Құдай бейнесі: Үнді дініндегі мүртілер

Кіріспе

Идол, символ, мүсін немесе индуизм дініндегі икона.

Индуизм дәстүрінде мурти (मूर्त्ति, mūrtti).

Муртилер кейбір теистік емес джайнистік дәстүрлерде де кездеседі, онда олар джайнистік ғибадатханаларындағы құрметті тұлғалардың белгілері ретінде қызмет етеді және муртипуджака рәсімдерінде табынылады. Мурти әдетте тас қалыптау, ағаш өңдеу, металл құю немесе керамика арқылы жасалады. Олардың дұрыс пропорцияларын, орналасуын және қимылдарын сипаттайтын ежелгі мәтіндерге Пураналар, Агамалар және Самхиталар жатады. Муртидегі бейнелер әртүрлі индуистік дәстүрлерде сан алуан, угра символизмінен (Дурга, Кали) қирау, қорқыныш және зорлық-зомбылықты білдіруден бастап, саумья символизмінен (Сарасвати, Лакшми және Ганеша) қуаныш, білім және үйлесімділікті білдіруге дейін. Саумья бейнелері индуистік ғибадатханаларында ең көп кездеседі. Муртиді виграха, пратима немесе жай ғана құдай деп те атауға болады. Индуизм дінінің жандары даршан алу үшін мандирлерге барады, құдай алдында бата алу үшін дайындалған наиведья құрбандықтарын әкеледі, сондай-ақ пуджа және аарти жасайды.

Этимологиясы мен номенклатурасы

Мурти сөзбе-сөз материялық элементтерден жасалған, нақты пішіні немесе шектері бар кез келген қатты дене немесе нысанды білдіреді. Мурти термині б.з.д. 1-ші мыңжылдықта жазылған негізгі Упанишадтарда, әсіресе Аитарья Упанишадтың 3.2-ші тарауында, Шветашватара Упанишадтың 1.13-ші тарауында, Майтраяния Упанишадтың 6.14-ші тарауында және Прашна Упанишадтың 1.5-ші тарауында кездеседі. Мысалы, Майтраяния Упанишада бұл терминді "форма, уақыттың көрінісі" деген мағынада қолданады. Бұл бөлім уақыттың бар екенін дәлелдеуге тырысады, Прамана (үнді философиясындағы эпистемология) арқылы уақыттың бар екенін дәлелдеудің қиындығын мойындайды, содан кейін эпистемологиялық дәлелдеу үшін индуктивті қорытынды теориясын былайша ұсынады:

Бұл бөлім уақыт және уақыт емес ұғымдарын қамтиды, уақыт емес жаратылыс туғанға дейін болған, ал уақыт жаратылыспен бірге пайда болған. Уақыт емес – бөлгісіз, ал уақыт – бөлгіш, және Майтри Упанишада «жыл – уақыттың мүртісі» деп мәлімдейді. Роберт Хьюм Майтри Упанишадтың 6.14-ші тарауындағы «уақыттың мүртісі» туралы талқылауды «форма» деп аударады. Ян Гонда, Макс Мюллер, П.В. Кейн және Стефани Джеймисон сияқты көптеген ғалымдар Веда дәуірінде мүрті, храмдар және бейнелі табыну болмағанын айтады. Ведалық индуизмнің рәсімдері табиғатқа және яджня кезінде мақтаулармен шақырылған абстрактілі құдайларға бағытталған. Дегенмен, барлық ғалымдардың пікірі бір емес, А.С. Дас сияқты ғалымдар Ригведаның 7.104.24, 10.87.2 және 10.87.14 тарауларындағы Мурадева сөзін келтіреді. Ноэль Салмондтың сөзіне сәйкес, бұл мәтіндер ежелгі Үндістанда б.з.д. 4-ші ғасырға дейін храмдар мен мүртілер болғанын күшті түрде көрсетеді. Соңғы археологиялық дәлелдер көрсетіп тұрғандай, скульптура өнері мен білімі Маурья империясы кезеңінде (~б.з.д. 3-ші ғасыр) Үндістанда қалыптасқан. Пратима мүртіні де, кез келген антропоморфты емес нысанның суретін де қамтиды. Керісінше, Бера немесе Бимба тек «құдайдың мүсіні» деген мағынаны білдірсе, ал Виграха Бимбаның синонимі болды.

