Спорттағы зорлық-зомбылық және агрессия

Кіріспе

Спорттағы зорлық-зомбылық немесе агрессивті әрекеттер

Спорттағы зорлық-зомбылық көбінесе спорттық ойын барысында немесе оған байланысты жасалған, қасақана және көбінесе қажетсіз зиян келтіретін физикалық әрекеттерді білдіреді. Бұл әсіресе американдық футбол, мұзды хоккей, регби, лакросс, футбол, бокс, аралас жекпе-жек, күрес және су полосы сияқты контактілік спорт түрлеріне қатысты. Ойыншыларға қатысты зорлық-зомбылық көбінесе спорттың қалыпты шартындағы қабылданатын физикалық байланыстан асып түсетін, шамадан тыс зорлық-зомбылық немесе заңсыз физикалық әрекеттерді қамтиды. Бұл зорлық-зомбылық әрекеттеріне қарсыласынан ойыншыны немесе жаттықтырушыны жарақаттауға бағытталған қасақана әрекеттер, сондай-ақ жанкүйерлердің немесе жарысқа қатысушылардың ойыншыларға немесе жаттықтырушыларға физикалық зиян келтіру қаупін тудыруы немесе келтіруі, немесе жанкүйерлердің қарсыластарына немесе басқа көрермендерге қарсы зорлық-зомбылық көрсетуі және оларға қауіп тудыруы жатады.

Себептер

Спорттағы зорлық-зомбылықтың себептері туралы екі негізгі теория бар. Бір теория бойынша, адамдарда зорлық-зомбылыққа деген инстинкт болады, ол ертедегі адамның ата-бабалары тірі қалу және көбейу үшін зорлық-зомбылық пен шабуылшылдыққа жүгінуге мәжбүр болған кезде қалыптасқан. Екінші теория спорттағы зорлық-зомбылықтың әлеуметтанулық жақтарын қарастырады, спорт – бәсекелестік сипатына байланысты нағыз шайқасқа айналуы мүмкін "үлгі шайқастар" дейді.

Спортшылардың зорлық-зомбылығы

"Әлеуметтену процесі" арқылы қазіргі көптеген спорт түрлері бұрынғыларына қарағанда қан төгілуге төзбейтін болды, бірақ осы спорт түрлерінің зорлық-зомбылыққа толы көптеген аспектілері әлі де сақталып қалған. Олардың жартысы алкогольге байланысты дәстүрлерге қатысуға міндетті болды, ал үштен екісі қорлаушылық рәсімдерге ұшырады.

Жарыстар арасындағы зорлық-зомбылық

Зорлық-зомбылық ұлтшылдықпен немесе жасырын әлеуметтік шиеленістердің көрінісі ретінде де туындауы мүмкін. Көбінесе ол алкогольге байланысты болады. Спорт командаларының жақтастарының зорлық-зомбылығының тамыры Рим дәуіріне дейін жетеді, онда көліктер жарысының жақтастары жиі ірі көтерілістерге қатысып, Рим билігін спорттық іс-шараларды жиі тоқтатуға мәжбүр еткен. Әдетте, саяси және/немесе діни мәселелер Рим дәуірінде спорттық жарыстарға байланысты көтерілістерді қоздырған. 532 жылғы Ника көтерілісі ерекше қасіретті болды, онда ондаған мың адам қаза тапты деген хабар бар. Театр бұқаралық ойын-сауық түріне айналған кезде, бәсекелес жанкүйерлердің бәсекелес актерлерді немесе театр ұжымдарын қолдауы жиі кездесетін, кейде қазіргі спорт жанкүйерлерінің зорлық-зомбылығына ұқсас зорлық-зомбылық оқиғаларына әкелетін. 1849 жылғы Нью-Йорктегі Астор-плейс көтерілісі осының айқын мысалы. 1980 жылдары ағылшын футбол хулигандары мен топтарының әрекеттері 1985 жылы Хейзел стадионындағы апаттан кейін ағылшын командаларына еуропалық жарыстардан алты жылға тыйым салды. Осы оқиғадан кейін Англияда футболға байланысты зорлық-зомбылық деңгейі айтарлықтай төмендеді, бірақ 2004 жылғы Еуропа чемпионатына қатысқан Англияға жақтастардың кез келген зорлық-зомбылығы турнирден шығарылуы мүмкін екендігі туралы ескерту жасалды. Көптеген белгілі хулигандар Португалиядағы турнирге баруына тыйым салынды. АҚШ-тағы қауіпсіздік сарапшылары Англияның 1994 жылғы ФИФА әлем чемпионатына ілікпегеніне үлкен қуанышпен қабылдады. Алан Ротенберг (1994 жылы АҚШ-та өткен әлем чемпионатын ұйымдастыру комитетінің төрағасы) былай деді:

