Кіріспе

Мұздатылған десерт

Мұздатылған кондитер – бұл жұмыртқа сарысы, крем және тәтті ингредиенттерден (қант немесе оның орнына қолданылатын тәтті заттар) жасалған, какао, ваниль немесе клубника, персик сияқты жемістер қосылған мұздың бір түрі. Осы өнімді коммерциялық өндіріске енгізуге байланысты бірнеше қызықты оқиға бар. Мұздатылған кондитерді алғаш рет 1919 жылы Нью-Йорктегі Кони-Айлендте Арчи және Элтон Кор есімді мұз сатушылар коммерцияландырды. Олар мұзға жұмыртқа сарысын қосса, текстурасы тегіс болатынын және мұздың ұзақ уақыт суық қалатынын байқады. Олар алғашқы демалыс күндері 18 460 кесе мұз сатты. 1920 жылдары мұздатылған кондитердің танымалдылығы Кони-Айлендтен саяхаттайтын цирктерге тарады. Сол кезде теннисші Теодор Р. Дрюз аға Флоридада қысқы демалысында қосымша ақша табу үшін оны сата бастады. Алдымен 1920 жылдары саяхаттайтын цирктерде, содан кейін 1929 жылы жеке дүкен ашты. Ол бизнесін туған қаласы Сент-Луиске (Миссури штаты) көшірді, онда 1930 жылы «Тед Дрюз» дүкенін ашты, 1931 жылы екінші дүкенін, ал 1941 жылға қарай қалада үш дүкені болды. «Тед Дрюз» көбінесе «бетон» деп аталатын, қалың текстуралы және әртүрлі қоспалармен араластырылған мұздатылған кондитердің туған жері деп есептеледі. Тед Дрюздің Дачтаун ауданындағы дүкені әлі де жұмыс істеп тұрған ең көне мұздатылған кондитерлік дүкен болып саналады. 1933 жылы Чикагода өткен Дүниежүзілік көрмеде мұздатылған кондитер кең аудиторияға таныстырылды. Көрмеден кейін десерт АҚШ-тың Орта Батыс аймағында кеңінен таралды, әсіресе Висконсин штатының Милуоки қаласы «әлемнің ресми емес мұздатылған кондитерлік астанасы» ретінде танылды. Милуокиде әлемдегі мұздатылған кондитерлік дүкендерінің ең көп шоғырланған жері және қала Копптың мұздатылған кондитерлік дүкендері, Жилдің мұздатылған кондитерлік дүкендері және Леонның мұздатылған кондитерлік дүкендері арасындағы бәсекелестікті ұзақ жылдар бойы қолдап келеді. АҚШ-тағы ірі мұздатылған кондитерлік желілерге 26 штатта филиалдары бар, Висконсин штатының Прайри-ду-Сак қаласында орналасқан «Culver’s»; Уичита қаласында (Канзас штаты) орналасқан және бүкіл ел бойынша 300-ден астам орны бар «Freddy's Frozen Custard & Steakburgers»; және 15 штатта 140-тан астам орны бар Спрингфилд қаласында (Миссури штаты) орналасқан «Andy's Frozen Custard» кіреді. Басқа да мұздатылған кондитерлік өнімдерді ұсынатын желілерге «Тед Дрюз» (Сент-Луис, Миссури), «Rita's Italian Ice» (Филадельфия маңы, Пенсильвания), «The Meadows» және «Abbott's» (Рочестер, Нью-Йорк) жатады.

Сипаттамалары

АҚШ-та Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы мұздатылған десерт ретінде сатылатын кез келген өнімнің құрамында кем дегенде 10 пайыз сүт майы және 1,4 пайыз жұмыртқа сарысының құрғақ заты болуын талап етеді. FDA сондай-ақ «француздық балмұздағы» немесе «француздық кремді балмұздағы» деген атауларды қолдануға рұқсат береді. Егер оның құрамында жұмыртқа сарысының құрғақ затының көрсеткіші төмен болса, ол балмұздақ деп есептеледі және FDA тарапынан заңды түрде осылай классификацияланады. Шын мұздатылған десерт – өте тығыз десерт. Жұмсақ балмұздақтың ашылу деңгейі 100%-ға дейін жетеді, яғни дайын өнімнің жартысы ауадан тұрады. Ұдайы жұмыс істейтін мұздатқышпен жасалған мұздатылған десерт, машина өндірушісіне байланысты 15–30% ашылу деңгейіне ие болады (бұл көрсеткіш желатоға ұқсас). Ауа қоспаға соқпайды және ингредиент ретінде қосылмайды, бірақ сұйықтықты белсенді араластыру арқылы, мысалы, меренг жасағандағыдай, мұздату процесінде пайда болады. Сүт майы мен жұмыртқа сарысының жоғары пайызы мұздатылған десертке балмұздақтан гөрі қалың, кремообразды текстура мен тегіс консистенция береді. Мұздатылған десертті −8 °C (18 °F) температурада, ал балмұздақты −12 °C (10 °F) температурада беруге болады, бұл жұмсақ өнім жасауға мүмкіндік береді. Коммерциялық өндірістегі мұздатылған десерт пен коммерциялық балмұздақтың тағы бір айырмашылығы – олардың мұздатылу әдісі. Қоспа салқындатылған түтікшеге енгізіледі және мұздаған кезде, пышақтар өнімнің кремін ыдыс қабырғаларынан сызып алады. Содан кейін мұздатылған десерт тікелей контейнерлерге құйылады, одан оны беруге болады. Өнімнің ыдыстан шығуының жылдамдығы өнімдегі ауа мөлшерін азайтады, бірақ ең бастысы – пайда болған мұз кристалдарының өте кішкентай болуын қамтамасыз етеді.