Түрлері

Қазіргі қолданыста мурти – кез келген бейне немесе мүсін. Оны храмның немесе үйдің ішінде немесе сыртында табуға болады, мерекелік шерумен (уцава мурти) жылжыту үшін орнатылуы немесе жай ғана белгілі бір орынды көрсетуі мүмкін. Бұл индуистік иконографияның маңызды бөлігі және түрлі жолдармен іске асырылады. Екі негізгі категориясы бар: Шанта және Саумья – индуистік пантеондағы бейбіт, тыныш және махаббат, мейірімділік, қайырымдылық және басқа да ізгіліктерді көрсететін бейнелер. Бұл бейнелер бейбітшілік, білім, музыка, байлық, гүлдер, сезімталдық сияқты символдық элементтерді камтиды. Ежелгі Үндістанда осындай храмдар ауылдар мен қалаларда кең таралған.

Әдістер мен нұсқаулықтар

Муртилер дұрыс жасалғанда, Шилпа Шастраларының дизайн ережелеріне сәйкес келеді. Олар муртидің қандай материалдан жасалғанын, өлшемдерін, пропорцияларын, әшекейлеуін және символикасын көрсетеді. Әрбір дайындалу кезеңінің метафизикалық мағынасын түсіндіру және процесті қасиетті ету үшін, сондай-ақ бейнедегі құдайдың күшін шақыруға арналған нақты мантраларды жазу литургиялық нұсқаулықтарда, Агамдар мен Тантраларда кездеседі. Тантрикалық дәстүрлерде дін қызметкерлері Прана Пратишта рәсімі арқылы муртині орнатады, онда мантралар кейде янтралармен (мистикалық диаграммалармен) оқылады, соның арқасында, Гарольд Ковард пен Дэвид Гоа айтқандай, "космостың құдайлық өмірлік энергиясы мүсінге сіңіріледі", содан кейін құдайлық досыңызды күтетіндей күтеді. Гудрун Бухнеманның айтуынша, Тантра-Таттва сияқты мәтіндер арқылы эзотерикалық индуистік тантрикалық дәстүрлер муртиге өмір беру үшін күрделі рәсімдерді орындайды. Панкаратраракша сияқты кейбір тантралық мәтіндерде Вишну иконасын темірден жасалған "қарапайым зат" деп санағандар "тозаққа барады" делінеді. Бухнеманнның мәлімдемесіне сәйкес, мурти және әсіресе прананың бағышталу рәсімі индуистер тарапынан сынға ұшырады. Бұл топтар бұл практика жақында пайда болған "жалған тантра кітаптарынан" келгенін және Ведаларда мұндай рәсім туралы бір сөз жоқ екенін мәлімдейді. Кез келген өнерді немесе қолөнерді, соның ішінде муртині жасайтын суретшілер шилпиндер деп аталды. Формальды оқытылған шилпиндер муртині жасағанда, әуесқойлыққа емес, Агамдар мен Шилпа Шастралар сияқты канондық нұсқауларға сенеді, мысалы Вишвакарма мәтіні. VI ғасырға жататын Брихат Самхита және VIII ғасырға жататын Манасара Сильпасастра (сөзбе-сөз: "өлшеу әдісімен өнер туралы трактат") мурти құрылысына арналған тоғыз материалды анықтайды: алтын, күміс, мыс, тас, ағаш, Судха (стукко, цемент ерітіндісінің бір түрі), саркара (шағыл, құм), Бахаша (мәрмәр түрлері) және жер (балшық, терракота). Бахаса