Американдық футбол

1970 жылы 1 қарашада Ұлттық футбол лигасының ойынында Канзас-Сити Чизерс Оукленд Рейдерстен 17:14 есебімен алға шықты. Квотербек Лен Доусонның бірінші даунға жасаған ұзақ жүгірісі, соңғы минутта Доусонды Рейдерстің қорғаушысы Бен Дэвидсонның қастықпен шабуылдауымен, Доусон жерде жатқанда тікелей қалпағымен соққан кезде, Чизерстің жеңісіне көз жеткізгендей болды. Бұл оқиға Чизерстің ресивері Отис Тейлордың Дэвидсонға шабуыл жасауына себеп болды. Орынды тазалауға байланысты туған төбелес салдарынан Тейлор мен Дэвидсон алаңнан қуылды, ал сол кездегі ереже бойынша белгіленген айыптар бірінші даунды күштен шығарды. Чизерс допты тепті, ал Рейдерс Джордж Бланданың соңғы секундта (8 секунд қалғанда) гол соққаннан кейін ойынды теңестірді. Тейлордың Дэвидсонның бұзық ойынына жасаған ойсыз жауабы Чизерстің жеңісінен ғана емес, сонымен қатар Оуклендті 8-4-2 есебімен AFC West жеңімпазы етіп шығарды, ал Канзас-Сити 7-5-2 есебімен плей-оффқа қатыса алмады. Сондай-ақ қараңыз: Чизерс – Рейдерс бәсекелестігі.

Қауымдастық футболы

1971 жылдың 17 наурызы: «Бока Хуниорс» пен «Спортинг Кристал» 1971 жылғы Либертадорес кубогында кездесті. Ойынның соңғы минуттарында «Бока Хуниорс» клубының ойыншысы Роберто Рогель пенальти алаңында жерге құлап қалды, бірақ уругвайлық төреші Алехандро Отеро олардың пенальти талабын қабылдамады. «Бока Хуниорс» ойыншысы Рубен Сунье келесі жағдайда «Спортинг Кристалдың» Альфредо Кесадасын зор күшпен тізесімен ұрып соқты. Екі ойыншы арасындағы қақтығыс тез күшейіп, екі команда да зор ұрысқа түсті. 19 қызыл карточка көрсетілді, оқиғадан кейін 10 перулік және 9 аргентиналық ойыншы қамауға алынды. 2005 жылдың 2 сәуірінде «Ньюкасл Юнайтед» командасының ойыншылары Ли Бойер мен Кирон Дайер команданың «Астон Виллаға» 3:0 есебімен жеңілгенінің соңында бір-бірімен ұрысып, алаңнан қуылды. Бірнеше «Ньюкасл» ойыншылары мен «Вилла» ойыншысы екеуін бөліп, ешқайсысы ауыр жарақат алмады, бірақ Бойердің жейдесі жыртылды. 2020 жылдың 12 наурызы: «Гремио» мен «Интернационал» арасындағы «Греналь» дербиі («О Греналь дас Америкас» деп аталды) 9 қызыл карточкамен және ірі төбелеспен аяқталды.

