Эдуард Герман: Американ журналисі, экономист және медиа сыншысы

Кіріспе

Американдық журналист

Эдвард Сэмюэл Герман (7 сәуір 1925 жыл - 11 қараша 2017 жыл) – американдық экономист, медиа зерттеушісі және қоғамдық сыншы. Герман медиаға жасаған сын-пікірлерімен, әсіресе, жиі бірлесіп жазған Ноам Чомскимен бірге әзірлеген үгіт-насихат моделі гипотезасымен белгілі. Ол Пенсильвания университетінің Уортон бизнес мектебінде қаржы профессоры қызметін атқарды. Сонымен қатар Пенсильвания университетінің коммуникация мектебінде оқытумен айналысты. Идеологиялық тұрғыдан Герман "мұрағатталған радикалды демократ" деп сипатталды, бұл идеология басқа радикалды қозғалыстардан алшақтағанда корпоративтік бақылауға қарсы тікелей демократияны қолдайды. Оның жазбалары көбінесе "Батыс корпоративтік медиасының" аймақтық қақтығыстар туралы хабарларына арналды, ол бағынышты ақпараттарды жоққа шығарып, геноцид санын азайтуы үшін сынға ілікті.

Ерте өмір

Герман Филадельфияда либералды демократиялық отбасында, фармацевт Абрахам Линкольн Герман мен үй шаруасындағы Селия Дектордың ұлы болып дүниеге келді. Герман Пенсильвания университетінен бакалавр және магистр дәрежелерін алды. 1953 жылы Берклидегі Калифорния университетінде докторлық диссертациясын қорғап, ол экономист Роберт А. Брэдимен танысты, ол фашистік режимдер экономикасын зерттеген және оған зор әсер еткен. Герман 1958 жылы Пенсильвания университетінің Уортон бизнес мектебінде қаржы пәнін оқытты және 1989 жылы профессор-эмеритус атағын алды. 1977 жылы Конгресте СРВ-нің дезертирлеген шенеунігі Нгуен Конг Хоанның жаппай репрессиялар және азаматтық және діни бостандықтардың жойылғаны туралы куәлігін талқылағанда, Герман мен Чомский соғыстан кейінгі Вьетнам туралы қайшылықты мәліметтерге назар салып, «Хоанның хабарлағандарының бір бөлігі сөзсіз дұрыс болғанымен, Вьетнамда тұратын көптеген шетелдіктер мен батыстықтар оның айтқандарына қарсы шығады» деген қорытындыға келді, бұл «Хоан сенімді комментатор емес» екенін көрсетеді. Чомский мен Герман «Контрреволюциялық зорлық-зомбылық: факт пен насихаттағы қанды қырғын» атты кітап жазды, ол АҚШ-тың Оңтүстік-Шығыс Азиядағы әскери араласуын сынап, бұқаралық ақпарат құралдарының осы оқиғаларды жарияламауын көрсетті. Баспагер Warner Modular бастапқыда кітапты қабылдады және ол 1973 жылы жарық көрді. Алайда Warner Modular компаниясының бас компаниясы Warner Communications кітаптың мазмұнына наразылық білдіріп, барлық даналарын жоюға бұйрық берді. Джим Нилсонның «Соғыс қиялы: мәдени саясат және Вьетнам соғысы туралы әңгіме» кітабында айтылғандай, Warner Publications компаниясының атқарушы директоры Уильям Сарнофф кітаптың Американың сыртқы саясаты туралы пікірлерін «жалғандықтардың жиынтығы, құрметті американдықтарға жасалған қарапайым шабуыл, құжаттамасыз және тұрғылықты баспагерге лайық емес» деп есептегендіктен, «Контрреволюциялық зорлық-зомбылық» кітабының жариялануын тоқтатты. Бірақ қолда бар келісімшарт бойынша, кітаптар жойылмай, басқа баспагерге жіберілді. 1967 жылы Герман 500-ден астам жазушы мен редакторлардың қатарында «Жазушылар мен редакторлардың соғыс салығына қарсы наразылығына» қол қойды, олар президент Джонсонның бастамасымен Конгресс енгізген Вьетнам соғысының 10% салығын төлеуден бас тартуға ант берді.