үшін мәтіндерде мәрмәрдің әртүрлі түрлері, арнайы тастар, түстер және мөлдірлік деңгейлері (шашыраңқы, мөлдір емес және кристалды) үшін әртүрлі жұмыс әдістері сипатталған. Брихат Самхита, VI ғасырға жататын бау-бақша шаруашылығынан астрологияға, гемологиядан мурти мен храм дизайнына дейінгі тақырыптарды қамтитын энциклопедия, 56-тарауда пратима (мурти) биіктігінің киелі орынның есік биіктігіне тең болуын, пратима биіктігі мен киелі орынның енінің арақатынасы 0,292 болуын, ал муртинің тұрған пьедесталы киелі орын енінің 0,146-сын құрауы керектігін көрсетеді, содан кейін мәтінде олардың өлшемдерімен 20 храмның түрі сипатталған. Мүрттің 58-тарауында мүрттің әртүрлі анатомиялық бөліктерінің арақатынасы, бастан аяққа дейін, сондай-ақ 59.29-аяттағы ұсыныспен бірге, мүрттің киімдері, әшекейлері және жергілікті аймақтық дәстүрлердегі өлшемдерінің қалыпты вариациялары көркемдік дәстүр екені айтылған. Мәтіндер құрылыс материалдарын, пропорцияларды, позаларды және мудраларды, мурти қолында ұстаған символдық заттарды, әр құдайдың немесе әйел құдайдың мүртісіне сәйкес түстерді, киімдерді және әшекейлерді, құдайлардың көліктерін, мысалы Гаруда, бұқа және арыстанды және басқа да егжей-тегжейлі мәліметтерді ұсынады. Мәтіндерде джайна және буддалық муртинің дизайнына, сондай-ақ мурти маңындағы аумақты безендіру үшін даналардың, апсаралардың, әртүрлі бағышталғандардың (бхакти йога, джнана йога, карма йога, аскеттер негізінде) рельефтері туралы тараулар да бар. Мүсіндердің құрылыс материалы мен салыстырмалы масштабы храмның өлшемдерімен байланысты, салыстырмалы өлшемдердің он екі түрін қолданады. Оңтүстік Үндістанда мурти үшін негізінен қара гранит, ал Солтүстік Үндістанда ақ мәрмәр қолданылады. Алайда, кейбір индустар үшін қолданылатын материалдар емес, жалпыға бірдей Абсолютті Брахманға сенім мен медитация маңызды. Әсіресе, джайнизмде ғибадат етушілер пуджа кезінде мурти алдындағы мурти символикасы арқылы формасыз Құдайға (ниргуна Брахман) ғибадат етеді немесе медитация жасайды. Джон Кийдің айтуынша, "инді тас қалаушылары Будданың, жануарлар мен адамдардың бейнелерін суретке түсіруде ерекше шеберлікке қол жеткізгеннен кейін ғана дәстүрлі "һинд" құдайларының бейнелерін жасауға кірісті". Алайда, басқа ғалымдар бұл пікірмен келіспейді. Труди Кинг және басқалар Матура аймағындағы қазба жұмыстары көрсеткендей, құрметті тұлғалар мен қорғаушы рухтардың (якса) тас бейнелері алғаш рет джайнизм мен индуизмде б.з.д. 2 ғасырында пайда болған, содан кейін бұл білім үлкен иконографиялық дәстүрлерге және Үндістандағы тас ескерткіштерге, соның ішінде буддалық ескерткіштерге айналды.

