Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ауғанстан провинциясы, Хазара тайпасы
Province of Afghanistan
the Hazara tribe
Дайкунди, сондай-ақ Дайкунди, Дайконди немесе Дайкунди деп те жазылады, Ауғанстанның орталық бөлігінде орналасқан елінің отыз төрт провинциясының бірі. Халық саны шамамен 516 504 адамды құрайды және бұл провинцияда Хазара тайпасы басым. Дайкунди провинциясы 2004 жылы Урузган провинциясының солтүстік бөлігінен бөлініп, жеке провинция атанды. Ол дәстүрлі этникалық Хазара аймағы – Хазарстанға жатады, ал провинция орталығы – Нили қаласы. Солтүстік-шығысында Бамян провинциясы, оңтүстік-шығысында Газни провинциясы, оңтүстігінде Урузган провинциясы, оңтүстік-батысында Гельманд провинциясы және солтүстік-батысында Гор провинциясымен шектеседі.
Daykundi , also spelled as Daikundi, Daikondi, or Daykondi, is one of the thirty four provinces of Afghanistan, located in the central part of the country. It has a population of about 516,504 and is a Hazara dominated province. Daykundi Province was carved out of the northern part of Uruzgan Province in 2004, becoming a separate province. It falls into the traditionally ethnic Hazara region known as the Hazaristan and the provincial capital is Nili. It is surrounded by Bamyan Province in the northeast, Ghazni Province in the southeast, Uruzgan Province in the south, Helmand Province in the southwest, and Ghor Province in the northwest.
Тарих
Дайкунди 2004 жылдың 28 наурызында құрылды, ол көршілес Урузған провинциясының оқшауланған, Хазара халқы басымдығын көрсететін солтүстік аудандарынан бөлініп шықты.
Daykundi was established on March 28, 2004, when it was created from the isolated Hazara dominated northern districts of neighboring Uruzgan Province.
Даму және қауіпсіздік
Облыс өз қауіпсіздігін Ауғанстан полициясы мен әскері арқылы сақтайды. Ауғанстан үкіметі, үкіметтік емес ұйымдар, Біріккен Ұлттар Ұйымы және НАТО-ның ИСАФ күштері провинцияны қайта құруға аз үлес қосса да, бірқатар бастамалар болды. 2007 жылдың ақпан айындағы ауыр жаңбыр мен су тасқынынан кейін Ауғанстанға Біріккен Ұлттар Ұйымының көмек миссиясы (ЮНАМА) провинцияда қосалқы кеңсе ашты, ал провинциядағы сирек жұмыс істейтін үкіметтік емес ұйымдардың бірі – Оксфам, ЮНАМА-ның су тасқынынан зардап шеккендерге көмек көрсетуді үйлестірудегі еңбегін жоғары бағалады. АҚШ провинцияда жаңа мемлекеттік институттар құруды бастады. Көтеріліс мәселесі мен азық-түлік жетіспеушілігі 2012 жылға дейін жалғасты. 2012 жылдың қазан айында бірнеше мемлекеттік қызметкерлер: «Егер үкімет немесе үкіметтік емес ұйымдар жағдайды тиісті көмекпен шешпесе, Дайкундиде осы қыста көптеген адам қаза болады» деп ескертті. Осы уақытта көтерілісшілердің басшысы 150 жауынгерімен бірге Дайкунди провинциясының астанасы Нилиде үкімет ұйымдастырған бейбітшілікке шақыруға қосылды.
The province maintains its security through the Afghan police and military. While the Government of Afghanistan, NGOs, the United Nations, and NATO's ISAF forces have had little involvement in reconstruction in the province, there have been some initiatives. Following heavy rainfall and flooding in February 2007 the United Nations Assistance Mission for Afghanistan (UNAMA) opened a sub office in the province and Oxfam, one of the few NGOs operating in the province, described UNAMA's input into coordinating flood relief as impressive. The United States began building new government institutions in the province. The insurgency problem and shortage of food continued until 2012. Several government officials have warned in October 2012 that "If the government or NGOs (non governmental organizations) do not address the situation with proper assistance, Daikundi would witness many deaths this winter." In the meantime, a rebel leader along with his 150 fighters joined the government initiated peace drive in Nili, capital of Daikundi province.
Медиа
Дейкундиде төрт радиостанция бар, олар: Садае Нили, Насим, Афтаб және Милли радио.
There are four radio stations in Daykundi, such as Sadaye Nili, Nasim, Aftab, and Milli Radio.
Демография
2020 жылы Дейкунди провинциясының жалпы халқы шамамен 516 504 адамды құрайды, бұл көбінесе ауылдық тайпалық қоғам. Провинцияның жалпы халқының көп бөлігін этникалық хазарлар құрайды, олар парсы тілінің шығыс диалектілері – дари және хазараги тілдерінде сөйлейді.
As of 2020, the total population of Daykundi province is estimated to be around 516,504, which is mostly a rural tribal society. The ethnic Hazaras make up the majority of the total population of the province, who speake the Dari and Hazaragi, eastern varieties of Persian.
Тіршілік ету
Дейкунди – таулы, жасыл, ағаштар мен бұталар, жабайы жеміс-жидектер мен егістік жерлерге толы провинция. Көптеген адамдар бадам мен жеміс-жидек өсіретін шағын бақшаларға ие, оларды кейін нарыққа сатады. Сонымен қатар, олар малдарына өте жақсы қарайды, себебі мал шаруашылығы – олардың табысы мен тамақ көзінің маңызды бөлігі. Кейбіреулері ешкі мен қой шаруашылығымен айналысса, азы қантары ірі қара мал өсіреді. Дейкунди провинциясында жұмыс орындары өте шектеулі, сондықтан көптеген отбасылар маусымдық жұмыс іздеу үшін Ауғанстанның басқа провинцияларына кетеді. Отбасылық табыстың 70 пайызы Дейкундиден тыс жерде жұмыс істейтін туыстар есебінен түседі, бұл Дейкунди халқының негізгі күнкөріс көзінің бірі.
Daykundi is a mountainous province that is green and dominated by trees, bushes, wild food plants and agricultural land. Most people have their small orchards producing almonds and fruits which they sell them to the market later on. Also, they take care of their animals very carefully and seriously as Livestock is one of the important sources of income and food for them; some of them have goats and sheep while few have their own cattle. The labor opportunities are very few in the Daykundi province as most of the households go to other provinces in Afghanistan to look for seasonal work. 70% of the household income are coming from family members who are working outside Daykundi; this is one of the main livelihood options for the people of Daykundi.
Өлім-жітім көрсеткіші
Шикі өлім көрсеткіші 0,42 (0,25–0,68) (95% сенім интервалы) ал бес жасқа дейінгі өлім көрсеткіші 0,66 (0,29–1,51) (95% сенім интервалы) құрады. Екі көрсеткіш те SPHERE ұйымы белгілеген төтенше жағдай деңгейінен төмен.
The crude death rate was 0.42 (0.25 0.68) (95 percent CI) and the under five death rate was 0.66 (0.29 1.51) respectively (95 percent CI). Both rates are below the SPHERE emergency levels.