Австралиялық футбол

1994 жылы «Лебеділер» клубының шабуылшысы Дермот Бреретон жаттығу ойыны кезінде «Хоторн» клубының ойыншысы Рейден Таллистің басына тұрып, 7 аптаға жарықтандырылды; ол маусымның соңында «Ричмонд» клубының капитаны Тони Фриге шынтақпен соққы беріп, жағын сындырғаны үшін тағы 7 ойынға жарықтандырылды. 1994 жылдың соңында Бреретон «Коллингвудқа» ауысқанда AFL оның 7 апталық жарықтандыруы енді қолданылмайды деп шешті, өйткені ол клубқа («Сиднейге») емес, ойыншыға («Бреретонға») қатысты. «Сент-Килда» клубының шабуылшысы Тони Локетт «Сиднейдің» Питер Кевенін шынтақтап, мұрнын сындырғаны үшін маусым ішінде 8 ойынға жарықтандырылды. АФЛ тарихындағы ең зорлықпен өткен матч 2004 жылдың 5 маусымында 11-ші турда «Хоторн» және «Эссендон» командаларының арасында MCG стадионында өтті. Финалдық есеп: «Хоторн» 12.8 (80) – «Эссендон» 24.10 (154). Ойынның бірінші кезеңінен кейін, қазір «Хоторн» клубының директоры Бреретон, «ястребтерге» «құмға сызық тартып», «бомбалаушыларға» қарсы тұруға шақырды деген қаңқу тарады. Үшінші кезеңде алаңдағы бірнеше оқиғалар бірнеше төбелес тудырып, бес минуттық жалпы төбелеспен аяқталды. Осы оқиғалар AFL Трибуналынан рекордтық айыппұлдарға әкелді, бес ойыншы барлығы 16 ойынға жарықтандырылды, ал төбелесге қатысқан ойыншыларға VFL/AFL тарихындағы бір ойын үшін ең көп сомада – 70 700 австралиялық доллары айыппұл салынды. Трибунал төрағасы Брайан Коллис бұл төбелесті «футболдың абыройын түсірді» деп сипаттады. Бұл матч АФЛ тарихында «Құмдағы сызық» матчы ретінде қалып қойды.

Бадминтон

Тайланд бадминтоншылары Бодин Исра мен Манепонг Жонгжит 2013 жылғы Канада Ашық Гран-приінің ерлер жұптары финалынан кейін төбелес жасады. Екі ойыншы да төбелес салдарынан Бадминтон әлемдік федерациясы және Таиланд Бадминтон қауымдастығынан санкция алды.