Murti, when produced properly, are made according to the design rules of the Shilpa Shastras. They recommend materials, measurements, proportions, decoration, and symbolism of the murti. Explanation of the metaphysical significance of each stage of manufacture and the prescription of specific mantras to sanctify the process and evoke and invoke the power of the deity in the image are found in the liturgical handbooks the Agamas and Tantras. In Tantric traditions, a murti is installed by priests through the Prana pratishta ceremony, where mantras are recited sometimes with yantras (mystic diagrams), whereby state Harold Coward and David Goa, the "divine vital energy of the cosmos is infused into the sculpture" and then the divine is welcomed as one would welcome a friend. According to Gudrun Buhnemann, the esoteric Hindu tantric traditions through texts such as Tantra tattva follow elaborate rituals to infuse life into a murti. Some tantra texts such as the Pancaratraraksa state that anyone who considers an icon of Vishnu as nothing but "an ordinary object" made of iron "goes to hell". The use of murti and particularly the prana protist consecration ceremony, states Buhnemann, has been criticized by Hindu groups. These groups state that this practice came from more recent "false tantra books", and there is not a single word in the Vedas about such a ceremony. The artists who make any art or craft, including murti, were known as shilpins. The formally trained Shilpins shape the murti not following fancy but following canonical manuals such as the Agamas and the Shilpa Shastras texts such as Vishvakarma. The sixth century Brihat Samhita and eighth century text Manasara Silpasastra (literally: "treatise on art using the method of measurement"), identify nine materials for murti construction – gold, silver, copper, stone, wood, Sudha (a type of stucco, mortar plaster), sarkara (gravel, grit), Bahasa (marble types), and earth (clay, terracotta). For Bahasa, the texts describe working methods for various types of marble, specialized stones, colors, and a range of opacity (transparent, translucent and crystal). Brihat Samhita, a 6th century encyclopedia of a range of topics from horticulture to astrology to gemology to murti and temple design, specifies in Chapter 56 that the pratima (murti) height should be of the sanctum sanctorum's door height, the Pratima height and the sanctum sanctorum room's width be in the ratio of 0.292, it stands on a pedestal that is 0.146 of sanctum room width, thereafter the text describes 20 types of temples with their dimensions. Chapter 58 of the text describes the ratios of various anatomical parts of a murti, from head to toe, along with the recommendation in verse 59.29 that generally accepted variations in dress, decoration, and dimensions of local regional traditions for the murti are the artistic tradition. The texts recommend materials of construction, proportions, postures, and mudra, symbolic items the murti holds in its hands, colors, garments, and ornaments to go with the murti of each god or goddess, vehicles of deities such as Garuda, bull and lion, and other details. The texts also include chapters on the design of Jaina and Buddhist murti, as well as reliefs of sages, apsaras, different types of devotees (based on bhakti yoga, jnana yoga, karma yoga, ascetics) to decorate the area near the murti. The texts recommend that the material of construction and relative scale of murti be correlated to the scale of the temple dimensions, using twelve types of comparative measurements. In Southern India, the material used predominantly for murti is black granite, while the material in North India is white marble. However, for some Hindus, it is not the materials used that matter, but the faith and meditation on the universal Absolute Brahman. More particularly, devotees meditate or worship on the formless God (nirguna Brahman) through murti symbolism of God (saguna Brahman) during a puja before a murti, or the meditation on a Tirthankara in the case of Jainism, thus making the material of construction or the specific shape of the murti not spiritually important. According to John Keay, "Only after achieving remarkable expertise in the portrayal of the Buddha figure and of animal and human, did Indian stonemasons turn to produce images of the orthodox 'Hindu' deities". This view, however, is not shared by other scholars. Trudy King et al. state that stone images of reverential figures and guardian spirits (yaksha) were first produced in Jainism and Hinduism, by about 2 century BCE, as suggested by Mathura region excavations, and this knowledge grew into iconographic traditions and stone monuments in India including those for Buddhism.

