Епископтық аудан – христиан дініндегі епископ басқаратын аймақ. Рим империясының әкімшілік бөлінісінен пайда болған, христиандық діннің дамуына ықпал еткен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Христиандық округ, епископ басқаруындағы
Шіркеулік епархиялар
Christian district governed by a bishop
ecclesiastical dioceses
Шіркеу басқаруында епархия немесе епископтық – бұл епископтың құзырына бағынатын шіркеулік округ.
In church governance, a diocese or bishopric is the ecclesiastical district under the jurisdiction of a bishop.
Тарих
Рим империясының кейінгі ұйымдастырылуында, үнемі бөлініп келе жатқан провинциялар әкімшілік жағынан үлкен бірлікте, епархияда (лат. dioecesis, грек. διοίκησις, «әкімшілік» дегенді білдіреді) біріктірілді. 313 жылы Милан жарлығымен христиан дініне заңды мәртебе берілді. Шіркеулер үлкен аймақтық императорлық округтерге емес, азаматтық епархияларға негізделген епархияларға ұйымдаса бастады. Бұл епархиялар провинциялардан кішірек болған. 380 жылы Феодосий I христиан дінін империяның ресми діні деп жариялады. 318 жылы Константин I даулы істер бойынша сотты азаматтық соттардан епископтарға беру құқығын берді. Бұл жағдай 361–363 жылдары Юлианның билігінен кейін ұзаққа соқпаған болуы керек. Шығыста 398 жылға дейін, ал Батыста 408 жылға дейін епископ соттары туралы ешқандай мәлімет жоқ. Бұл соттардың сапасы төмен болды және Александрия епискобы Троас діни қызметкерлердің жемқорлыққа бой алғанын анықтағандықтан, оларға сенімсіздікпен қарастырылды. Дегенмен, бұл соттар халыққа ұнады, себебі адамдар тез әділдік ала алды және ешқандай төлем жасаудың қажеті болмады. Епископтар қалалық кеңестер құлдырап, ең бай кеңесшілерден, заң бойынша кеңестерде қызмет етуден босатылған ықпалды және бай адамдардан, зейнеткер әскерилерден және 450 жылдан кейін епископтардан құралған «қадірлі адамдар» тобының билігін жоғалтқанға дейін азаматтық басқаруға қатыспады. 5 ғасырда Батыс империясы құлаған кезде, Батыс Еуропадағы епископтар бұрынғы Рим губернаторларының рөлінің үлкен бөлігін өз мойнына алды. Ұқсас, бірақ аз дәрежедегі даму Шығыста да болды, онда Рим әкімшілік аппараты Византия империясымен сақталды. Қазіргі заманда көптеген епархиялар, кейіннен бөлінгенмен, Рим әкімшілік бөлінісінің шекараларын сақтап қалды. Галлия туралы Брюс Иглз «Ортағасырлық епархиялар мен олардың құрамына кіретін пагилер Рим цивитаттарының тікелей аумақтық мұрагерлері болды» деген академиялық пікірді ұзақ уақыттан бері қалыптасқан деп атап өтті. Қазіргі қолданыста «епархия» термині епископтың құзыретіне қатысты қолданылады. Бұл 9 ғасырда Каролинг империясының саналы түрде «классикалық» құрылымдық эволюциясы кезінде кең таралды, бірақ бұл қолданыс 4 ғасырдағы христиан билігінің формальдануынан бастау алған, грек тілінен алынған (παροικία paroikia) кеш латын сөзі parochia («приход») негізінде дамыды.