Баскетбол

1972 жылы колледж баскетбол ойынында Огайо штатының университеті Миннесота университетінен 50:44 есебімен алға шықты, ойын аяқталуға 36 секунд қалғанда. Огайо штатының Люк Виттеге Миннесотаның Корки Тейлор қатты фол жасады, ол шатасқан Виттеге бетінен ұрып, тізесімен иығына тиді. Содан кейін Миннесота құрамасының резервтік ойыншысы Рон Бехаген Виттенің мойны мен басын таптап жарақаттады. Витт зорлық-зомбылықтың жалғыз құрбаны болған жоқ, себебі үлкен төбелес басталды, Миннесота құрамасының тағы екі ойыншысы, Джим Брюер және болашақ бейсбол даңқы залының мүшесі Дэйв Винфилд, Огайо штатының ойыншыларына шабуыл жасады. Виттті стадионнан шығарып, Миннесота жанкүйерлері ыдырады. Ауруханаға жеткізілген үш Огайо штатының ойыншысының арасында ол ең ауыр жарақат алған. 1977 жылдың 9 желтоқсанында НБА ойынында Лос-Анджелес Лейкерс командасының ойыншысы Кермит Вашингтон Хьюстон Рокетс командасының ойыншысы Кевин Куннертпен төбелес жасап жатқанда, Рокетс командасының ойыншысы Руди Томьянович оларға қарай жүгіріп келді. Қарсылас формадағы адамның өзіне қарай асығып келе жатқанын көріп, Вашингтон инстинктивті түрде бұрылып, Томьяновичтің бетін соққымен ұрды, нәтижесінде Томьяновичтің маусымы қауіпті жарақатпен аяқталды. НБА Вашингтонды 60 күнге (26 ойын) шеттетуге және 10 000 доллар айыппұл салды. Азаматтық сот Томьяновичке 3,2 миллион доллар төледі. Бұл оқиға Джон Файнштейннің "Соққы" атты кітабының тақырыбы болды. 2004 жылдың 19 қарашасында Мичиган штатының Оберн-Хиллс қаласында Детройт Пистонс пен Индиана Пейсерс командаларының ойыншылары мен көрермендері арасындағы "Сарайдағы қатігездік" (Malice at the Palace) болды. Бұл оқиға американдық спорт тарихындағы ең нашар спорттық зорлық-зомбылық эпизодтарының бірі болып саналады. 2010 жылдың 19 тамызында Афинадағы Олимпиадалық жабық аренада Грекия мен Сербия арасындағы Акрополис халықаралық турнирінің соңғы ойыны Грекия 74:73 есебімен көш бастап тұрғанда, ойын аяқталуға 2:40 қалғанда орындықтарды тазалауға дейін төбелесқа дейін жетті. Бұл төбелес грек ойыншысы Антонис Фотсис серб ойыншысы Милош Теодосичке қатаң фол жасағаннан кейін басталды. Теодосич Фотсисті бетінен ұрып, ал Ненад Крстич та грек ойыншысын ұстауға тырысты. Грекияның 360 фунт салмақты орталық ойыншысы Софоклис Шорцанитис серб ойыншыларына шабуыл жасап, бүлік шығарды. Крстич Шорцанитиске бірнеше рет соққы берді. Серб ойыншысы Крстич Шорцанитистің артынан қуа бастағанда, оған орындық лақтырды. Орындық Шорцанитиске тимеді, бірақ оның командаласы Иоаннис Бурусистің басына тиіп, қан кетуге себеп болды. Екі команданың ойыншылары да аренадан шығуға апаратын туннельде төбелес жасады, ал бірнеше жанкүйерлер төбелесқа қосылды, бірақ олар тез арада аренадан шығарылды. Крстичті грек полициясы ұстады, бірақ келесі күні босатылды. FIBA жауап ретінде әр командадан екі ойыншыны келесі FIBA Әлем чемпионатының бір