Ғибадаттағы рөлі

Ваишнавизм, шивизм, шактизм және смартаизм сияқты ірі индуистік дәстүрлер муртиді қолдануға жақсы көреді. Бұл дәстүрлер антропоморфты немесе антропоморфты емес бейнелер арқылы уақытты бөлудің және руханилыққа назар аударудың оңайырақ екенін көрсетеді. Гинду жазбалары, мысалы, Бхагавад Гита, 12.5-аятта былай дейді: Джин Фоллер Гиндуизмде муртидің өзі құдай емес, ол "құдайдың бейнесі" және осылайша символ мен бейнелеу екенін айтады. Сондықтан, "мұрт" сөзін "идол" деп аудару дұрыс емес, егер "идол" сөзі ырым-жырымның өзі ретінде түсінілсе. Адамның суреті нағыз адам емес сияқты, мурти индуизмде бейне болып табылады, бірақ нағыз нәрсе емес. Бірақ екі жағдайда да бейне көрерменге эмоционалды және нақты құндылықты еске түсіреді. Вайшнавизмде муртиге арналған ғибадатхана салу құлшылық актісі деп есептеледі, бірақ мурти емес символика да кең таралған, онда хош иісті Тулси өсімдігі немесе Салиграма Вишнудың руханилығын еске түсіреді. Мүртімен бірге жасалатын пуджа рәсімдері сүйікті қонаққа арналған ежелгі мәдени тәжірибелерге сәйкес келеді, ал муртиге құрметпен қарсы алады, күтім жасайды, содан кейін демалысқа шығуын сұрайды. Кристофер Джон Фуллер индуизмдегі бейнені құдаймен теңеуге болмайды және ғибадаттың нысаны – бейне ішіндегі күші бар құдайлық, ал бейне өзі ғибадаттың нысаны емес. Индустар барлық нәрсе ғибадатқа лайық деп санайды, өйткені ол бір құдайдан шығатын құдайлық энергияны қамтиды. Агамдарға сәйкес, бимба мурти (स्थूलमूर्ति / बिम्बमूर्ति) ритуалдар, ишаралар, гимндер және құрбандықтар тұрғысынан мантра муртидан (मन्त्रमूर्ति) өзгеше. Ария Самадж және Сатья Махима Дхарма сияқты кейбір индуистік ағымдар мүсінге табынуды қабылдамайды.

Ғибадат түрлері

Муртиге табыну әр түрлі рәсімдер мен амалдарды қамтиды. Муртиге табыну алдында прана-пратишта деп аталатын рәсім орындалады. Бұл рәсімнің мақсаты – құдайдың немесе құдайының руанын физикалық мурти нысына шақыру. Ғибадатханаларда бұл рәсім белгілі бір мурти үшін бір рет ғана жасалады. Үй ішіндегі рәсімдерде құдай әр құлшылық кезінде аухана (шақыру) арқылы муртиде болуға шақырылады, ал құлшылық соңында кері қайтарылады. Муртині безендіру – бұл табынушылардың құдайға деген сүйіспеншілігін білдіруге және құдайдың немесе құдайының мәнімен визуалды және сезімдік байланысқа түсуге мүмкіндік беретін тәсіл. Ғибадатханадағы құлшылықтағы ең маңызды сәт – әшекейленген муртинің ашылуы, ал табынушылар толық безендірілген муртині көріп, даршан алады. Отаршылдық дәуірде индуистерді христиандыққа көшіруді мақсат тұтқан христиан миссионерлері Еуропада кеңінен таралған естеліктер мен кітаптар жазды, оларды Миттер, Пеннингтон және басқа да ғалымдар шындықтан алыс стереотиптер деп атады. Онда мурти бастапқы индуистерде рухани мұраның жоқтығының дәлелі ретінде көрсетілген, «тасқа табыну және тастарға құлшылық ету» – Киелі кітаптағы шайтандарға ұқсас амалдар, муртиді қорқынышты шайтандар немесе тастан ойылған ерекше жандар деп сипаттаған. Британдық миссионерлік қоғам отаршылдық үкіметтің көмегімен муртилерді сатып алды, кейде тәркіледі, содан кейін Үндістаннан Ұлыбританияға көшіріп, «жеңіс трофейлері» бөлмесінде көрсетті, олардың жанына «бұл идолопоклонствоның ақымақтығы мен күнәсін мойындаған индуистер берген» деп жазылған. Басқа жағдайларда, отарлық британдық билік қосымша мемлекеттік кіріс табу үшін үлкен ғибадатханалардағы муртилерді көру үшін паломниктік салық енгізді. Миссионерлер мен шығыс зерттеушілері муртині бұзылғандық пен жабайылықтың символы деп айыптап, Үндістанды отарлаудың қажеттілігін ақтауға тырысты. Таниша Рамачандран айтқандай, бұл «Үндістанда адамгершілік қоғам құру – ақ адамның міндеті» болды. Христиан миссионерлерінің бұл әдебиеті отаршылдық дәуірде Еуропада «индуистік бейне» құруға негіз салды және мурти идолопоклонствосын «индий қоғамының барлық жамандықтарының себебі» деп айыптады. 19 ғасырға қарай, жаңа аударылған санскрит мәтіндерінде қамтылған пантеизм (әлем Құдаймен немесе Брахманмен бірдей) сияқты идеялар муртиге табынумен байланыстырылды және христиан миссионерлері мен британдық Үндістандағы отаршылдық билік өкілдері тарапынан ырым-жырымдар мен зұлымдықтардың қосымша дәлелі ретінде жарияланды. Бұл белсенділер сияқты Даянанда Сарасвати барлық муртилерді айыптады. Дінге қатысты төзбеушілік пен пікір таластары, Халбертал мен Маргалиттің айтуынша, тарихи түрде басқа діндердің қадір тұтатын мүсіндер мен материалдық нышандарын нысанаға алды, ал өз дінінің материалдық нышандарын мақұлдады, басқалардың материалдық нышандарын әжуалық және дұрыс емес деп сипаттады, кейде басқаларды адамгершіліксіздендіріп, олардың мүсіндерін жоюға шақырады.