In the later organization of the Roman Empire, the increasingly subdivided provinces were administratively associated in a larger unit, the diocese (Latin dioecesis, from the Greek term διοίκησις, meaning "administration"). Christianity was given legal status in 313 with the Edict of Milan. Churches began to organize themselves into dioceses based on the civil dioceses, not on the larger regional imperial districts. These dioceses were often smaller than the provinces. Christianity was declared the Empire's official religion by Theodosius I in 380. Constantine I in 318 gave litigants the right to have court cases transferred from the civil courts to the bishops. This situation must have hardly survived Julian, 361–363. Episcopal courts are not heard of again in the East until 398 and in the West in 408. The quality of these courts was low, and not above suspicion as the Bishop of Alexandria Troas found that clergy were making a corrupt profit. Nonetheless, these courts were popular as people could get quick justice without being charged fees. Bishops had no part in the civil administration until the town councils, in decline, lost much authority to a group of 'notables' made up of the richest councilors, powerful and rich persons legally exempted from serving on the councils, retired military, and bishops post AD 450. As the Western Empire collapsed in the 5th century, bishops in Western Europe assumed a larger part of the role of the former Roman governors. A similar, though less pronounced, development occurred in the East, where the Roman administrative apparatus was largely retained by the Byzantine Empire. In modern times, many dioceses, though later subdivided, have preserved the boundaries of a long vanished Roman administrative division. For Gaul, Bruce Eagles has observed that "it has long been an academic commonplace in France that the medieval dioceses, and their constituent pagi, were the direct territorial successors of the Roman civitates." Modern usage of 'diocese' tends to refer to the sphere of a bishop's jurisdiction. This became commonplace during the self conscious "classicizing" structural evolution of the Carolingian Empire in the 9th century, but this usage had itself been evolving from the much earlier parochia ("parish"; Late Latin derived from the Greek παροικία paroikia), dating from the increasingly formalized Christian authority structure in the 4th century.
Архиепископтық
Архиепископ басқаратын епархиялар көбінесе архиепархиялар деп аталады; олардың көпшілігі – митрополиттік орын, және олар шіркеу провинциясының төбесінде орналасқан. Католик шіркеуіндегі кейбір епархиялар митрополиттік орынға бағынышты суфрагандық епархиялар болып табылады немесе тікелей Қасиетті Таққа бағынады. Католик канондық құқығында "архиепархия" термині қолданылмайды, кез келген епископтың шіркеулік юрисдикциясына бағынатын аймаққа "епархия" және "епископтық орын" терминдері қолданылады. Егер епархиялық епископқа жеке есім бойынша архиепископ шені берілсе, оның епархиясы архиепархияға айналмайды.
Dioceses ruled by an archbishop are commonly referred to as archdioceses; most are metropolitan sees, being placed at the head of an ecclesiastical province. In the Catholic Church, some are suffragans of a metropolitan see or are directly subject to the Holy See. The term "archdiocese" is not found in Catholic canon law, with the terms "diocese" and "episcopal see" being applicable to the area under the ecclesiastical jurisdiction of any bishop. If the title of archbishop is granted on personal grounds to a diocesan bishop, his diocese does not thereby become an archdiocese.
Католик шіркеуі
Католик шіркеуінің Канондық заңы епархияны "Құдай халқының бір бөлігі деп анықтайды, ол епископқа оны пресвитериумның ынтымақтастығымен бағу үшін сеніп тапсырылған, осылайша, өз пасторына жабысып, Киелі Рух арқылы Ізгі хабар мен Евхаристия арқылы жиналған, Мәсіхтің бір, қасиетті, католик және апостолдық шіркеуінің шын мәнінде бар және әрекет ететін жеке шіркеуді құрайды". Епархиялар жергілікті шіркеулер немесе жеке шіркеулер деп те аталады және олар епископтың билігінде болады. Олар географиялық аумақ бойынша белгіленген шіркеулік округтер ретінде сипатталады. Епархиялар көбінесе діни провинцияларға топтастырылады, бұл Киелі Тақ тарапынан аймақтық епархиялар арасындағы ынтымақтастық пен бірлескен іс-қимыл үшін жасалады. Діни провинция ішінде бір епархия "архиепископтық" немесе "метрополиттік архиепископтық" деп тағайындалуы мүмкін, бұл шіркеу провинциясында орталықтылықты белгілейді және жоғары дәрежеде екенін көрсетеді. Архиепископтықтар көбінесе олардың халқы мен тарихи маңыздылығына сүйене отырып таңдалады. Барлық епархиялар мен архиепископтықтар, сондай-ақ олардың тиісті епископтары немесе архиепископтары ерекше және дербес болып табылады. Архиепископтыққа Киелі Тақ тарапынан сол діни провинция шегінде шектеулі жауапкершіліктер жүктеледі. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, Католик шіркеуінде 2,898 тұрақты епархия (немесе епархиялар) бар, олар: 1 папалық тақ, 9 патриархат, 4 ірі архепархия, 560 метрополиттік архиепископтық, 76 жеке архиепископтық және әлем бойынша 2,248 епархия. Рим папасымен бірлікте болатын Шығыс католик шіркеулерінде эквивалентті құрылым епархия немесе "архиепархия" деп аталады, ал "епарх" немесе "архиепарх" - ординарий ретінде қызмет етеді.