бөлігіне шеттетуге шешім қабылдады. Сербия құрамасынан Крстич турнирдің алғашқы үш ойынына, Теодосич екі ойынға шеттетілді. Грекия құрамасының Фотсис және Шорцанитис ойыншылары да екі ойынға шеттетілді. Сол жылдың 12 қазанында Сючан қаласында Қытай мен Бразилия құрамаларының арасындағы көрсету ойыны екі жақтан да қатыгез ойынмен өтті, содан кейін ашық соққылар мен тепкілер алмасуына және одан кейін орындықтарды тазалауға дейін төбелесқа дейін жетті. Екі команда да бөлініп кеткеннен кейін қытайлық ойыншылар бразилиялықтарға шабуыл жасады, олар шешім шығару бөлмесіне бара жатқанда. Бразилия төртінші және соңғы ойынға оралудан бас тартты. Қытай ұлттық федерациясы келесі күні Бразилиядан ресми түрде кешірім сұрады. Бұл FIBA және FIBA Asia-дан ондаған мың АҚШ долларын құраған айыппұлдар салынған Қытай құрамасына қатысты оқиғалардың соңғысы болды. Ақырында, Қытайдың бас бапкері Боб Доневальд-младший Қытайдың келесі үш FIBA матчынан шеттетілді; үш қытайлық ойыншы бір немесе екі ойынға шеттетілді; және үш матч төрешілері бір жылға FIBA матчтарынан шеттетілді. 2011 жылдың 18 тамызында Қытай баскетбол ассоциациясының тағы бір қытайлық командасы - "Байи Рокетс" Джорджтаун университетінің ерлер командасымен үлкен төбелес жасады. Екі жақтың да үш тоқсанында күшті физикалық ойыннан кейін ойынның көрінісі нашарлай бастады, командалар соңғы тоқсанда 9:32 қалғанда 64:64 есебімен тең болды. Осыдан кейін екі орындық та бос қалып, командалар бір-бірімен төбелес жасады. Бір Джорджтаун ойыншысына белгісіз адам кресло лақтырып жіберді, бірақ оның соққыға ұшырағаны туралы мәліметтер әртүрлі болды. Жоржтаунның тағы бір ойыншысы төбелесте соққыға ұшырап, өзін-өзі қорғауға орындық көтерді. Төбелес жалғасқанда, бірнеше жанкүйерлер төбелесқа қосылды, олардың бірі тіреу тірегін ұстады. Жоржтаунның бапкері Джон Томпсон III өз командасын алаңнан шығарды; команда жанкүйерлер лақтырған су бөтелкелерінен және басқа да заттардан қашуға мәжбүр болды, ал бір Джорджтаун жанкүйері лақтырылған бөтелкеден құлап кеткені хабарланды. 2018 жылдың 2 шілдесінде Әлем кубогының іріктеу ойынында Бокау қаласында Австралия мен Филиппин құрамалары арасында төбелес басталды. Австралия үшін тоқсанның соңында 4 минуттан астам уақыт қалғанда 30 ұпайдан астам көш бастағанда, фол үшін ойын тоқтатылды. Австралияның ойыншысы Дэниел Кикерт күтпеген филиппин ойыншысына шынтағымен соқты, нәтижесінде екі команданың орындықтары тазаланып, төбелес ойын алаңынан басталып, себеттердің біріне дейін жетті. Тәртіп орнатылып, төрешілер оқиғаның бейнежазбасын қарағаннан кейін, барлығы 13 ойыншы шығарылды - Австралиядан төрт (Кикерт қоса) және Филиппинден тоғыз. Бұл Филиппин құрамасын тек үш ойыншымен қалдырды; қалған екі филиппин ойыншысы да фолдан шығарылғаннан кейін, Филиппин құрамасында тек бір ойыншы қалды, төрешілер ойынды тоқтатып, Австралия 89:53 есебімен жеңіске жетті.

