Кіріспе

Миландық дворяндық отбасы

Миландық Висконтилер – итальяндық дворяндық отбасы. Олар орта ғасырларда Милан қаласында билікке жетіп, 1277 жылдан 1447 жылға дейін билік жүргізді, бастапқыда Лордтар, кейін Герцогтар ретінде, және олардың бірнеше тармақтары бүгінге дейін сақталған. Милан Висконтилерінің иелігін құрушы Милан архиепископы Оттоне болды, ол 1277 жылы қаланы қарсылас Делла Торре отбасынан тартып алды.

Шығу тегі

Висконти әулетінің алғашқы мүшелері 11 ғасырдың екінші жартысында Миланда пайда болды. Алғашқы куәлік 1075 жылғы 5 қазанда Арипрандо Висконти мен оның ұлы Оттоне ("Арипрандус Vicecomes", "Otto Vicecomes filius Ariprandi") Миланда бірнеше құқықтық құжатқа қол қойған кезде тіркелді. Арипрандо Висконти отбасының Миланда бұрыннан бар болғаны және виконт атағын алғаны, ол еркек ұрпақтарына мұрагерлікпен берілгені есептеледі. 1075 жылдан кейін Оттоне Висконти Салиан әулетінің билеушілері Генрих IV және оның ұлы Конрадтың жанында болды. Оның қайтысының жағдайлары императорлық отбасымен байланысын растайды. 1111 жылы Римде Оттоне Генрих V-ті шабуылдан қорғауға тырысқаннан кейін тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. Олар алғаш рет пайда болған құжаттарда Оттоне және оның ұрпақтары Ломбард заңын сақтағанын және Миланның басқа да ақсүйек топтарымен (капитанейлермен) байланыста болғанын мәлімдеді. Феодалдық иерархияда Висконтиге бағынышты Миландық вавасор отбасы Литтамен де байланысы құжатталған. Бұл жағдайлар олардың 1075 жылға дейін Милан қоғамына қатысқанын және түпке дейін Ломбардтық тегін көрсетеді. 1134 жылы Гвидо Висконти, Оттоненың ұлы, Сент-Галл аббатынан Массино сотының иелігін алды, бұл стратегиялық маңызға ие жер, ол Аронаға жақын, Маджоре көлінің төбелерінде орналасқан. 12 ғасырдың екінші жартысында осы жерде отбасының тағы бір мүшесі жергілікті архиепископтық бекіністің кастеляны (кустосы) болды. 1142 жылы король Конрад III Гвидоға Ульмде берілген дипломмен иелікті растады. Конрад III-тің 1142 жылы шығарған тағы бір патшалық құжаты Висконтидің Альбуссияго мен Беснаттегі жерлерге құқығы бар екенін куәландырды. 1157 жылы шығарылған құжатқа сәйкес, Висконти архиепископ Ландульф заманынан бері Марлиано (қазіргі Мариано Коменсе) капитандығының иесі саналды; алайда, қолда бар құжаттар мұндай қорытынды жасауға мүмкіндік бермейді. 1134 және 1192 жылдар аралығындағы дереккөздерде Гвидоның екінші ұлы Оттоне туралы мәліметтер бар. Оттоне Милан коммунасының саяси өмірінде Фредерик Барбароссамен болған қақтығыс кезінде маңызды рөл атқарды: оның есімі 1162 жылғы 1 наурызда императорға бас иген Милан басшыларының алғашқысы ретінде айтылды, бұл қаланың алдыңғы апталарда капитуляциялауынан кейін болды. Келесі буынның мүшесі Арипрандо 1208 және 1213 жылдар аралығында Верчелли епископы болды және Иннокентий III-тің Папалық легаты қызметін атқарды. 1212 жылы Милан архиепископы болып сайлануға жасаған тырысы қала ішіндегі қарама-қарсы топтардың күшеюіне байланысты сәтсіз аяқталды. Оның 1213 жылы уланудан қайтыс болғаны күдікті. Отбасы бірнеше тармаққа бөлінді, олардың кейбіреулері Миланнан алыс жерлерде феодалдық иеліктер алды. Олардың арасында Миланның иелері мен герцогтарына бастау берген Уберто, 13 ғасырдың бірінші жартысында қайтыс болды деп есептеледі. Басқа тармақтардың мүшелері өздері тұрып, бекінісі бар жердің атын тегіне қосатын болды. Мұндай жағдайлардың алғашқылары Висконти ди Массино, Висконти ди Инворео және Висконти ди Олегжио Кастелло болды. Бұл жерлерде қамал (Массино), оның қирандылары (Инваро) немесе бастапқы құрылыстың кейінгі қалпына келтірілуі (Олегжио Кастелло) әлі де көрінеді.

