraisal of his work by Sunder Lal Hora (and in 1970 he received the Sunder Lal Hora memorial Medal of the Indian National Science Academy). He received honorary doctorates from the Aligarh Muslim University (1958), Delhi University (1973) and Andhra University (1978). In 1967 he became the first non British citizen to receive the Gold Medal of the British Ornithologists' Union. In the same year, he received the J. Paul Getty Wildlife Conservation Prize consisting of a sum of $100,000, which he used as a corpus for the Salim Ali Nature Conservation Fund. In 1969 he received the John C. Phillips memorial medal of the International Union for Conservation of Nature and Natural Resources. The USSR Academy of Medical Sciences awarded him the Pavlovsky Centenary Memorial Medal in 1973 and in the same year he was made Commander of the Netherlands Order of the Golden Ark by Prince Bernhard of the Netherlands. The Indian government decorated him with a Padma Bhushan in 1958 and the Padma Vibhushan in 1976. He was nominated to the Rajya Sabha in 1985. Dr. Salim Ali died in Bombay at the age of 90 on 20 June 1987, after a protracted battle with prostate cancer. In 1990, the Sálim Ali Centre for Ornithology and Natural History (SACON) was established at Coimbatore by the Government of India. Pondicherry University established the Salim Ali School of Ecology and Environmental Sciences. The government of Goa set up the Salim Ali Bird Sanctuary and the Thattakad bird sanctuary near Vembanad in Kerala also goes by his name. The location of the BNHS headquarters in Mumbai was renamed as "Dr Salim Ali Chowk". In 1972, Kitti Thonglongya discovered a misidentified specimen in the collection of the BNHS and described a new species that he called Latidens salimalii, considered one of the world's rarest bats, and the only species in the genus Latidens. The subspecies of the rock bush quail (Perdicula argoondah salimalii) and the eastern population of Finn's weaver (Ploceus megarhynchus salimalii) were named after him by Whistler and Abdulali respectively. A subspecies of the black rumped flameback woodpecker (Dinopium benghalense tehminae) was named after his wife, Tehmina, by Whistler and Kinnear. Salim Ali's swift (Apus salimalii) originally described as a population of Apus pacificus was recognised as a full species in 2011 while Zoothera salimalii, an undescribed population within the Zoothera mollissima complex, was named after him in 2016. On his 100th birth Anniversary (12 November 1996) Postal Department of Government of India released a set of two postal stamps.