In a 1972 college basketball game, Ohio State University were leading the University of Minnesota 50–44 with 36 seconds left to play in the game. Ohio State's Luke Witte was fouled hard going to the basket by Minnesota's Corky Taylor, who punched the dazed Witte in the face and kneed him in the groin. Gopher reserve Ron Behagen then stomped on Witte's neck and head. Witte was not the only victim of violence, as a larger brawl broke out, with two other Gophers, Jim Brewer and future Baseball Hall of Famer Dave Winfield, attacking other Ohio State players. Witte was taken off the court on a stretcher and booed by Minnesota fans. He was the most seriously injured among three Buckeyes players taken to hospitals. In an NBA game on December 9, 1977, Kermit Washington of the Los Angeles Lakers was already fighting with Kevin Kunnert of the Houston Rockets when Rudy Tomjanovich of the Rockets came running toward them. Seeing a man in an opponent uniform rushing at him, Washington instinctively turned and punched Tomjanovich in the face, resulting in a near fatal season ending injury to Tomjanovich. The NBA suspended Washington for 60 days (26 games) and fined him $10,000. A civil jury awarded Tomjanovich $3.2 million. This incident is the subject of the book The Punch by John Feinstein. On November 19, 2004, the infamous Malice at the Palace between the Detroit Pistons and the Indiana Pacers players, as well as spectators, took place in Auburn Hills, Michigan. It ranks among the worst episodes of sports violence in American sports history. On August 19, 2010, the final game of the Acropolis International Tournament between Greece and Serbia at the Olympic Indoor Hall in Athens ended in a bench clearing brawl with 2:40 left and Greece leading 74–73. The melee started when Greece's Antonis Fotsis moved threateningly toward Serbia's Miloš Teodosić after a hard foul. Teodosic responded by punching Fotsis in the face while Nenad Krstić also tried to grab the Greek player. Greece's 360 lb center Sofoklis Schortsanitis joined the fight attacking multiple Serbian players and spreading havoc. Krstic punched Schortsanitis several times in his back. When he started pursuing the retreating Krstić, the Serbian player responded by throwing a chair at him. The chair missed Schortsanitis but hit his teammate Ioannis Bourousis in the head, drawing blood. Players from both teams fought in the tunnel leading from the arena before being separated, and a few fans joined the fight but were quickly taken from the arena. Krstić was arrested by Greek police, but was released the following day. FIBA responded by suspending two players from each team for part of the subsequent FIBA World Championship. For Serbia, Krstić was suspended for the tournament's first three games and Teodosić for two games; Greece's Fotsis and Schortsanitis were also suspended for two games each. Later that year, on October 12, an exhibition match between the China and Brazil national teams in Xuchang was marred by rough play from both sides before escalating into open exchanges of kicks and punches, followed by a bench clearing brawl. After the teams were separated, China players attacked the Brazilians as they were heading to the locker room. Brazil refused to return to the court or to play the fourth and final match in their scheduled series. The Chinese national federation issued an official apology to Brazil the following day. This was the latest in a series of incidents involving the China team that had already resulted in tens of thousands of US$ in fines from both FIBA and FIBA Asia. Ultimately, China head coach Bob Donewald Jr. was suspended for China's next three FIBA matches; three China players drew suspensions of one or two games; and the three match officials were suspended from FIBA matches for one year. On August 18, 2011, another Chinese team, the Bayi Rockets of the Chinese Basketball Association, was involved in a major scuffle with the touring Georgetown University men's team. After three quarters of highly physical play from both sides, the game turned ugly with the teams tied at 64 with 9:32 remaining in the final quarter. At that point, both benches emptied and the teams began fighting one another. One Georgetown player had a chair thrown at him by an unidentified individual, with reports differing on whether he was hit. Another Georgetown player who had been struck during the brawl picked up a chair in apparent self defense. As the brawl progressed, some fans joined in the action, with one wielding a stanchion. Hoyas coach John Thompson III pulled his team from the court; the team had to dodge water bottles and other objects thrown by fans, and one Georgetown fan was reportedly knocked to the ground by a thrown bottle. On July 2, 2018, a bench clearing brawl broke out between the Australia and Philippines men's national teams during a World Cup qualifier in Bocaue. With Australia leading by over 30 points with just over 4:00 left in the third quarter, play was halted for a foul. Australia's Daniel Kickert then swung his elbow at an unsuspecting Philippines player, immediately leading to both benches clearing and a melee spreading from the bench to one of the baskets. When order was restored and game officials reviewed video of the incident, a total of 13 players were ejected—four from Australia (including Kickert) and nine from the Philippines. This left the hosts with only three players to resume the game; after two of the remaining Philippines players fouled out, leaving that team with only one player, the officials called the game, with Australia winning 89–53.