Worship of a murti involves various modes and rituals. Before a murti is worshipped, a ritual known as prana pratishta is conducted. This ritual is performed to invoke the presence of the god or goddess into the physical form of the murti. In temples, this ceremony is a one time event for a specific murti. In domestic rituals, the deity is invited to reside in the murti through avahana (invocation) each time a puja is conducted and then dispersed back at the end of the puja. Adorning a murti is mode that allows devotees to express love for the deity and visually and experientially connect with the nature of the god or goddess. In worship at a temple, the significant moment is when the adorned murti is revealed, and worshippers take darshan by witnessing the fully adorned murti. During the colonial era, Christian missionaries aiming to convert Hindus to Christianity wrote memoirs and books that were widely distributed in Europe, which Mitter, Pennington, and other scholars call fictionalized stereotypes, where murti were claimed as the evidence of lack of spiritual heritage in primitive Hindus, of "idolatry and savage worship of stones", practices akin to Biblical demons, calling murti monstrous devils or eroticized bizarre beings carved in stone. The British Missionary Society with colonial government's assistance bought and sometimes seized, then transferred murti from India and displayed it in their "trophies" room in the United Kingdom with the note claiming that these were given up by Hindus who now accept the "folly and sin of idolatry". In other instances, the colonial British authorities, seeking additional government revenue, introduced Pilgrim Tax on Hindus to view murti inside major temples. The missionaries and orientalist scholars attempted to justify the need for colonial rule of India by attacking murti as a symbol of depravity and primitiveness, arguing that it was, states Tanisha Ramachandran, "the White Man's Burden to create a moral society" in India. This literature by the Christian missionaries constructed the foundation of a "Hindu image" in Europe, during the colonial era, and it blamed murti idolatry as "the cause for the ills of Indian society". By 19th century, ideas such as pantheism (the universe is identical with God or Brahman), contained in newly translated Sanskrit texts were linked to the idolatry of murti and declared as additional evidence of superstitions and evil by Christian missionaries and colonial authorities in British India. It ranged from activists such as Dayananda Saraswati who denounced all murti,

Religious intolerance and polemics, state Halbertal and Margalit, have historically targeted idols and material symbols cherished by other religions, while encouraging the worship of material symbols of one's religion, characterizing the material symbols of others as grotesque and wrong, in some cases dehumanizing the others and encouraging the destruction of idols of the others.