Милан иелері мен герцогтері

Висконтилер Миланды Ренессанстың басына дейін биледі, бастапқыда Лордтар ретінде, ал 1395 жылдан бастап, Солтүстік Италия мен Тоскананы біріктіруге ұмтылған қуатты Джан Галеаццомен бірге герцогтар ретінде. Висконтилердің Миландағы үкімшілігі 1447 жылы Филиппо Мария Висконтинің қайтысымен аяқталды. Одан кейін қысқа мерзімді республика, сосын оның күйеу баласы Франческо I Сфорца билікке келді, ол Сфорца әулетінің билігін орнатты.

Әміршілікке көтеріліңіз

1250 жылы Фредерик II қайтыс болғанда, Ломбард Лигасы мен Миланның оған қарсы соғысы аяқталды. Осы уақытқа дейін қорғанысында біріккен Милан коммунасының ішінде бәсекелес топтар арасындағы қақтығыстар басталды. Делла-Торре әулеті 1240 жылдан кейін Миланда біртіндеп билікке ие болды, онда Пагано Делла-Торре халықтық базасы бар саяси партия – Креденца ди Сант-Амброджионың басшылығын қабылдады. Бұл оларға коммунаның салық жинауында (эстимо) рөл атқаруға мүмкіндік берді, бұл Фредерик II-ге қарсы соғысты қаржыландыру үшін маңызды болды, сонымен қатар ірі жер иелеріне әсер етті. 1247 жылы Паганоның орнын оның жүрегі туысы Мартино Делла-Торре иеленді. Коммуна оған өзінің билігін атап өту үшін Креденцаның ағасы (Anziano della Credenza) жаңа лауазымын берді. Осы лауазымда Делла-Торре өзінің саяси партиясы – Societas Capitaneorum et Valvassorum құрамында ұйымдастырылған Миландық ақсүйек отбасылармен қақтығыса бастады, Висконтилер ең көрнекті тұлғалардың қатарында болды. Қарсы тараптар арасындағы тәртіпсіздіктерден кейін 1258 жылы партиялар арасында Сант-Амброджио бейбітшілігі деп аталатын келісімге қол қойылды, бұл Ла Кредиенца мен Ла Моттаның (халықтық бейімділіктері бар екінші саяси партия) беделін нығайтты. Делла-Торреге пайдалы жаңа оқиғалар Сант-Амброджио бейбітшілігін әлсіретті. 1259 жылдың соңында Гюльфтердің Делла-Торре позицияларына жақындаған Фредерик II-нің бұрынғы жақтасы Оберто Паллавичино Милан коммунасымен бес жылға Халықтың бас капитаны етіп тағайындалды. Кассано шайқасында Эзелино да Романоға қарсы жеңіске жеткені оның Миландағы беделін арттырды. Сант-Амброджио бейбітшілігінің алдындағы қақтығыстар кезінде Миландан қуылған ақсүйектер Эзелиноға қаладағы бұрынғы билігін қайтару үмітін артқан. Делла-Торре мен Висконти фракциялары арасындағы қарсыластықтағы шешуші оқиға – 1262 жылы Оттоне Висконти Милан архиепископы болып тағайындалды. Рим папасы Урбан IV Делла-Торре әулетінен шыққан тағы бір үміткер Раймондоға қарағанда Оттонеге артықшылық берді. Ол өзінің лауазымын атқаруына кедергі келтіріліп, қарсы жақтан қаладан тыс жерде қалуға мәжбүр болғандықтан, Милан архиепископтығының шекарасындағы Арона қаласына қоныстанды. 1263 жылдың соңында Оберто Паллавичиноның қолдауымен Делла-Торре әскерлері оны Аронадан қуды. Ол Италияның орталық бөлігінде папаның қасына бас сауғалап қайтты. 1264 жылы Паллавичино өзінің лауазымын тастап, Делла-Торре әулеті мүшелерін Миланның жалғыз билеушілері етіп қалдырды. Мартиноның інісі және 1263 жылдан кейін оның мұрагері Филиппо Делла-Торре басшылығымен Делла-Торре партиясы Анжу Карлінің ықыласын пайдаланды. Милан онымен және басқа да солтүстік итальяндық қалалармен (Гвельфтер лигасы) одақтасып, оңтүстік Италиядағы Гогенштауфендер билігіне қарсы күресті. Франческо Делла-Торре Милан экспедициясын басқарды, ол 1266 жылы Бееневенто шайқасында Сицилияның Манфредке қарсы одақтастардың жеңісімен аяқталды. Анжу Карлі Сицилияның жаңа патшасы болды, Миланды жанама билікпен басқарды (Делла-Торре арқылы). 1266 жылы оң сәттен пайдаланып, Делла-Торре Висконтиге қарсы өздерінің ісін қолдау үшін Рим папасы Климент IV-нің алдында өткен консисторияда, архиепископ Оттоне қатысқанда жақтаушылық етті. Анжу патшасы Карлдің өкілі болғанмен, папаның шешімі Оттонеге арналды. Рим папасы екі топты да татуластыруға тырысты, Милан халқынан адалдық серт беруді талап етті. Оның бір бөлігі Оттонені архиепископ ретінде қабылдау болды. Алайда жаңа жағдай жағдайды Делла-Торренің пайдасына өзгертті. 1266 жылдың соңында неміс князьдері Анжу әулетіне жоғалтқан оңтүстік Италиядағы домендерді қалпына келтіру үшін Хогенштауфеннің соңғы мүшесі Конрадинді қолдауға шешім қабылдады. Бұл әрекет Делла-Торреге Гвельфтер лигасының басшысы ретінде қайтадан мәртебесін берді. Сонымен қатар, 1268 жылы Климент IV қайтыс болып, папалық лауазым бос қалды, Оттонеге пайдалы шешімдер күшін жойды. Хогенштауфендік қауіптің түпкілікті аяқталуынан кейін (Конрадин жеңіліп, 1268 жылы Неапольде өлім жазасын алды), екі Милан фракциясы арасындағы қақтығыс әскери сипатқа ие болды. Висконти жағындағы жетекші тұлға Симон Орелли да Локарно болды, оның әскери қабілеті Фредерик II-ге қарсы соғыстар кезінде аңызға айналды. Осыған қарамастан, Висконтидің жақтасы болғандықтан, ол 1263 жылы тұтқындалып, Миланда түрмеге жабылды. 1276 жылы Комо туралы екі топ арасындағы келісім аясында және ол Делла-Торреге қарсы әрекет етпеуге уәде бергеннен кейін босатылды. Ол Висконти әскеріне толыққанды қосылып, генерал-капитан рөлін атқарды. Висконти әскерлері Маджоре көлінің аймағында жер алды, бірақ сол жылы Оттоненің жүрегі туысы Теобальдо Висконти және басқа да жетекші тұлғалар тұтқындалды. Галларатеге жеткізілген олар бастары кесіліп жазаланды. Висконти әскері Делла-Торре әскерін шешуші Дезио шайқасында жеңіп, Оттонеге Миланға кіруге жол ашты. Паганоның ұлы Наполеоне және басқа да Делла-Торре әулеті мүшелері тұтқындалды. Ол бірнеше айдан кейін түрмеде қайтыс болды. Бұл оқиғалар Миланның Висконти билігінің негізін қалау деп есептеледі. Оттоне бастапқыда Милан билігін Симон Ореллиге берді, оны Халық капитаны етіп тағайындады. 1287 жылы ол бұл лауазымды өзінің шөбересі Маттео Висконтиге (1276 жылы өлім жазасын алған Теобальдоның ұлы) берді. Бір жылдан кейін Маттео Габсбург әулетінің императоры Рудольфтан императорлық викарий атағын алды. Оттоне 1295 жылы қайтыс болды, Маттео Миланның жаңа билеушісі болды. 1302 жылы Делла-Торре билікті қайта алды, Маттео қаладан кетуге мәжбүр болды. 1311 жылы Генрих VII араласып, екі отбасы арасындағы дауды бейбітшілікке келтіріп, Маттеоның билігін қалпына келтірді. Одан кейін оның ұрпақтарының жеті мүшесі, төрт буын бойы Миланды және солтүстік және орталық Италиядағы кеңейіп келе жатқан аумақты басқарды.

