Жердің Орталығына Саяхат

Кіріспе

Генри Левиннің 1959 жылғы фильмі.

"Жер орталығына саяхат" (немесе "Жюль Верннің Жер ортасына саяхат") – 1959 жылы De Luxe түсірімінде, 20th Century Fox компаниясы таратып шығарған американдық ғылыми-фантастикалық приключение фильмі. Чарльз Брэкет продюсерлік еткен және Генри Левин режиссерлік еткен бұл фильмде Джеймс Мейсон, Пэт Бун және Арлин Даль басты рөлдерде ойнайды. Фильмнің музыкасын Бернард Херрманн жазды, ал сюжеті 1864 жылы Жюль Верннің осы аттас романынан Чарльз Брэкеттің бейімдеуі бойынша жасалған.

Сюжет

1880 жылы Эдинбургте Эдинбург университетінің геологы профессор сэр Оливер Линденбрукке оның құрмет тұтатын студенті Алек Макьюэн жанартаулық тау жынысының бөлігін сыйлайды, Алек Линденбруктың немересі Дженниге ғашық. Тастың ерекше ауыр екенін байқаған Линденбрук оның ішінде түсініксіз жазуы бар салмақты табады. Линденбрук пен Алек оны шамамен 100 жыл бұрын Батыс Исландиядағы Снейфеллсйокулл жанартауынан Жер орталығына жол тапқан Арне Сакнуссемм деген ғалым қалдырғанын біледі. Хабарды аударғаннан кейін, Линденбрук Алекпен бірге исландиялық ізгіленушінің ізімен жүру үшін дереу аттанады. Профессор Гётеборг Линденбруктан хабар алғаннан кейін, Жер орталығына бірінші болып жетуге тырысады. Линденбрук пен Макьюэн оны Исландияға дейін қуа жетеді. Сол жерде Гётеборг пен оның көмекшісі оларды ұрлап, жертөлеге қамап қояды. Оларды жергілікті Ханс Бьелке және оның үй жануары Гертруд құтқарады. Кейіннен олар Гётеборгты өз қонақ үйінің бөлмесінде өлген күйде табады. Линденбрук Гётеборгтың сақалында калий цианидінің кристалдарын тауып, оның өлтірілгенін қорытындылайды. Гётеборгтың жесірі Карла бастапқыда Линденбрук марқұм күйеуінің жұмысынан пайда табуға тырысып жатыр деп ойлаған, ақиқатты біледі. Ол күйеуінің жинаған жабдықтары мен керек-жарақтарын, соның ішінде аса қажетті Румкорф шамдарын береді, бірақ күйеуінің беделін сақтау үшін олармен бірге жүру шартымен. Линденбрук мәжбүр болып келіседі. Ханс пен Гертруд та жаңа экспедицияға қосылады. Белгілі бір күні олар күннің шығыс орнын Снейфеллсйокуллде белгілейді және Сакнуссемм қалдырған белгілерді бағыттап, сол жерден Жерге түседі. Алайда олар жалғыз емес. Гётеборгты өлтірген граф Сакнуссемм, Сакнуссеммнің ұрпағы ретінде тек өзінің ғана сол жерде болуға құқығы бар деп санайды. Ол өзінің жеке күзетшісімен бірге топтың артынан жасырын түрде ілеседі. Алек басқалардан бөлініп кеткенде, ол Сакнуссеммпен кездеседі. Алек Сакнуссеммнің қайтыс болған күзетшісінің орнын алмаудан бас тартқанда, Сакнуссемм Алекке оқ атып жаралайды. Линденбрук оқ атылған дыбысынан оларды табады және тез сот өткізіп, Сакнуссеммді өлім жазасына кеседі. Алайда ешкім оны өлімге жібергісі келмейді, сондықтан оларды оны еріксіз алып кетуге мәжбүр болады. Зерттеушілер ақыры жер асты мұхитына тап болады. Олар оны кесіп өту үшін сал жасайды, бірақ үлкен диметродон отбасынан мүжілмей қалады. Олардың салы үлкен мұхит ортасындағы құйымда айналып жүреді. Профессор бұл Жердің ортасы болуы керек деп есептейді: солтүстік және оңтүстік магниттік күштері сол жерде кездеседі және тіпті сақиналарындағы және тіс пломбаларындағы алтынды да тартып алуға жеткілікті күшті. Олар толыққанды шаршап, көлдің қарсы жағалауына жетеді. Басқалары ұйықтағанда, аш Сакнуссемм Гертрудты ұстап жейді. Ханс бұл туралы білгенде, графқа шабады. Сакнуссемм кері тартылып, үлкен тастардан тұратын бағананы құлатып, оның астында көміліп, өзін өлтіреді. Құлаудың артында топ Атлантиданың суға батып кеткен қаласының қираған жерлерін табады. Олар сондай-ақ Арне Сакнуссеммнің қаңқасын табады, оның оң қолы жанартау түтініне бағытталған. Қатты жоғары қарай ағып жатқан ағын оны тікелей жер бетіне алып барады деп ойласа, үлкен тас жолды ішінара бөгеп тұр. Линденбрук Сакнуссемм қалдырған оқпен кедергіні жаруға шешім қабылдайды және олар үлкен құрбандық тақтасының ыдысына баспана табады. Үлкен кесіртке шабуылдайды, бірақ жарылыстан шыққан балқыған лава астында көміледі. Ыдыс суға қарай жүзіп, ақырында лава қатқырымен жоғары қарай жылдамдықпен көтеріледі. Ақырында ол жер бетіне жетеді, онда зерттеушілер лава атылуынан алысқа лақтырылады. Олар Эдинбургке оралғанда, оларды батырлар ретінде қарсы алады. Линденбрук олардың құжатты дәлелдемелерін жоғалтқандықтан барлық құрметтерден бас тартады, бірақ келесі ұрпақтарды олардың ізімен жүруге шақырады. Алек жақын арада Дженниге үйленеді, ал Линденбрук пен Карла алдағы тойларына кепілдік ретінде бір-бірін сүйеді.

In 1880 Edinburgh, Professor Sir Oliver Lindenbrook, a geologist at the University of Edinburgh, is given a piece of volcanic rock by his admiring student, Alec McEwan, who is in love with Lindenbrook's niece Jenny. Finding the rock unusually heavy, Lindenbrook discovers a plumb bob inside bearing a cryptic inscription. Lindenbrook and Alec discover that it was left by a scientist named Arne Saknussemm, who, almost 100 years earlier, had found a passage to the center of the Earth by descending into the volcano Snæfellsjökull, in western Iceland. After translating the message, Lindenbrook immediately sets off with Alec to follow in the Icelandic pioneer's footsteps. Professor Göteborg, upon receiving correspondence from Lindenbrook regarding the message, attempts to reach the Earth's center first. Lindenbrook and McEwan chase him to Iceland. There, Göteborg and his assistant kidnap and imprison them in a cellar. They are freed by local Hans Bjelke and his pet duck Gertrud. They later find Göteborg dead in his hotel room. Lindenbrook finds potassium cyanide crystals in Göteborg's goatee and concludes that he was murdered. Göteborg's widow, Carla, who initially believed Lindenbrook was trying to capitalize on her deceased husband's work, learns the truth. She provides the equipment and supplies that her husband had accumulated, including much sought after Ruhmkorff lamps, but only on the condition that she accompanies them to protect her husband's reputation. Lindenbrook grudgingly agrees. Hans and Gertrud also join the new expedition. On a specific date, they mark the sunrise's exact location on Snæfellsjökull and descend into the Earth from there, following markings left by Saknussemm. However, they are not alone. Göteborg's murderer, Count Saknussemm, believes that, as Saknussemm's descendant, only he has the right to be there. He and his manservant trail the group secretly. When Alec becomes separated from the others, he comes upon Saknussemm. When Alec refuses to take the place of Saknussemm's servant, who has died from overexertion, Saknussemm shoots Alec in the arm. Lindenbrook locates them through the gunshot's echoes and, after a quick trial for murder, sentences Saknussemm to death. No one is willing to execute him, however, so they reluctantly take him along. The explorers eventually come upon a subterranean ocean. They construct a raft to cross it, but not before narrowly escaping a family of large dimetrodons. Their raft begins circling in a large mid ocean whirlpool. The professor deduces that this must be the center of the Earth: The magnetic forces of north and south meet there and are powerful enough to snatch away even the gold in their rings and tooth fillings. Now completely exhausted, they reach the opposite shore. While the others are asleep, a hungry Saknussemm catches and eats Gertrud. When Hans finds out, he rushes at the count. Reeling back, Saknussemm inadvertently loosens a column of large stones and is buried beneath them, killing him. Right behind the collapse, the group comes upon the ruins of the sunken city of Atlantis. They also find the skeleton of Arne Saknussemm, whose right hand points toward a volcanic chimney. While a strong updraft suggests it leads directly to the surface, a huge rock partially blocks the way. Lindenbrook decides to blow up the obstruction with gunpowder left by Saknussemm, and they take shelter in a large sacrificial altar bowl. A giant lizard attacks, but is buried under molten lava released by the explosion. The bowl floats toward the passage and is finally driven upward at great speed by a lava plume. It finally reaches the surface, where the explorers are ejected, coming down away from the lava eruption. When they return to Edinburgh, they are hailed as heroes. Lindenbrook turns down all the honors due to the loss of their documented evidence, but encourages the next generations to follow in their footsteps. Alec soon marries Jenny, and Lindenbrook and Carla kiss, a pledge of their coming wedding.

Марапаттар

Жер орталығына саяхат 1960 жылы үздік әрекет-драма жанрындағы «Алтын лавр» сыйлығының екінші орынын иеленді. Фильм үш «Оскар» сыйлығына ұсынылды: ең жақсы көркемдік безендіру (Лайл Р. Уилер, Франц Бачелин, Герман А. Блюментал, Уолтер М. Скотт, Джозеф Киш), ең жақсы арнайы эффектілер және ең жақсы дыбыс (Карлтон В. Фолкнер) үшін.