Кіріспе

Құс түрі. Кішкентай шағала (Microcarbo niger) – шағала тұқымдасына жататын теңіз құсы. Үнді шағаласынан сәл кішкентай, басы тік емес және мұнығы қысқа. Үндістан субконтиненті бойынша кеңінен таралған, шығысқа қарай Яваға дейін жетеді, онда оны "Ява шағаласы" деп те атайды. Ол көбінесе төменгі жазықтықтағы тұщы су қоймаларында, оның ішінде шағын көлдерде, үлкен көлдерде, өзендерде және кейде жағалау эстуарийлерінде жеке немесе кейде шашыраңқы топтарда азықтанады. Басқа шағалалар сияқты, судан шыққаннан кейін қанаттарын жайып, су жағасындағы тасқа қонған күйінде кездеседі. Көбелек шағында бүкіл денесі қара, бірақ көбеймеген кезде қауырсыны қоңыр, ал тамағында кішкентай ақ дақ болады. Бұл құстар ағаштарда топтасып көбейеді, көбінесе басқа су құстарымен бірге құс сарайларында шоғырланады.

Тарату

Кішкентай корморант Үндістан, Шри-Ланка, Бангладеш, Пәкістан және Непалдың төмендіктерінде таралған. Ол сондай-ақ Мьянма, Таиланд, Лаос, Камбоджа және Индонезияның кейбір аймақтарында кездеседі. Гималай тауларында таралмаған, бірақ Ладакшта шалқып келгендері байқалған. Ол сулы жерлерде мекендейді, кішкентай ауылдық көлдерден бастап үлкен көлдерге дейін, және кейде таяз су айдындарында да кездеседі.

Мінез-құлық және экология

Кішкентай құзқарлар көбінесе шағын, біріккен топтарда азықтанады және жиі жалғыз азықтанатынын көруге болады. Олар жемірін, негізінен балықты ұстау үшін су астында жүзеді. Солтүстік Үндістанда жүргізілген зерттеуде кішкентай құзқарлар бір метрден кем тереңдікте балық аулап, шамамен сондай ұзындықтағы балықтарды ұстайтыны анықталды. Олар желбезек аяқтарымен су астында өзін қозғалтады. Ұсталған балықтарды жұту үшін көбінесе су бетіне көтереді, ал осы кезде басқа құстар, оның ішінде басқа кішкентай құзқарлар, боялған тұғырлар, қарабас үйректер мен қасқыр құстар оларды ұрлауға тырысады. Үнді құзқарлары көбінесе үлкен топтарда бірлесіп балық аулайды. Барлық құзқарлар сияқты, олар да судан шығып, қанаттарын жайып, біраз уақыт жылжымай тұрады. Бұл мінез-құлықтың қанаттарын кептіру үшін жасалғаны айтылған, бірақ бұл түсіндірме әлі де талқыланып жатыр. Шри-Ланкадағы зерттеу көрсеткендей, қанаттарын жаю уақыты әрқашан су астында болғаннан кейін ғана болады, ал оның ұзақтығы су астында өткізген уақытқа байланысты және ауаның температурасы мен құрғақтығына кері пропорционалды. Бұл байқаулар зерттелген мінез-құлықтың қанаттарды кептіруге көмектесетіні туралы теорияны қолдайды. Кішкентай құзқарлардың көбейтін маусымы Пәкістан мен Солтүстік Үндістанда шілде мен қыркүйек аралығында, ал Оңтүстік Үндістанда қараша мен ақпан аралығында болады. Шри-Ланкада желтоқсаннан мамырға дейін. Кішкентай құзқарлар ұялары мен қыстау орындарында дауыстап, төменгі үнмен ыңыршықтайды, сондай-ақ "ах-ах-ах" және "кок-кок-кок" деп айқайлайды. Олар көбінесе басқа су құстарымен бірге қыстайды. Паразиттік құс біті, Pectinopygus makundi, кішкентай құзқарлардан табылған. Эндопаразиттік гельминттер, Hymenolepis childi және Dilepis lepidocolpos Шри-Ланка құстарынан, ал Neocotylotretus udaipurensis және Syncuaria buckleyi сияқты басқалары Үндістан құстарынан сипатталған.

Басқа дереккөздер

Chozhiyattel, Zeenath (2009) Кішкентай шағаланың мінез-құлқы және бейімделуі Phalacrocorax niger және Darter Anhinga melanogaster. PhD диссертациясы. Каликут университеті. Sarker, N. J. Naher, H. (2002). Кішкентай шағаланың (Phalacrocorax Niger (Vieillot)) тамақтану әдеттері бойынша тәжірибелік зерттеулер. Бангладеш зоология журналы. 30(2):173–182. Purandare, Kiran (2001). Махараштра штатының Пуна қаласында кішкентай шағаланың (Phalacrocorax niger) және түнгі балықшыл құстың (Nycticorax nycticorax) ұя салу орындары. Құс бақылаушыларға арналған хабарлама. 41(1):9. Patnaik, AK; Samanta, M; Prasad, R (1981): Пелекан тәрізді құстың (Phalacrocorax niger) хромосомалық жиынтығы және жолақты үлгілері. Мұрагерлік журналы. 72(6):447–449. Siriwannichkul, O. (1981). Кішкентай шағаланың (Phalacrocorax Niger) тамақтану әдеттері және көбею биологиясы. Касесарт университеті. Бангкок қаласы. Таиланд, 68 бет.