Herman was born in Philadelphia to a liberal Democratic family, the son of Abraham Lincoln Herman, a pharmacist and Celia Dektor, a homemaker. Herman received a Bachelor of Arts and a Master of Arts from the University of Pennsylvania. At University of California, Berkeley, from which he received his PhD in 1953, he met economist Robert A. Brady, a student of the economics of fascist regimes who had a significant influence upon him. Herman joined the Wharton School of Business of the University of Pennsylvania in 1958, where he taught finance and became professor emeritus in 1989. In discussing the 1977 Congressional testimony of defecting SRV official Nguyen Cong Hoan, on the subjects of mass repression and the abrogation of civic and religious freedoms, Herman and Chomsky pointed to contradictory accounts of post war Vietnam, concluding that while "some of what Hoan reports is no doubt accurate the many visitors and Westerners living in Vietnam who expressly contradict his claims" suggest "Hoan is simply not a reliable commentator." Chomsky and Herman authored Counter Revolutionary Violence: Bloodbaths in Fact & Propaganda, a book which criticised U. S. military involvement in Southeast Asia and highlighted how mainstream media neglected to cover stories about these activities; the publisher Warner Modular initially accepted it, and it was published in 1973. However, Warner Modular's parent company, Warner Communications, disapproved of the book's contents and ordered all copies to be destroyed. According to Jim Neilson's book Warring Fictions: Cultural Politics and the Vietnam War Narrative, the publication of Counter Revolutionary Violence was stopped by an executive of Warner Publications, William Sarnoff, who thought its discussion of American foreign policy "was a pack of lies, a scurrilous attack on respected Americans, undocumented, a publication unworthy of a serious publisher". Because of a binding contract, copies were passed to another publisher rather than destroyed. In 1967, Herman was among more than 500 writers and editors who signed the "Writers and Editors War Tax Protest" pledge, vowing to refuse to pay the 10% Vietnam War tax surcharge implemented by Congress upon the initiation of President Johnson.

