Кіріспе

Cesare Cantù (5 желтоқсан, 1804 – 11 наурыз, 1895) – итальяндық тарихшы, жазушы, мұрағатшы және саясаткер. Канту өте көп шығарма жазған, Италияның ең белгілі және маңызды романтизм ғалымдарының бірі болды.

Өмірбаян

Канту 1804 жылдың 5 желтоқсанында Ломбардиядағы Комо қаласына жақын Бривиода дүниеге келді. Ол Миланда, Санкт-Александр Барнабиттік колледжінде оқыды және мұғалімдік қызметін бастады. 1822 жылы туған жері Бривиодағы лицейде әдебиет сабағын бастады. Ол Комода, ал 1832 жылы Миланда сабақ берді. Оның алғашқы әдеби очеркі (1828) – «Альгизо» атты романтикалық өлең, ал келесі жылы екі томдық «Como қаласы және диоцезінің тарихы» (Комо, 1829) жинағын шығарды. Көп ұзамай «Ломбардия тарихы XVII ғасырда» (Милан, 1832) басылып шықты, ол кейіннен «А. Манцонидің «Құдалар» романына тарихи түсініктеме, немесе XVII ғасырдағы Ломбардия» деген атпен жарық көрді. Әкесінің өлімінен кейін ол үлкен отбасын асырап алуға мәжбүр болды және оларды қамтамасыз ету үшін мұғалім және жазушы ретінде тырысты. Оның жоғары әдеби белсенділігі Австрия полициясының күдігіне түсті, олар оны «Жас Италия» ұйымының мүшесі деп ойлады және 1833 жылы тұтқындады. Түрмеде оған жазу материалдары берілмеді, бірақ ол тіс тістегішпен және шам түтінімен қағазға жазуға қол жеткізді, осылайша «Маргарита Пустерла» (Милан, 1838) тарихи романын жазды. Бір жылдан кейін босатылғаннан кейін, оқытуға тыйым салынғандықтан, ол Италияның ең маңызды академиялық журналдарымен, соның ішінде Жан Доменико Романьозидің «Annali universali di statistica», Джован Пьетро Вьюссоның «Antologia» және негізінен тарихи және әдеби тақырыптармен айналысатын «Ricoglitore italiano e straniero» журналдарымен ынтымақтастық етті. 1848 жылғы төңкерістен бұрын, оны тұтқындауға болатыны туралы ескертуден кейін, ол Туринге қашып кетті, бірақ Бес күндік соғыс аяқталғаннан кейін Миланға оралып, «La Guardia Nazionale» деп аталатын газетті редакциялады. 1849 және 1850 жылдар аралығында ол өзінің «Италиялықтар тарихы» (Турин, 1855) және көптеген басқа еңбектерін жариялады. 1857 жылы эрцгерцог Максимилиан конституция уәдесімен миландықтарды татуластыруға тырысты, ал Канту зәйтүн бұтағын қабылдаған және эрцгерцогпен бірге болған санаулы либералдардың бірі болды. Бұл әрекеті сатқындық деп есептелді және Кантуға кейінірек көп жыл бойы маза бермеді. Италия патшалығы құрылғаннан кейін де әдеби қызметі жалғасып, өліміне дейін көптеген кітаптар шығарды. Ол 1859-1861 жылдары Парламент мүшесі болды; 1873 жылы Ломбард тарихи қоғамын құрды және Милан мемлекеттік архивінің бастығы болып тағайындалды. 1875 жылы ол Accademia Nazionale dei Lincei мүшесі болды. Канту 1895 жылдың 11 наурызында Миланда қайтыс болды және туған жері Бривиода жерленді.