The Canon Law of the Catholic Church defines a diocese as "a portion of the people of God which is entrusted to a bishop for him to shepherd with the cooperation of the presbyterium, so that, adhering to its pastor and gathered by him in the Holy Spirit through the gospel and the Eucharist, it constitutes a particular church in which the one, holy, catholic, and apostolic Church of Christ is truly present and operative." Also known as particular churches or local churches, dioceses are under the authority of a bishop. They are described as ecclesiastical districts defined by geographical territory. Dioceses are often grouped by the Holy See into ecclesiastical provinces for greater cooperation and common action among regional dioceses. Within an ecclesiastical province, one diocese can be designated an "archdiocese" or "metropolitan archdiocese", establishing centrality within an ecclesiastical province and denoting a higher rank. Archdioceses are often chosen based on their population and historical significance. All dioceses and archdioceses, and their respective bishops or archbishops, are distinct and autonomous. An archdiocese has limited responsibilities within the same ecclesiastical province assigned to it by the Holy See. as of 2020, in the Catholic Church there are 2,898 regular dioceses (or eventually eparchies) consisting of: 1 papal see, 9 patriarchates, 4 major archeparchies, 560 metropolitan archdioceses, 76 single archdioceses and 2,248 dioceses in the world. In the Eastern Catholic Churches that are in communion with the Pope, the equivalent entity is called an eparchy or "archeparchy", with an "eparch" or "archeparch" serving as the ordinary.
Шығыс православие шіркеуі
Шығыс Православ шіркеуі грек дәстүрінде диоцездерді епископия (грекше ἐπισκοπή) деп, ал славян дәстүрінде эпархия (ἐπαρχία) деп атайды.
The Eastern Orthodox Church calls dioceses episkopies (from the Greek ἐπισκοπή) in the Greek tradition and eparchies (from ἐπαρχία) in the Slavic tradition.
Англия шіркеуі мен Англикан қауымы
Ағылшын реформациясынан кейін Англия шіркеуі Англикан қауымында бүкіл бойға сақталған епархиялық құрылымды сақтап қалды. Бір ғана өзгеріс – Кентербери архиепискобы мен Йорк архиепискобы басқаратын аймақтар архиепископтық емес, епархиялар деп аталады: олар тиісінше облыстарының митрополиттері және өз епархияларының епископтары, сонымен қатар архиепископ лауазымын иеленеді. Аотеароа, Жаңа Зеландия және Полинезия Англикан шіркеуі конституциясында өзінің ерекше үш тікәңа (мәдениет) жүйесіне байланысты епархиялар мен пихопатанга үшін «Епископтық бірлік» деген нақты терминді қолданады. Пихопатанга – бұл маори епископтарының (пихопалардың) тайпалық негіздегі юрисдикциялары, ол «Жаңа Зеландия епархияларымен» (яғни пакеха (еуропалық) епископтардың географиялық юрисдикцияларымен) қабаттасады; олар епархиялар сияқты қызмет етеді, бірақ оларды епархия деп атамайды.