Қазақстан

Герман мен Чомский кейіннен соғыстан кейінгі Индокитай, әсіресе Камбоджаның бұқаралық ақпарат құралдарында қалай көрсетілгені туралы еңбектер жасады, 1977 жылғы маусымда американдық солшыл «The Nation» журналына жазылған «Төртінші қолдағы бұрмалаулар» мақаласынан бастап. Олар Пол Поттың «Қызыл кхмерлер» режимі кезінде Камбоджада не болып жатқаны туралы «ақиқатты білетінін» көрсетпегенмен, сол кездегі тақырыпқа қатысты материалдарды қарап отырып, «американдық жұртшылыққа жеткен ақпарат қолжетімді дәлелдердің ауыр бұрмаланған нұсқасы» деп сенді. Олар «босқындар туралы хабарлардың өте сенімсіз екендігін» атап өтіп, былай деді: «Босқындар қорқып, қорғанышсыз, бейтаныс күштердің ықпалында. Олар өздерінің әңгімелесушілері естігісі келетін нәрсені айтуға бейім. Мұндай хабарларға мұқият қарау қажет, бірақ мұқият және сақ болу керек. Батыстықтар мен тайлықтар сұраған босқындар камбоджалық революционерлердің қатыгездіктерін хабарлауға мүдделі, бұл анық факт, оны ешбір журналист ескермей қоймайды». Олар Камбоджадағы «Қызыл кхмерлер» нацистік Германияға қарағанда «азаттықтан кейінгі Франциямен, онда бірнеше ай ішінде мыңдаған адам қырғынға ұшырады» деп қорытындылады. 1979 жылы Чомский мен Герман «Контрреволюциялық зорлық-зомбылық» кітабын қайта қарастырып, оны «South End Press» баспасында «Адам құқықтарының саяси экономикасы» деген екі томдық кітап ретінде жариялады. Бұл жұмыста олар АҚШ БАҚ-ының Камбоджадағы геноцидке және Индонезияның Шығыс Тиморды басып алуына қатысты реакциясын салыстырды. Олар Индонезия АҚШ-тың одақтасы болғандықтан, АҚШ бұқаралық ақпарат құралдары Шығыс Тимордағы жағдайды елемеді, ал АҚШ-тың жауы Камбоджадағы жағдайға назар аударды деп дәлелдеді. Режим құлатылғаннан кейін шыққан «Адам құқықтарының саяси экономикасы» кітабының 2-томы: «Катаклизмнен кейін: соғыстан кейінгі Индокитай және императорлық идеологияның қайта құрылуы» (1979) деп аталады. Софал Эр, аймақ маманы, «Кхмер революциясын ең көп қолдаған кітаптардың бірі» деп сипаттады. Чомски мен Герман өздерінің кітабында: «Камбоджада орын алған қасірет-құлықтардың саны өте көп, жиі қорқынышты» деп жазды. Олар Пномпеньдегі эвакуация «әрине көптеген адамдардың өмірін сақтап қалды» деп жазды, ал «Қызыл кхмерлердің» ауыл шаруашылығы саясаты оң нәтижелерге әкелгені және «қызыл кхмерлерді едәуір деңгейде шаруалар қолдауы» болуы мүмкін екені айтылды. Герман 2001 жылы сыншыларға жауап берді: «Чомский мен мен көптеген сұрақтар қоюдың, идеологиялық рөлдің және 1975–1979 жылдардағы «Қызыл кхмерлерге» қарсы үгіт-насихат науқаны құрбандарына пайдасы тимейтін жағдайдың қабылданбауының өзі «Пол Пот үшін апауыздық» ретінде қарастырылды». Тодд Гитлин «The New York Times» газетіне жолдаған электрондық хатында Херман мен Чомский үшін «камбоджалықтардың зардап шегуі 1970-ші жылдары Камбоджаға келтірілген зиянды, негізінен, американдық бомбалаудың «қызыл кхмерлердің» билікке көтерілуінен бұрын болған зардаптарға байланысты» деген қажеттіліктен маңызды емес екенін жазды. Кітап корпоративтік БАҚ-тың жұмыс істеуін талқылауда «пропагандалық модель» ұғымын енгізді. Олар: «базар күштері, ішкі болжамдар және өзін-өзі цензура» газеттер мен телеарналарды басқа пікірлерді басуға итермелейді. Диктатурадағыдай БАҚ-ты тікелей бақылауға мұқтаж болудың орнына, Герман мен Чомскийдің пікірінше, индустриалды демократия халық пікірін «фильтрлер» арқылы