Мұз үстіндегі хоккей

Зорлық-зомбылық кем дегенде 1900 жылдардың басынан бері мұзды хоккейдің бір бөлігі болып келген. "Хоккей: халық тарихы" кітабында айтылғандай, 1904 жылы ғана хоккей ойындарында жиі болатын ұрыс-керіс пен қатыгез ойын салдарынан төрт ойыншы қаза тапқан. Мұзды хоккейдегі жекпе-жек Солтүстік Америкада спорттың қалыптасқан дәстүрі болып табылады, оның тарихы әуесқой және кәсіби деңгейлердегі көптеген ойындарды қамтиды, сондай-ақ есімдері танымал жекпе-жектерді де қамтиды. Хоккей ойындарында жекпе-жекке төзімділік танытса да, олар жекпе-жекке қатысқан ойыншыларға түрлі жазалар қолданады. Солтүстік Америкадағы кәсіби командалық спорт түрлеріне тән Ұлттық хоккей лигасы (НХЛ) және Солтүстік Америкадағы көптеген кәсіби лигалар ойыншыларды жекпе-жек үшін бірден алаңнан шығармайды, бірақ Еуропаның ірі және студенттік хоккей лигалары солай істейді. Мұзды хоккей ойындарында жекпе-жекке рұқсат беру мәселесі күрделі және әлі де талқыланып жатыр. Оның салдары жағымсыз болуы мүмкін, мысалы, "салмақты" ойыншылардың бір-бірін нокаутқа жіберуі, бірақ кейбір басшылар оны ойыннан жоюды қарастырмайды, себебі кейбір ойыншылар оны маңызды деп санайды. Сонымен қатар, көптеген жанкүйерлер кәсіби хоккей ойындарынан жекпе-жектерді алып тастауға қарсы. 1969 жылдың 21 қыркүйегінде Бостон Бруинз және Сент-Луис Блюз арасындағы НХЛ маусым алдындағы ойында Бруинз қорғаушысы Тед Гринге шабуыл жасаған Блюздің сол қанаты Уэйн Маки қанды таяқпен шайқасты, нәтижесінде Грин бас сүйегінің сынуына және миына зақымға ұшырады, ол 1969-70 жылғы НХЛ маусымын толығымен өткізбеуге мәжбүр болды, ал Маки жарақатсыз қалды. Осы жекпе-жектің нәтижесінде Грин өзінің кәсіби мансабының қалған тоғыз жылын НХЛ және WHA лигаларында жаңа үлгідегі хоккей шлемімен өткізді. 1984 жылдың 20 сәуірінде Квебек Нордикс және Монреаль Канадиенс арасындағы плей-офф ойынының екінші кезеңінің соңында орындықтарды тазартуға шайқас болды, ал бұрынғы ұсақ шайқастардан кейін үшінші кезең басталғанға дейін тағы бір орындықтарды тазартуға шайқас болды. Барлығы 252 минут айыппұл тағайындалды және 10 ойыншы алаңнан шығарылды. Бұл ойын төреші Брюс Худы плей-офф аяқталғаннан кейін НХЛ-ден зейнеткерлікке кетуге мәжбүр етті және оны көбінесе "Жұма күнгі қырғын" деп атайды. 1987 жылдың 4 қаңтарында Канада және Кеңес Одағы арасындағы жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатының финалдық ойынында екі команда да қатыгез (көбінесе лас) ойын көрсетті, нәтижесінде 20 минуттан астам уақытқа созылған орындықтарды тазартуға шайқас болды. Шайқасты тоқтатуға тырысқан ұйымдастырушылар аренаның жарығын сөндірді. Ақырында, ойын жарамсыз деп танылды және екі команда да жарыстан шығарылды, бұл канадалықтарға медаль алу мүмкіндігінен айырды. Канада құрамасының барлық ойыншылары 18 айға дисквалификацияланды, ал Кеңес Одағының ойыншылары халықаралық жарыстардан мәңгі дисквалификацияланды, ал екі команданың жаттықтырушылары жұмыстан босатылды. Ойынды бақылауын жоғалтқаны үшін көпшілік айыптаған матч төрешісі енді халықаралық матчтарда жұмыс істемеді. Осы оқиға туралы Гаре Джойс кітап жазды. 2001 жылдың 9 ақпанында Британдық Суперлигада Ноттингем Пантерс және Шеффилд Стиллерс арасындағы ойында "Британдық мұзды хоккей алаңында болған зорлық-зомбылықтың ең жаман көріністерінің бірі" болды. Шеффилдтің "салмақты" ойыншысы Деннис Виал Ноттингемнің шабуылшысы Грег Хадденді соққанда, Пантерлердің "салмақты" ойыншысы Барри Никар Виалмен жекпе-жекке түсті, бұл ақырында 36 адамдық орындықтарды тазартуға шайқасқа ұласты. Төреші Морей Хансон екі команданы да киім ауыстыру бөлмелеріне жіберіп, ойынды 45 минутқа кейінге шегерді, содан кейін ашу-ыза басылып, төрешілер айыппұлдарды шеше алды. Сегіз ойыншы мен екі жаттықтырушы алаңнан шығарылды, ал екінші кезеңде британдық рекордтық 404 минут айыппұл тағайындалды. Лига төрт ойыншыға және "Стиллерс" жаттықтырушысы Майк Блейсделлге 30 ойынға дисквалификация берді және жалпы сомасы 8,4 мың фунт стерлинг айыппұл салды. 2004 жылдың 5 наурызында Филадельфия Флайерс пен Оттава Сенаторс арасындағы ойынның соңғы минуттарында бес рет жекпе-жек болды, соның ішінде "салмақты" ойыншылар емес ойыншылар арасындағы жекпе-жектер және Флайерс қақпашысы Роберт Эше мен Сенаторлар қақпашысы Патрик Лалим арасындағы жекпе-жек болды. Ойын НХЛ-де рекордтық 419 минут айыппұлмен аяқталды, ал НХЛ-де рекордтық 20 ойыншы алаңнан шығарылды, команданың орындықтарында бес ойыншы қалды. Әр командаға тағайындалған айыппұлдарды анықтауға офицерлерге 90 минут уақыт кетті. 2010 жылдың 9 қаңтарында КХЛ-де Витязь Чехов пен Авангард Омск арасындағы ойында бірінші кезеңнің 4-ші минутында орындықтарды тазартуға шайқас болды, ал 39 секундтан кейін орындықтар мен айыппұлдарды тазартуға шайқас болды, нәтижесінде төрешілер ойынды тоқтатуға мәжбүр болды, себебі алаңда тек төрт ойыншы қалды. Барлығы 33 ойыншы мен екі команданың жаттықтырушылары алаңнан шығарылды, ал ойында әлемдік рекордтық 707 минут айыппұл тағайындалды. КХЛ жалпы сомасы 5,7 миллион рубль ($191,000) көлемінде айыппұл салды, жеті ойыншыны дисквалификациялады және екі команда үшін де ойынды 5-0 есебімен жеңіліс ретінде есептеді, ешқандай ұпай берілмеді.