After the English Reformation, the Church of England retained the existing diocesan structure which remains throughout the Anglican Communion. The one change is that the areas administered under the Archbishop of Canterbury and Archbishop of York are properly referred to as dioceses, not archdioceses: they are the metropolitan bishops of their respective provinces and bishops of their own diocese and have the position of archbishop. The Anglican Church in Aotearoa, New Zealand and Polynesia in its constitution uses the specific term "Episcopal Unit" for both dioceses and pīhopatanga because of its unique three tikanga (culture) system. Pīhopatanga are the tribal based jurisdictions of Māori pīhopa (bishops) which overlap with the "New Zealand dioceses" (i. e. the geographical jurisdictions of the pākehā (European) bishops); these function like dioceses, but are never called so.
Лютерандық
Кейбір лютерандық конфессиялар, мысалы Швеция шіркеуі, рим-католиктер сияқты жеке епархияларға ие. Бұл епархиялар мен архиепархиялар епископтың басқаруында болады (Уппсала архиепискобына қараңыз). Діоцездері мен епископтары бар басқа лютерандық ұйымдар мен синодтарға Дания шіркеуі, Финляндияның евангелистік лютеран шіркеуі, Германиядағы евангелистік шіркеу (ішінара) және Норвегия шіркеуі жатады. Шамамен 13 ғасырдан бастап 1803 жылғы неміс медиатизациясына дейін, Киелі Рим империясының көптеген епископтары князь-епископтар болды және олар өз княжестволарында саяси билік жүзеге асырды, олардың Хохштифт деп аталатын биліктері епархияларынан ерекшеленетін және көбінесе одан әлдеқайда кіші болды, онда олар тек епископтың әдеттегі билігін жүзеге асырды. Америкадағы евангелистік лютеран шіркеуі сияқты кейбір американдық лютерандық шіркеулерде синодтың басшысы ретінде епископ қызмет етеді, бірақ синодта жоғарыда аталған шіркеулердегідей епархиялар мен архиепархиялар жоқ. Керісінше, ол ортаңғы сотқа бөлінеді. Спрингфилд, Иллинойс штатында орналасқан Лютерандық Халықаралық шіркеу қазіргі уақытта Солтүстік Америкада төрт епархиясы бар дәстүрлі епархиялық құрылымды қолданады. Оның қазіргі президенті – архиепископ Роберт В. Хотес.
Certain Lutheran denominations such as the Church of Sweden do have individual dioceses similar to Roman Catholics. These dioceses and archdioceses are under the government of a bishop (see Archbishop of Uppsala). Other Lutheran bodies and synods that have dioceses and bishops include the Church of Denmark, the Evangelical Lutheran Church of Finland, the Evangelical Church in Germany (partially), and the Church of Norway. From about the 13th century until the German mediatization of 1803, the majority of the bishops of the Holy Roman Empire were prince bishops, and as such exercised political authority over a principality, their so called Hochstift, which was distinct, and usually considerably smaller than their diocese, over which they only exercised the usual authority of a bishop. Some American Lutheran church bodies such as the Evangelical Lutheran Church in America have a bishop acting as the head of the synod, but the synod does not have dioceses and archdioceses as the churches listed above. Rather, it is divided into a middle judicatory. The Lutheran Church International, based in Springfield, Illinois, presently uses a traditional diocesan structure, with four dioceses in North America. Its current president is Archbishop Robert W. Hotes.
Мәсіхтегі Құдайдың шіркеуі
Құдай Мәсіхтегі шіркеуінің (COGIC) Америка Құрама Штаттары бойынша діни округтары бар. COGIC-тегі көптеген штаттарда кем дегенде үш немесе одан да көп діни округтарға бөлінеді, олардың әрқайсысын епископ басқарады (кейде "штат епископы" деп те аталады); кейбір штаттарда онға дейін діни округ болуы мүмкін. Бұл діни округтар COGIC ішінде "билік аймақтары" деп аталады.
The Church of God in Christ (COGIC) has dioceses throughout the United States. In the COGIC, most states are divided into at least three or more dioceses that are each led by a bishop (sometimes called a "state bishop"); some states have as many as ten dioceses. These dioceses are called "jurisdictions" within COGIC.
Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуі
Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі Киелілер шіркеуінде "епископтық" термині епископ пен оның екі кеңесшісін білдіреді, епископ басқаратын қауымды емес.
In the Church of Jesus Christ of Latter day Saints, the term "bishopric" is used to describe the bishop together with his two counselors, not the ward or congregation of which a bishop has charge.
Епископтары бар, бірақ епархиялары жоқ шіркеулер
Бірлескен методистік шіркеуде (АҚШ және басқа да елдер) епископқа епископтық аймақ деп аталатын географиялық аймақты басқару міндеті беріледі. Әрбір епископтық аймақта бір немесе бірнеше жылдық конференция бар, олар арқылы епископтың қадағалауымен шіркеулер мен діни қызметкерлер ұйымдастырылады. Осылайша, географиялық аймаққа қатысты "епархия" термині Бірлескен методистік шіркеуде ең тиімді балама болып табылады, ал әрбір жылдық конференция бір епископтық аймақтың бөлігі болып табылады (бірақ бұл аймақта бірнеше конференция болуы мүмкін). Африка методистік епископтық шіркеуінің құрылымы Бірлескен методистік шіркеуінің құрылымына ұқсас, сондай-ақ епископтық аймақты пайдаланады. Епископтар шіркеуді бірлескен кеңес ретінде басқарады. Британдық методистік шіркеу мен Ирландия методистік шіркеуінде епархияға ең жақын эквивалент – ‘ауданы’. Әрбір жергілікті шіркеу бір ауданға жатады, ал ауданды барлық аудандық шіркеулердің рухани қызметін басқаратын бақылаушы пастор басқарады (бірақ іс жүзінде ол мұндай қызметті басқа пресвитерлерге жүктейді, олар ауданның әр бөліміне қамқорлық жасайды және жергілікті шіркеу жиналыстарын бақылаушының өкілі ретінде төрағалық етеді). Бұл ертедегі шіркеудегідей, епископ пресвитерлер кеңесімен қолдау алған. Аудандық округтер бірігіп аудандарды құрайды. Бұлардың барлығы, шіркеудің жергілікті мүшелерімен бірге, «Қосылыс» деп аталады. Бұл 18-ғасырлық термин, Джон Уэсли қолдаған, әртүрлі географиялық орталықтарда қызмет ететін адамдардың бір-бірімен қалай «байланысқа» түсетінін көрсетеді. Методист шіркеуінің жеке қадағалауын Конференция президенті жүзеге асырады, ол методист конференциясы бір жылға сайлайтын пресвитер; мұндай қадағалауды әрқашан диякон немесе мирян болып табылатын вице-президентпен бөліседі. Әр ауданды «төраға» – ауданды басқаратын пресвитер басқарады. Ауданның көлемі епархияға ұқсас болғанымен, төрағалар өздерінің серіктес епископтарымен үнемі кездеседі, бірақ методист бақылаушысы функциясы жағынан төрағадан гөрі епископқа жақын. Ауданның мақсаты – аудандарды ресурстармен қамтамасыз ету; оның басқа функциясы жоқ.
In the United Methodist Church (the United States and some other countries), a bishop is given oversight over a geographical area called an episcopal area. Each episcopal area contains one or more annual conferences, which is how the churches and clergy under the bishop's supervision are organized. Thus, the use of the term "diocese" referring to geography is the most equivalent in the United Methodist Church, whereas each annual conference is part of one episcopal area (though that area may contain more than one conference). The African Methodist Episcopal Church has a similar structure to the United Methodist Church, also using the Episcopal Area. The bishops govern the church as a single bench. In the British Methodist Church and Irish Methodist Church, the closest equivalent to a diocese is the 'circuit'. Each local church belongs to a circuit, and the circuit is overseen by a superintendent minister who has pastoral charge of all the circuit churches (though in practice he or she delegates such charge to other presbyters who each care for a section of the circuit and chair the local church meetings as deputies of the superintendent). This echoes the practice of the early church where the bishop was supported by a bench of presbyters. Circuits are grouped together to form Districts. All of these, combined with the local membership of the Church, are referred to as the "Connexion". This 18th century term, endorsed by John Wesley, describes how people serving in different geographical centres are 'connected' to each other. Personal oversight of the Methodist Church is exercised by the President of the Conference, a presbyter elected to serve for a year by the Methodist Conference; such oversight is shared with the Vice President, who is always a deacon or layperson. Each District is headed by a 'Chair', a presbyter who oversees the district. Although the district is similar in size to a diocese, and Chairs meet regularly with their partner bishops, the Methodist superintendent is closer to the bishop in function than is the chair. The purpose of the district is to resource the circuits; it has no function otherwise.