бақылайды, олар саяси даулы идеялардың халыққа жетуіне кедергі келтіреді. Екі адам бес сүзгіні атап өтті: БАҚ-тың меншіктік үлесі бірнеше корпорацияларда шоғырлануы, жарнама берушілер мен қаржыландыру көздерін қанағаттандыру қажеттілігі, үкіметпен қамтамасыз етілген көздерге сүйену, қарсылық және антикоммунистік идеология. Бұл әсерлер саяси тұрғыдан ыңғайсыз білім мен идеялардың көпшілікке жетуіне кедергі келтіреді. Тарихшы Уолтер ЛаФебер 1988 жылғы «The New York Times» басылымының түпнұсқасын қарап шығып, «олардың дәлелі кейде асыра айтылғандықтан әлсірейді» деп ойлады. Ол Герман мен Чомскийдің Никарагуа туралы үкіметтің жалған мәлімдемесін қайта шығарғандығы үшін ірі американдық жаңалық көздеріне шабуыл жасағанын, бірақ осы көздер қасақана қателік анықталған кезде үкіметті тез шабуылдағанын ескермегенін айтты. Дерек Н. Ширер, сондай-ақ 1988 жылы «Los Angeles Times» үшін, бұл жұмысты «маңызды» және «жұмыс зерттеулерін» шетелдік тілшілер үшін «мұқтаж оқу» деп сипаттады, бірақ оның пікірінше, бұқаралық ақпарат құралдарының келісімді жасауға сәтсіздігінің дәрежесін және оның себептерін жеткілікті түрде зерттемеген. Өз пікірін қолдау үшін Ширер Никарагуадағы «Контрас» және Филиппиндегі құлатылған Фердинанд Маркос мысалдарына жүгінді, екеуі де АҚШ үкіметі мен консерваторлар тарапынан қолдау алды, бірақ американдық жұртшылық пікірімен келіспеді. «Кітаптың тұтас көзқарасы өте қарапайым», деді Колумбия университетінің журналистика және коммуникация профессоры Тодд Гитлин. «Егер сіз «The New York Times» «Правда» сияқты екенін ойласаңыз, яғни олар айтып отырған нәрсе, онда сізде қандай сөздік қалды? «Fox News» үшін? Олардың моделі соншалықты қиындық тудырады, тікелей үгіт желісі мен күрделі, гегемониялық басты жаңалықтар органы арасында ажырату мүмкін емес». Ол: «Массолық қырғынға қатысты дәлелдер, әсіресе 8000 ер адам мен баланың өліміне қатысты дәлелдер, кем дегенде, мәселелі болды» және «Балқан соғыстарынан пайда болған үгіттердің ең үлкен жемісі – «Сребреница қырғыны», оның шындық пен әділетпен байланысы жоқ» деп жазды. 2004 жылы Саманта Пауэрдің «Тозақтан шыққан мәселе»: Америка және геноцид дәуірі» кітабына жазған шолуында Герман: «[БҰҰ] Югославия трибуналы Милошевичке «геноцид» тағын тағуға тырысып жатқанын көру және босниялық серб генерал Радоваслав Крстичке бұрыннан тағын таққанын көру шынымен Орвеллдік» деді. Крстич Сребреница қырғынындағы рөлі үшін геноцидке көмектескені үшін сотталды және осы айыптар бойынша 35 жыл жазасын өтеуде. Марко Аттила Хоаре Германның Сребреница қырғынына қатысты ұстанымын сынап, Сребреница зерттеу тобы «Сребреница қырғыны ешқашан болмағандығын тарату үшін» құрылғанын мәлімдеді. Майкл Ф. Берубе SRG-нің бұрынғы Югославия халықаралық қылмыстық трибуналының шешімдерін күштен шығаруға бағытталғанын айтты. Германның Сребреница қырғынына қатысты жазбалары Джон Феффер және Оливер Каммен тарапынан сынға ұшырады, олар оны 2013 жылы «жылдар бойы жалған статистиканы қолдануда», Мартин Шоу оны «жоққа шығаруға делдалдық жасауда» деп айыптады, ал Balkan Witness сайты оны «құрбан болғандарды қорлауда» деп айыптады. 2000 жылдан бастап, бұрынғы Югославия халықаралық қылмыстық трибуналы Сребреница қырғынының көптеген құрбандарының денелерін физикалық түрде эксгумациялады, олар тексерілді және көптегендері ДНК талдауы арқылы анықталды, осылайша өлім жазасының фактісі мен оның ауқымы расталды.