Violence has been a part of ice hockey since at least the early 1900s. According to the book Hockey: A People's History, in 1904 alone, four players were killed during hockey games from the frequent brawls and violent stickwork. Fighting in ice hockey is an established tradition of the sport in North America, with a long history involving many levels of amateur and professional play and including some notable individual fights. While officials tolerate fighting during hockey games, they impose a variety of penalties on players who engage in fights. Unique to North American professional team sports, the National Hockey League (NHL) and most minor professional leagues in North America do not eject players outright for fighting but major European and collegiate hockey leagues do. The debate over allowing fighting in ice hockey games is ongoing. Despite its potentially negative consequences, such as heavier enforcers (or "heavyweights") knocking each other out, some administrators are not considering eliminating fighting from the game, as some players consider it essential. Additionally, the majority of fans oppose eliminating fights from professional hockey games. In an NHL preseason game between the Boston Bruins and St. Louis Blues on September 21, 1969, Bruins defenseman Ted Green and Blues left wing Wayne Maki, attacking Green, engaged in a bloody stick swinging fight that resulted in Green sustaining a skull fracture and brain damage, forcing him to miss the entirety of the 1969–70 NHL season, with Maki emerging uninjured. As a result of the fight, Green played for the remaining nine years of his professional career with a pioneering variety of hockey helmet in both the NHL and WHA. April 20, 1984 – A bench clearing brawl broke out at the end of the second period of a second round playoffs matchup between the Quebec Nordiques and the Montreal Canadiens, after many smaller scale battles had occurred throughout the game. A second bench clearing brawl erupted before the third period began, provoked by the announcement of penalties; a total of 252 penalty minutes were incurred and 10 players were ejected. This game prompted referee Bruce Hood to retire from the NHL once the playoffs ended, and is commonly referred to as the Good Friday Massacre. On January 4, 1987, the final game of the World Junior Ice Hockey Championships, involving Canada and the Soviet Union, saw intense physical (and often dirty) play by both sides, culminating in a bench clearing brawl that lasted over 20 minutes. Event organizers, in a futile attempt to stop the fighting, turned the arena lights off. Eventually, the game was declared null and void, and both teams were ejected from the competition, costing the Canadians a medal. Virtually all of the players on the Canadian team got suspended for 18 months, while the Soviet Union players were permanently banned from international competition, and the coaching staffs of both teams were fired. The match referee, widely blamed for losing control of the game, never worked another international match. A book by Gare Joyce was written regarding the event. February 9, 2001 – A game between the Nottingham Panthers and the Sheffield Steelers in the British Superleague saw "one of the worst scenes of violence seen at a British ice hockey rink". When Sheffield enforcer Dennis Vial crosschecked Nottingham forward Greg Hadden, Panthers enforcer Barry Nieckar subsequently fought with Vial which eventually escalated into a 36 man bench clearing brawl. Referee Moray Hanson sent both teams to their locker rooms and delayed the game for 45 minutes while tempers cooled and the officials sorted out the penalties. Eight players and both coaches were ejected, and a British record total of 404 penalty minutes were incurred during the second period. The league handed out 30 games in suspensions to four players and Steelers coach Mike Blaisdell and a total of £8,400 in fines. March 5, 2004 – A Philadelphia Flyers – Ottawa Senators game resulted in five consecutive brawls in the closing minutes of the game, including fights between many players who are not known as enforcers and a fight between Flyers goalie Robert Esche and Senators goalie Patrick Lalime. The game ended with an NHL record 419 penalty minutes, and an NHL record 20 players were ejected, leaving five players on the team benches. The officials took 90 minutes to sort out the penalties that each team had received. January 9, 2010 – In a Kontinental Hockey League game between Vityaz Chekhov and Avangard Omsk, a bench clearing brawl broke out in the 4th minute of the first period, and a bench and penalty box clearing brawl broke out 39 seconds later, forcing officials to abandon the game as there were only four players left. Thirty three players and both teams' coaches were ejected, and a world record total of 707 penalty minutes were incurred during the game. The KHL imposed fines totaling 5.7 million rubles ($191,000), suspended seven players, and counted the game as a 5–0 defeat for both teams, with no points being awarded.

Басқа спорт түрлері

2008 жылғы 24 тамызда Олимпиада кезінде Кубалық Анхель Матос қола медаль үшін өткен жекпе-жекте дисквалификацияланғанын естіген соң, төрешіге ашуланып тепті. Әлемдік Тхэквондо федерациясы кейіннен Матосты және оның жаттықтырушысын өмір бойына жарыстарға қатысудан шеттетуге үкім шығарды.