I Венециядағы крестоносцы (1833). «Тігердің кездесуі» (1834). «Имбевера Мадоннасы» (1835). Шатобриан (1835). «Шығысқа саяхат естеліктері» (1835). «Сұлу өнердің даңқы» (1835). Стефано Галлини (1836). «Жаңбырлы саяхат» (1836). «Жас жігіттер» (1836). «Рим империясының құлауы және өркениеттің құлдырауы туралы тарих» (1836). «Әндер» (1836). «Суреттелген Ломбардия» (1836–1838). «Жақсы отбасы» (1837). «Галантуомо» (1837). «Жақсы бала» (1837). «Жақсылыққа, білімге және еңбекке баулу» (1837). «Маргарита Пустерла» (1838). «1630 жылғы оба кезіндегі жұқпалы ауруды анықтау бойынша түпнұсқа сот процесі» (1839). «Әдебиетші» (1839). «Дүниежүзілік тарих» (1840–1847). Джузеппе Паринидің «Жаңа күннің мәтіні» (1841). «Италия әдебиеті» (1841). Беньямино Франклин (1841). «Жібек жол» (1841). «Алты повесть» (1841). «Миландық әңгімелер» (1842). «Парини және оның ғасыры» (1842). «Милан және оның аумағы» (1844). «Ломбард әңгімелері» (1846). «Балаларға арналған естелік гүлдері» (1846). «Бекария мен Верридің елдерінің экономикалық және моральдық жағдайына тигізген әсері» (1846). «Археология және сұлу өнер ескерткіштері туралы трактат» (1846). «Әңгімелер» (1847). «Миландық карнавалдар» (1847). «Қарапайым ақпарат» (1848). «Сөз» (1848). «Соңғы уақыттар тарихы» (1848). «Милан көтерілісі» (1848). «Жүз жылдық тарих, 1750–1850» (1851). «Эзелино да Романо» (1852). «Бала» (1853). «Тор» (1854). «Аббат Парини және өткен ғасырдағы Ломбардия: Зерттеулер» (1854). «Италиялықтар тарихы» (1854–1856). «Венеция мұрағаттарындағы ломбард саяхатшысы» (1856). «Милан тарихы» (1857–1861). «Ломбардо-Венетоның үлкен иллюстрациясы» (1857–1861). «Оның сайлаушыларына» (1860). «Милан туралы хабарлар» (1860). «Винченцо Монти» (1861). «Контесса Ортенсия Карлетти, туған Либераторе» (1862). «Томмазо Гросси» (1862). «Бекария және қылмыстық құқық» (1862). «Грек әдебиетінің тарихы» (1863). «Тарихтағы құқық» (1863). «Француздар заманы, 1796–1815» (1864). «Кіші опералар» (1864). «Латын әдебиетінің тарихы» (1864). «Дін және сын» (1864). «Саяси серт және ғылымның Сібірі» (1865). «Италиядағы сайлаулар» (1865). «Итальян тілінің шығу тегі» (1865). «Италия әдебиетінің тарихы» (1865). «Принц Евгений» (1865). «Италияның еретиктері» (1865–1866). «Екі саясат» (1866). «Мирабо мен Вашингтонның параллель өмірбаяны» (1867). «Заманауи итальяндықтардың эскиздері» (1868). «Ландшафттар мен миниатюралар» (1868). «Мектеп міндеттері» (1868). «Кофе» (1868). «Шәй» (1868). «Қағаз және кітаптар» (1868). «Позитивті прогресс туралы» (1869). «Өлеңдер» (1870). «Өнер және ұят» (1870). «Ақыл мен жақсы жүрек» (1870). «Әскери антология» (1870). «Жұмысшының портфолиосы» (1871). «Әлеуметтік мәселе» (1871). «Жұмыс мәселесі бойынша» (1871). «Халықтық патриот» (1872). «Италия тәуелсіздігі туралы» (1872–1877). «Христос құмарлығы туралы қасиетті әндер» (1873). «Мұрағаттар және тарих» (1873). «Жақсылық мысалдары» (1873). «Танымал итальяндықтар» (1873–1874). «Тит Ливийдің таңдаулы әңгімелері» (1875). «Ломбардтар, Барбаросса және Легнано шайқасы» (1876). «Назар салып!» (1876). «Понтида монастыры» (1876). «Папа және ғасыр қателіктері» (1876). «Соңғы отыз жыл» (1879). «Италия тарихының нұсқаулығы» (1879). «Луцианның өлім туралы әңгімелері және басқа да кішкентай шығармалар» (1882). «Дүниежүзілік тарихқа жаңа талаптар» (1882). «Тірілерге құрмет» (1883). «Брианзуола әңгімелері» (1883). «Платонның Федон» (1883). «Никколо Макьявелли» (1885). «Еңбек және социализм» (1885). «Ескі және жаңа» (1888). «Ұлттар әдебиеті» (1889–1891). «Әке Жирардың өмірбаяны» (1891). «Деметрио Грамантьериге арналған танымал адамдардың хаттары» (1894).