Herman and Chomsky later collaborated on works about the media treatment of post war Indochina, Cambodia in particular, beginning with "Distortions at Fourth Hand", an article written for the American left wing periodical The Nation in June 1977. While they did not "pretend to know [ ] the truth" about what was going on in Cambodia during the Khmer Rouge regime of Pol Pot, they believed, in reviewing material on the topic then available: "[w]hat filters through to the American public is a seriously distorted version of the evidence available". Referring to what they saw as "the extreme unreliablity of refugee reports", they noted: "Refugees are frightened and defenseless, at the mercy of alien forces. They naturally tend to report what they believe their interlocutors wish to hear. While these reports must be considered seriously, care and caution are necessary. Specifically, refugees questioned by Westerners or Thais have a vested interest in reporting atrocities on the part of Cambodian revolutionaries, an obvious fact that no serious reporter will fail to take into account". They concluded by stating Khmer Rouge Cambodia might be more closely comparable to "France after liberation, where many thousands of people were massacred within a few months" than to Nazi Germany. In 1979, Chomsky and Herman revised Counter Revolutionary Violence and published it with South End Press as the two volume The Political Economy of Human Rights. In this work they compared U. S. media reactions to the Cambodian genocide and the Indonesian occupation of East Timor. They argued that because Indonesia was a U. S. ally, U. S. media ignored the East Timorese situation while focusing on that in Cambodia, a U. S. enemy. Volume II of the book The Political Economy of Human Rights, Volume II: After the Cataclysm: Postwar Indochina and the Reconstruction of Imperial Ideology (1979), which appeared after the regime had been deposed, has been described by area specialist Sophal Ear as "one of the most supportive books of the Khmer revolution" in which they "perform what amounts to a defense of the Khmer Rouge cloaked in an attack on the media". In their book, Chomsky and Herman wrote: "The record of atrocities in Cambodia is substantial and often gruesome" but questioned their scale, which may have been inflated "by a factor of 100". They wrote that the evacuation of Phnom Penh "may actually have saved many lives", that the Khmer Rouge's agricultural policies reportedly produced positive results and there might have been "a significant degree of peasant support for the Khmer Rouge". Herman replied to critics in 2001: "Chomsky and I found that the very asking of questions about the numerous fabrications, ideological role, and absence of any beneficial effects for the victims in the anti Khmer Rouge propaganda campaign of 1975–1979 was unacceptable, and was treated almost without exception as 'apologetics for Pol Pot. Todd Gitlin, in an email to The New York Times, wrote that for Herman and Chomsky "the suffering of the Cambodians is less important than their need to pin the damage done to Cambodia in the 1970s primarily on the American bombing that preceded the rise of the Khmer Rouge to power". The book introduced the notion of the "propaganda model" to the debates on the workings of the corporate media. They argued: "market forces, internalized assumptions and self censorship" motivate newspapers and television networks to stifle dissent. Rather than needing direct control over the media as in dictatorships, in the views of Herman and Chomsky, industrial democracies control popular opinion using "filters" which prevent politically controversial ideas from reaching the public. The two men specified five filters, in particular: the concentration of media ownership to a few corporations, the need to please advertisers and funding sources, the reliance on government provided sources, flak, and anti communist ideology. These influences combine to prevent politically inconvenient knowledge and ideas from reaching the general public. Historian Walter LaFeber, reviewing the original 1988 edition for The New York Times, thought "their argument is sometimes weakened by overstatement" citing Herman and Chomsky's attack on major American news sources for reproducing false government assertions about Nicaragua but failing to note that those same sources quickly attacked the government when the deliberate error was discovered. Derek N. Shearer, also in 1988 for the Los Angeles Times, described the work as "important" and the "case studies" as "required reading" for foreign correspondents but in his view the authors "don't adequately explore the extent to which the mass media fail to manufacture consent, and why this might be so". To support his point, Shearer used the examples of the Contras in Nicaragua and the deposed Ferdinand Marcos in the Philippines, both supported by the US government and conservatives but not by American public opinion. "The whole approach of the book is deeply simplistic", according to Todd Gitlin, a professor of journalism and communications at Columbia University. "If you think that The New York Times is Pravda, which is essentially what they’re saying, then what vocabulary do you have left for Fox News? Their model is so clumsy that it disables you from distinguishing between a straight out propaganda network and a more complex, hegemonic mainstream news organ". He wrote: "the evidence for a massacre, certainly of one in which 8,000 men and boys were executed, has always been problematic, to say the least" and "the 'Srebrenica massacre' is the greatest triumph of propaganda to emerge from the Balkan wars the link of this propaganda triumph to truth and justice is non existent". In a 2004 review of Samantha Power's "A Problem from Hell": America and the Age of Genocide, Herman wrote: "It is truly Orwellian to see the [UN] Yugoslavia Tribunal struggling to pin the 'genocide' label on Milosevic and to have done that already against Bosnian Serb General Radislav Krstic." Krstić was convicted of aiding genocide for his role in the Srebrenica massacre and is serving 35 years for those charges. Marko Attila Hoare criticized Herman's position on the Srebrenica massacre, claiming the Srebrenica Research Group was formed "to propagate the view that the Srebrenica massacre never happened". Michael F. Bérubé said the SRG is dedicated to overturning the findings of the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia. Herman's writings on the Srebrenica massacre were criticized by John Feffer and Oliver Kamm, who accused him in 2013 of "using bogus statistics for years", Martin Shaw who said he was "mediating denial", and the website Balkan Witness which accused him of "insulting the survivors". Starting from year 2000, the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia physically exhumed 8372 bodies of most of the Srebrenica massacre victims, which were then examined and most of identified by DNA analysis, confirming the fact of execution and its scale.

