Т. Л. С. Спригг: Британ философ және метафизика шебері

Кіріспе

Британдық философ Тимоти Лауро Сквайр Спридж (14 қаңтар 1932 – 11 шілде 2007), көбінесе Т. Л. С. Спридж деп сілтеме жасалады, британдық идеалист философ, өмірінің соңғы жылдарын Эдинбург университетінде өткізді, онда ол логика және метафизика профессоры болды, соңынан зейнеткер профессор атанды.

Өмірбаян

Спридж Оксфордтағы Дракон мектебінде және Дорсеттегі Брайанстон мектебінде білім алған. Ол Гонвилл және Каиус колледжінде (1952–1955) ағылшын тілін оқыды, содан кейін философияға ауысып, А. Дж. Айердің жетекшілігімен докторлық диссертациясын қорғады. Ол өмірі бойы физикализм немесе материализм ғана жалған емес, сонымен қатар біздің моральдық сезімімізді бұрмалауға себеп болды деп сақты. Адамдар мен жануарлардың құқықтарына құрметсіздік жасау, көбінесе, сананың субъективті перспективасын немесе сезімталдықтың нағыз шындығын ұғуға қатысты метафизикалық қателіктен туындайды. Декарттың жануарларды машина ретінде қарауымен қабылданысқа іріккен вивисекция тәжірибесі осы қателіктің мысалы болар еді. Ол жануарлар құқығын жақтады және экологиялық этиканы қорғады. "Абсолюттік идеализмді қорғау" (1984) кітабының авторы Спридж абсолюттік идеализмнің панпсихистік түрін қорғады, оған сәйкес шындық – белгілі бір тұтастыққа біріктірілген тәжірибелердің бөліктерінен тұрады. Оның еңбегінде мұндай көзқарастың ықтималдығын дәлелдейтін бірнеше жаңа аргументтер келтірілген. Ол сондай-ақ, уақыттың барлық сәттері өзіндік құнды және тек салыстырмалы түрде өткен немесе болашақ деп есептейтін детерминизмнің бір түрін қорғады. Ол уақыттың нағыз емес екенін айтты. Уақыттың өтуі бізге сезілетін нәрсе – бұл иллюзия. Дәстүрлі теизмге күмәнді қараса да, Спридж өзін жеке Құдайға сенетін адам деп санады. Кейін ол унитарийшілдікке өтті. Соңғы кітабында, "Метафизиканың Құдайы" (2006) атты еңбегінде, ол құлшынғанға лайық "философтардың Құдайының" бар екенін дәлелдеді. Сприджтің метафизикасы – Спиноза, Ф. Х. Брэдли, Уильям Джеймс, Джордж Сантаяна және Альфред Норт Уайтхедтің шығармашылық синтезі. Метафизикалық монизм, панпсихизм және қатаң детерминизмі болғандықтан, оны "ХХ ғасырда қайта туылған Спиноза" деп атады. Сприджге арналған Festschrift ол қайтыс болған күні жарық көрді: "Сана, шындық және құндылық: Т. Л. С. Сприджге арналған эсселер" (Ontos Verlag). Ол 1991–1992 жылдары Аристотель қоғамының президенті және Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі болды. Эдинбург университетінің Гуманитарлық ғылымдар институтындағы Тимоти Спридж бөлмесі Сприджтің кітапханасын қамтиды. Спридж мұрағаты Эдинбург университетінің кітапханасында сақталады.

Sprigge was educated at the Dragon School, Oxford, and Bryanston School in Dorset. He studied English at Gonville and Caius College, Cambridge (1952–1955), then switched to philosophy, completing his PhD under A. J. Ayer. Throughout his career he argued that physicalism or materialism is not only false, but has contributed to a distortion of our moral sense. The failure to respect the rights of human beings and non human animals is therefore largely a metaphysical error of failing to grasp the true reality of the first person, subjective perspective of consciousness, or sentience. The practice of vivisection, which gained wide acceptance with Descartes's view of animals as machines, would be an example of this failure. He was an advocate of animal rights and defended an environmental ethic. The author of The Vindication of Absolute Idealism (1984), Sprigge defended a panpsychist version of absolute idealism, according to which reality consists of bits of experience combined into a certain kind of coherent whole. His work presents several new arguments in favor of the plausibility of such an account. He also defended a version of determinism in which all moments of time are intrinsically present and only relatively past or future. Time is unreal, he argued. What we experience as temporal transition is an illusion. Though a skeptic of traditional theism, Sprigge considered himself a believer in an impersonal God. He would eventually become a Unitarian. In his last book, The God of Metaphysics (2006), he argued for the existence of a "God of Philosophers" worthy of worship. Sprigge's metaphysics is a creative synthesis of Spinoza, F. H. Bradley, William James, George Santayana and Alfred North Whitehead. Because of his metaphysical monism, panpsychism and rigid determinism, he has been referred to as "Spinoza reincarnated in the twentieth century". A Festschrift for Sprigge appeared on the day he died, Consciousness, Reality and Value: Essays in Honour of T. L. S. Sprigge (Ontos Verlag). He was president of the Aristotelian Society from 1991 to 1992 and Fellow of the Royal Society of Edinburgh. The Timothy Sprigge Room at the Institute for Advanced Studies in the Humanities at the University of Edinburgh contains Sprigge's library. The Sprigge Archive is located at the Edinburgh University Library.