Жазбалар

Салим Әли көптеген мақалалар жазды, негізінен Бомбейдің Табиғи тарих қоғамының журналында. Ол сонымен қатар көптеген танымал және ғылыми кітаптардың авторы болды, олардың көпшілігі бүгінгі күнге дейін басылып келеді. Әли ағылшын тіліндегі мәтінін жетілдіруге көмектескені үшін Англияда білім алған Техминаға алғыс айтты. Оның кейбір әдеби туындылары ағылшын тіліндегі жазбалар жинағында пайдаланылды. 1930 жылы жазған "Жексенбі күні таңертең орман ішінде тоқтау" атты танымал мақаласы 1984 жылы туған күніне орай "The Indian Express" газетінде қайта басылды. Оның ең танымал еңбегі – Уистлердің "Құстар туралы анықтамалық" стилінде жазылған "Үнді құстарының кітабы", алғаш рет 1941 жылы жарық көрді, содан кейін көптеген тілдерге аударылып, көптеген қайта басылымдары шықты. Алғашқы он басылымының сатылымы қырық алты мыңнан асты. Бірінші басылымын 1943 жылы Эрнст Майр қарап, иллюстрациялары американдық құс кітаптарының деңгейінде емес екенін атап өтті, бірақ оған жоғары баға берді. Оның ең маңызды еңбегі – Диллон Риплимен бірлесіп жазылған "Үндістан және Пәкістан құстарының анықтамалығы", көбінесе "анықтамалық" деп аталады. Бұл жұмыс 1964 жылы басталып, 1974 жылы аяқталды, ал екінші басылымы оның өлімінен кейін басқалар, атап айтқанда БНХҚ-ның Дж. С. Серрао, Брюс Билер, Мишель Дефайес және Памела Рассмуссендер толықтырды. "Анықтамалықтың" бір томдық ықшам басылымы да шығарылды, ал 1983 жылы Джон Генри Дик пен Диллон Риплидің "Үнді субконтинентінің құстарына суретті нұсқаулық" атты қосымша суретті еңбегі жарық көрді. Бұл жұмыстағы суреттер "Анықтамалықтың" екінші басылымына енгізілді. Ұлттық кітап қоры бірнеше төмен бағалы кітаптар шығарды, соның ішінде оның немересі Лейк Футехалимен бірлесіп жазған "Таныс құстар" (1967) кітабы бірнеше рет қайта басылып, хинди және басқа тілдерге аударылды. 1985 жылы ол "Тарланның құлауы" атты өмірбаяндық кітабын жазды. Әли Бомбейдің Табиғи тарих қоғамының болашағы туралы өз көзқарасын білдірді, сонымен қатар табиғатты қорғау шараларының маңыздылығын атап өтті. 1986 жылы шыққан БНХҚ журналында ол БНХҚ-ның атқарған рөлін, аңшылықтан табиғатты қорғауға бағытталған қызығушылықтың өзгеруін, микрофишкада сақталған 64 томдық материалды және С.Х. Праттердің ерекше редакторлық қабілетімен жеткен деңгейін баяндады. Оның қысқа хаттары мен жазбаларының екі томдық жинағы 2006 жылы жарық көрді, оны оның соңғы студенттерінің бірі Тара Ганди редакциялады. Ол сонымен қатар Салим Әлидің радио сөздерінің транскрипттерінен құралған жинақты да редакциялады, ол 2021 жылы жарық көрді.

Salim Ali wrote numerous journal articles, chiefly in the Journal of the Bombay Natural History Society. He also wrote a number of popular and academic books, many of which remain in print. Ali credited Tehmina, who had studied in England, for helping improve his English prose. Some of his literary pieces were used in a collection of English writing. A popular article that he wrote in 1930, "Stopping by the woods on a Sunday morning", was reprinted in The Indian Express on his birthday in 1984. His most popular work was The Book of Indian Birds, written in the style of Whistler's Popular Handbook of Birds, first published in 1941 and subsequently translated into several languages with numerous later editions. The first ten editions sold more than forty six thousand copies. The first edition was reviewed by Ernst Mayr in 1943, who commended it while noting that the illustrations were not to the standard of American bird books. His magnum opus was however the 10 volume Handbook of the Birds of India and Pakistan written with Dillon Ripley and often referred to as "the handbook". This work began in 1964 and ended in 1974 with a second edition completed after his death by others, notably J. S. Serrao of the BNHS, Bruce Beehler, Michel Desfayes and Pamela Rasmussen. A single volume compact edition of the Handbook was also produced and a supplementary illustrative work, the first to cover all the birds of India, A Pictorial Guide to the Birds of the Indian Subcontinent, by John Henry Dick and Dillon Ripley was published in 1983. The plates from this work were incorporated in the second edition of the Handbook. Several low cost book were produced by the National Book Trust including Common Birds (1967) coauthored with his niece Laeeq Futehally which was reprinted in several editions with translations into Hindi and other languages. In 1985 he wrote his autobiography The Fall of a Sparrow. Ali provided his own vision for the Bombay Natural History Society, noting the importance of conservation action. In the 1986 issue of the Journal of the BNHS he noted the role that the BNHS had played, the changing interests from hunting to conservation captured in 64 volumes that were preserved in microfiche copies, and the zenith that he claimed it had reached under the exceptional editorship of S H Prater. A two volume compilation of his shorter letters and writings was published in 2006, edited by Tara Gandhi, one of his last students. She also edited a collection of transcripts of radio talks given by Salim Ali, which was published in 2021.