Епископтары мен епархиялары жоқ шіркеулер
Әлемдегі көптеген шіркеулерде епископ та, епархия да жоқ. Осы шіркеулердің көпшілігі протестанттық реформациядан, әсіресе Джон Кальвин бастаған Швейцария реформациясынан тараған. Пресвитериан шіркеулері өз атауын пресвитериандық шіркеу басқару түрінен алады, оны ақсақалдардың өкілдік жиналыстары басқарады. Шотландия шіркеуі тек пресвитериум арқылы, приход және аймақтық деңгейде басқарылады, сондықтан оның епархиялары немесе епископтары жоқ. Қауымдық шіркеулер қауымдық шіркеу басқаруын жүзеге асырады, онда әр қауым өз істерін тәуелсіз және дербес басқарады. Мәсіхтің шіркеулері қатаң түрде конфессиялық емес болғандықтан, олар тек қауым деңгейінде басқарылады. Баптистердің көпшілігі ешбір шіркеудің немесе шіркеу ұйымының баптистік шіркеу үстінен табиғи билігі жоқ деп санайды. Бұл жүйеде шіркеулер бір-бірімен тек ерікті ынтымақтастық арқылы байланыса алады, ешқандай мәжбүрлеусіз. Сонымен қатар, баптистік жүйе үкіметтік бақылаудан босатуды талап етеді. Баптистердің көпшілігі "шіркеудің екі лауазымына" – пастор-ақсақал және дьяконға – белгілі бір жазбалар негізінде сенеді. Осы жергілікті басқару түрінен ерекшелік ретінде ақсақалдар кеңесінің басшылығына бағынатын бірнеше шіркеулер, сондай-ақ епископтық жүйеге ие епископтық баптистер жатады. Континенттік реформация шіркеулері "ақсақалдар" немесе діни қызметкерлердің жиналыстарымен басқарылады. Бұл континенттік реформацияланғандарда әдетте Синодтық басқару деп аталады, бірақ ол негізінен пресвитериандық жүйемен бірдей.
Many churches worldwide have neither bishops nor dioceses. Most of these churches are descended from the Protestant Reformation and more specifically the Swiss Reformation led by John Calvin. Presbyterian churches derive their name from the presbyterian form of church government, which is governed by representative assemblies of elders. The Church of Scotland is governed solely through presbyteries, at parish and regional level, and therefore has no dioceses or bishops. Congregational churches practice congregationalist church governance, in which each congregation independently and autonomously runs its own affairs. Churches of Christ, being strictly non denominational, are governed solely at the congregational level. Most Baptists hold that no church or ecclesiastical organization has inherent authority over a Baptist church. Churches can properly relate to each other under this polity only through voluntary cooperation, never by any sort of coercion. Furthermore, this Baptist polity calls for freedom from governmental control. Most Baptists believe in "Two offices of the church"—pastor elder and deacon—based on certain scriptures (; ). Exceptions to this local form of local governance include a few churches that submit to the leadership of a body of elders, as well as the Episcopal Baptists that have an Episcopal system. Continental Reformed churches are ruled by assemblies of "elders" or ordained officers. This is usually called Synodal government by the continental Reformed, but is essentially the same as presbyterian polity.