Геноцид саясаты

"Геноцид саясаты" (Дэвид Петерсонмен бірлесіп жазылған, алғы сөзі Ноам Хомскийге тиесілі, 2010 ж.) кітабында Герман мен Петерсон "геноцид" ұғымы медиа талдауы және "құрылысшыл" және "қастық" геноцидтер деп аталатын жағдайларды салыстыру арқылы саясиландырылған деп тұжырымдайды. Олар Косово соғысы, 1994 жылғы Руанда геноциді және Дарфурдағы соғыс Батыс елдерінің экономикалық және идеологиялық мақсаттарын ілгерілету үшін "геноцид" ретінде танымал болғанын айтады. Бұл оқиғалардың БАҚ-тағы жариялануын Иракқа қарсы санкциялар мен Ирак соғысымен салыстырады, геноцид деп танылған қырғындармен салыстырыларлық құрбандықтарға қарамастан, Батыс державалары тікелей қатысқан қырғындар "геноцид" деп аталмағанын дәлелдейді. "Геноцид" термині қолданылған жағдайларды талдау арқылы Герман Батыстың өз мүддесін ілгерілету үшін адам құқықтарын бұзуды пайдаланғанын айтады. Оның сөзіне göre, бұл Батысқа бейім және бизнеске бағытталған тутсилердің азшылық үстемдігіне әкелді. Батыс жауапкершілікке ие болған Шығыс Тимор сияқты "геноцидтер" көбінесе назардан тыс қалды. Журналистер Джон Пилгер мен Дэн Ковалик "Геноцид саясаты" кітабын ұсынды. Кітапқа қатысты теріс сын-ескертпелер де болды, авторлардың жоққа шығарушылыққа ұмтылғанын айтқан Джеральд Каплан, Джордж Монбиот сияқты жазушылар сынға алды. Геноцид зерттеушісі Адам Джонс Руанда геноциді туралы есепті "радикалды түрде қайта қарастырылған" немесе тіпті "фантастикалық" деп сипаттады.

Жеке өмір

Герман Мэри Вудиге 67 жыл үйленген болатын, ол 2013 жылы қайтыс болды. 2015 жылы ол көп жылдық досы Кристин Эбботтқа үйленді.

Өлім

Герман 2017 жылдың 11 қарашасында Пенсильвания штатының Пенн-Вэлли қаласында 92 жасында несеп көпіршігінің қатерлі ісігінен туындаған асқынулар салдарынан қайтыс болды.