Маңыздылығы

Ежелгі үнділік мәтіндер муртидің рухани маңыздылығын куәландырады. 1970 жылдары Одишаның шалғай ауылдарында табылған, төртеуі ория тілінде, ал біреуі қарапайым санскритте жазылған "Вастусутра Упанишад" қолжазбалары, мурти өнерін жасау доктринасы ғаламның пайда болуы мен эволюциясының принциптеріне негізделгенін, табиғатта эмпирикалық тұрғыдан бар "ғарыштық жаратушының барлық формасының формасы" екенін және ол жандарды Жоғарғы Принципке (Брахманға) ой жүгіртуге шабыстайтынын мәлімдейді. Бұл мәтіннің жазылған мерзімі белгісіз, бірақ шамамен біздің заманымыздың I мыңжылдығының соңында жазылған болуы мүмкін. Онда суреттердің маңыздылығы талқыланады, Алиса Бонер және басқалардың айтуынша, олар көрерменге "шабылдану, көтерілу және тазарту" әсерін тигізеді, сондай-ақ "жоғарғы шындықтың көрінісін жеткізу және одан тыс шексіздіктің дәмін сезіну құралы" болып табылады. "Вастусутра Упанишадтың" бесінші тарауында Пиппалада "таттва рупадан (форманың мәні, жатқызылған принцип) пратирупани [суреттер] пайда болады" деп мәлімдейді. Джон Корттың сөзіне сәйкес, Джнянсундар сияқты теистік емес джайна ғалымдары да муртидің маңыздылығын осыған ұқсас тұрғыдан қорғайды, "ғылыми, коммерциялық, діни саланың қандай болмасын, иконасыз білім болуы мүмкін емес" деп мәлімдейді. Суреттер адамдардың қалай оқуға және ойларын шоғырландыруға көмектесетінін көрсетеді, иконалар жайнизмдегі рухани ізденістер үшін қажетті және ажырамас бөлігі болып табылады. Мурти индуизмнің оңай көрінетін және жиі кездесетін аспектісі болғанымен, индуисттік құлшылық үшін міндетті емес. Өзін-өзі таныған (жан, Атман) және өзіндегі әмбебап Принципті (Брахман, Құдай) сезінген адамға, құлшылық ету үшін ешқандай храм немесе құдайдың суреті қажет емес. Осы танылу биіктігіне әлі жете қоймағандар үшін, суреттер, мүсіндер мен иконалар арқылы әр түрлі символдық көріністер, сондай-ақ ойша құлшылық ету тәсілдері индуисттік өмір салтындағы рухани жолдардың бірі ретінде ұсынылады. Бұл сенім ежелгі индуисттік кітаптарда қайта-қайта айтылады. Мысалы, Джабаладаршана Упанишад былай дейді:

Ancient Indian texts assert the significance of murti in spiritual terms. The Vāstusūtra Upaniṣad, whose palm leaf manuscripts were discovered in the 1970s among remote villages of Orissa – four in Oriya language and one in crude Sanskrit, asserts that the doctrine of murti art making is founded on the principles of origin and evolution of universe, is a "form of every form of cosmic creator" that empirically exists in nature, and it functions to inspire a devotee towards contemplating the Ultimate Supreme Principle (Brahman). This text, whose composition date is unknown but probably from late 1st millennium CE, discusses the significance of images as, state Alice Boner and others, "inspiring, elevating and purifying influence" on the viewer and "means of communicating a vision of supreme truth and for giving a taste of the infinite that lies beyond". In the fifth chapter of Vāstusūtra Upaniṣad, Pippalada asserts, "from tattva rupa (essence of a form, underlying principle) come the pratirupani [images]". Non theistic Jaina scholars such as Jnansundar, states John Cort, have argued the significance of murti along the same lines, asserting that "no matter what the field – scientific, commercial, religious – there can be no knowledge without an icon", images are part of how human beings learn and focus their thoughts, icons are necessary and inseparable from spiritual endeavors in Jainism. While murti are an easily and commonly visible aspect of Hinduism, they are not necessary for Hindu worship. one who has realized Self (Soul, Atman) and the Universal Principle (Brahman, god) within himself, there is no need for any temple or divine image for worship. For those who have yet to reach this height of realization, various symbolic manifestations through images, idols, and icons as well as mental modes of worship are offered as one of the spiritual paths in the Hindu way of life. This belief is repeated in ancient Hindu scriptures. For example, the Jabaladarshana Upanishad states: