Кіріспе

Мұз хоккейі және ұқсас спорт түрлерінде қолданылатын қалқан түрі

Хоккейлік қалқан мұз хоккейі, ролик хоккейі және бэнди ойыншылары шайба, таяқ, коньки, қоршау, басқа ойыншылар немесе мұздың әсерінен бас жарақатын алмас үшін киеді. Хоккейлік қалқанның сыртқы қабығы әдетте, соққы түскен жерден күшті таратып беретін винил нитрилден жасалады, ал ішкі қаптамасы винил нитрил көбігінен, кеңейтілген полипропилен көбігінен немесе басқа материалдан жасалуы мүмкін, бұл энергияны сіңіріп, ді қалқып кету мүмкіндігін азайтуға көмектеседі. Хоккейлік қалқан басты іштен ұстап тұру үшін бас артының немесе төбе шығыңқысының астын қамтиды. Қалқан өндірушілерде қалқан өлшемдерін бас өлшемдерімен сәйкестендіретін кесте болады. Ескі үлгілерде қалқанның өлшемін алдыңғы бөлігін алға немесе артқа жылжыту үшін бүйіріндегі бұрандаларды босату арқылы реттеуге болады.

Визиторлар мен қалқандар

Мұз хоккейіндегі визер немесе бет қалқаны – бетке түсетін жарақаттардың алдын алу үшін касканың алдыңғы бөлігіне бекітілетін құрылғы. Визер беттің жоғарғы жартысын, ал толық бет қалқаны бүкіл бетті қамтиды. Көптеген көзге тиген жарақаттар, оның ішінде Грег Нильд (кәсіби хоккейде визер киген алғашқы ойыншы) және Брайан Берард болған жағдайлар, көптеген адамдардың оларды міндетті түрде киюді талап етуіне себеп болды. 2017 жылы НХЛ ойыншыларының 94% визер киеді. Әлемдегі көптеген хоккей лигалары визерлерді қолдануды міндеттейді. Жоғары соққыға төзімді пластиктен жасалған визерлер мен қалқандар, көзді жасыратын сымдық торлардан гөрі, жалпы көру мүмкіндігін жақсырақ қамтамасыз етеді. Бет қалқаны алға және перифериялық көруді жақсы қамтамасыз етеді, бірақ сымдық тор сияқты ауа ағынын жақсы қамтамасыз етпейді. Солтүстік Америкадағы ең жоғары деңгейдегі жастар лигасы – Американдық хоккей лигасы, 2006-07 маусымының басынан барлық ойыншылардан визер киюді талап етті. НХЛ визерлерді қолдануды "қатты ұсынады". 2013 жылы НХЛ 25 ойыннан аз тәжірибесі бар барлық ойыншылардан визер киюді міндеттеді. Хоккей визерін алғаш рет Кеннет Уильям Клей ойлап тапты. Ол Vanderhoof Bears командасы үшін ойнағанда жоғары таяқтан сол көзін жоғалтқан. Ванкувердегі ауруханада бір айдан кейін, Клей 1964 жылдың қаңтар айында алғашқы ашық бет қалқанын жасады. Бұл өнертабыс қызу пікірталас тудырды, комментаторлар оны "аквариум" және "желді қорғайтын шыны" деп атады. Бастапқы қалқан мен каска бірнеше жылдан кейін Вандерхоф аренасын жалмаған өрт кезінде жоғалып кетті, бірақ газет беттеріндегі мақалалар осы оқиғаның күні мен фактілерін растайды.

Бетті толық қорғау

Мұз хоккейіндегі қақпақ – бетке түсетін жарақаттардың алдын алу үшін шлемнің алдыңғы бөлігіне бекітілетін құрылғы. Ол металл немесе композиттік материалдан жасалған, бетті толығымен жабатын тордан тұрады, бірақ көзді қорғап, ауа ағынын толық қамтамасыз ететін жартылай қақпақтар да бар. Тордың аралары соншалықты кең болғандықтан ойынды көруге мүмкіндік береді, бірақ шайба мен хоккейлік таяқтардың бетке тиіп жарақаттануын болдырмайды. Гибридтік нұсқасы да бар, онда жоғарғы жағы поликарбонаттан жасалған қалқанмен, ал төменгі жағы поликарбонат немесе металл тормен жабдықталған. Көптеген әуесқой лигаларда бетті толық қорғау міндетті, ал Солтүстік Америкада мектеп және колледж хоккейінің барлық ойыншыларына, сондай-ақ 18 жасқа дейінгілерге толық бет қалқандары, қалқандар немесе қалқан мен қақпақтың комбинациясы міндетті түрде қолданылады. 2002 жылы "Британдық спорттық медицина журналында" жартылай және толық бет қалқандарының миға соққыға қарсы қорғаныс деңгейін салыстыратын зерттеу жарияланды. Толық бет қалқанының қолданылуы миға соққы салдарынан ойыннан шығу уақытын едәуір қысқартты, бұл толық бет қорғанысы миға соққының ауырлығын азайтуға көмектесетінін көрсетеді.

Каскаларды жасаушылар

Канадалық офтальмолог Том Пашби 46 жыл бойы жарақаттардың алдын алу үшін шлемдердің қауіпсіздігін жақсартуға өмірін арнады. Ол екі онжылдық бойы Канадалық Стандарттар Ассоциациясының (CSA) президенті болып қызмет етті, нәтижесінде шлемдерге стандарттар белгіленді, қорғаныс құралдарын кию қағидалары қабылданып, ойынды қауіпсіз ету ережелері жасалды. НХЛ ойыншысы Джордж Парсонс 1939 жылы көзіне салған жарақат салдарынан мансабын аяқтауға мәжбүр болды. Ол CCM компаниясымен бірге жұмыс істеп, ойыншылар үшін қауіпсіз шлемдер мен бет қорғанысын жасауға көмектесті. Хоккей визерін алғаш рет Кеннет Уильям Клей ойлап тапты, ол Vanderhoof Bears командасы сапында ойнағанда жоғарыдан келген шабақтан сол көзін жоғалтты. Ванкувердегі ауруханада бір айдан кейін Клей 1964 жылдың қаңтар айында алғашқы құжатталған мөлдір бет қалқанын жасады. Бұл өнертабыс қызу пікірталас тудырды, комментаторлар оны "аквариум" немесе "жел алаңына оралған шыны" деп атады. Бастапқы қалқан мен шлем бірнеше жылдан кейін Вандерхоф аренасында болған өртте жойылды, бірақ газет тілшілерінің жазбалары оқиғаның күні мен фактілерін растайды. 1976 жылдың басына қарай CCM компаниясы CSA бекіткен және Канадалық Әуесқой Хоккей Ассоциациясы қолдаған көз және бет қалқанымен, сондай-ақ төменгі бет қорғанысы бар хоккей шлемін жасады.

Ұлттық хоккей лигасындағы қалқандар

Қорғаныш мақсатында қалқанды үнемі киетін алғашқы ойыншы 1928–29 жылдары «Бостон Брюинс» сапында ойнаған Джордж Оуэн болды. 1927 жылы Барни Стэнли НХЛ-дің жылдық жиналысында қалқанның прототипін ұсынды. Ол тез арада қабылданбады. Каскалар 1933 жылдың 12 желтоқсанында болған Эйс Бейли мен Эдди Шордың оқиғасынан кейін пайда болды, нәтижесінде Бейли көз жұмды, ал Шордың басына ауыр жарақат тиді. Осыдан кейін Арт Росс жаңа қалқан дизайнын жасады және «Бостон Брюинс» командасы «Оттава Сенаторларына» қарсы ойынға мұзға шыққанда, көптеген ойыншылар жаңа қалқанды киді. Ойыннан кейін «Брюинс» ойыншыларының көпшілігі қалқан кимеді, тек Эдди Шор ғана оны мансабының соңына дейін киді. 1930 жылдары «Торонто Мейпл Лифс» командасының ойыншыларына жабдықтарына қалқан қосуға бұйрық берілді. Жаңа қалқанмен өткен алғашқы ойынның басында танымал Кинг Клэнси оны лақтырып жіберді. Каскалар көбінесе жанкүйерлерге, БАҚ-қа және басқа ойыншыларға ұнамады. Дес Смит, Билл Мосиенко, Дит Клэппер және Дон Галлинджер сияқты бірнеше ойыншылар қалқан кие берді. «Оригиналдық Алтылық» дәуірінде Морис Ришар мен Элмер Лаш қысқа мерзімге қалқан киді. Джек Кроуфорд шашының толықтығын жасыру үшін, ал Чарли Бернс бас жағындағы металл пластиналарын жасөспірімдер хоккейінде алған жарақатынан қорғау үшін бас киім киді, бұл оның НХЛ мансабынан бұрын болды. Билл Мастертонның 1968 жылдың 13 қаңтарында «Миннесота Норт Старз» және «Окленд Силс» командалары арасындағы ойында ми жарақатынан қайтыс болуы қалқандарға деген көзқарасты өзгерте бастады. 1970 жылдары қалқанды қолдану біртіндеп артты, Тед Грин Шордан кейін алғашқы «Брюинс» ойыншысы болды. Ол 1970–71 жылғы НХЛ маусымында бастап, 1979 жылы кәсіби хоккейден зейнеткерлікке шыққанға дейін киді. 1972 жылғы Саммит сериясы толығымен қалқан киген кеңес командасын көрсетті, ал Пол Хендерсон, Стэн Микита және Ред Беренсон – қалқан киген жалғыз канадалықтар болды. 1979 жылға қарай қолдану 70% НХЛ ойыншысы киетін деңгейге жетті. 1979 жылдың тамызында Ұлттық хоккей лигасының (НХЛ) президенті Джон Зиглер қорғаныш қалқандары НХЛ-ге жаңа келген ойыншылар үшін міндетті болатынын жариялады. «Қалқан кию ережесін енгізу қосымша қауіпсіздік факторы болады», – деді ол. Бұл ереже 1979 жылдың 1 маусымына дейін кәсіби келісімшартқа қол қойған және қазірдің өзінде қалқан кимейтін ойыншыларға, егер олар қаласа, жауапкершіліктен бас тарту туралы келісімге қол қойылса, мансабының соңына дейін солай етуге мүмкіндік берді. Шамамен он жыл өткен соң, 1988 жылы НХЛ лауазымды тұлғалары үшін де қалқанды міндетті етті; ойыншыларға қатысты шешім сияқты, бұрын қалқан кимеген лауазымды тұлғалар да қаласа, қалқансыз жүре берді. Жаңа ережелер күшіне енгеннен кейін, қалқансыз ойнаған соңғы ойыншы Крейг МакТавиш болды, ол 1996–97 маусымында «Сент-Луис Блюз» сапында соңғы ойынын өткізді. Ойыншылардан кейін, шлемсіз ойынды жариялаған соңғы төреші Мик МакГиф болды, ол 2006–07 маусымында шлем киіп, 2007–08 маусымының соңында зейнеткерлікке шықты.