Матео, Галеаццо, Аццоне, Лучино және Джованни (13111354)

1310 жылғы желтоқсанда Генрих VII бастамасымен Делла-Торремен келісімге қол жеткізілді, оған Маттео, оның інісі Уберто және олардың туысы Людовико, сондай-ақ Лодрисио қатысты. Келесі жылдары Маттео Миланның лорды ретінде жеке әрекет етті. Ол шамамен он бір жыл билік жүргізіп, отбасына Миланның мұрагерлік билігіне заңдық негіз жасады және Висконтидің дәстүрлі қарсыластарына – Папамен одақтасқан Делла-Торре және Анжу әулеттеріне қарсы Миланның ықпалы астындағы аумақты кеңейтті. Оны колдовство және діннен тайға басуда айыптап, шіркеу кінәлі деп тапты. Келісуге ұмтылып, билікті үлкен ұлы Галеаццоға беріп, Миландан Крещенцагодағы августин монастыріна кетіп, 1322 жылы қайтыс болды. Маттео қайтыс болғаннан кейін Галеаццо ағалары Марко, Лучино, Стефано және Джованниді (рухани) мұрагерлік иеліктерді басқаруға тартты. Ол бес жылдан кейін қайтыс болды, оның орнын 1329 мен 1339 жылдар аралығында билік еткен ұлы Аццоне иеленді. Стефано Генуядан Валентина Дориаға үйленді және 1327 жылы түсініксіз жағдайда қайтыс болды. Ол үш ұл қалдырды: Маттео (Маттео II), Бернабо және Галеаццо (Галеаццо II). Марко өзін қорланған сезініп, 1329 жылы жалдамал кісі өлтірді. Екі ағаның өлімі болашақтағы мұрагерлік билікті Лучино, Джованни (1342 жылдан бері Милан архиепископы) және Стефаноның үш ұлына шектеді. Аццоне билігі кезінде Лодрисио (Маттеоның 1310 жылы Делла-Торремен келісуге қатысқан туысы) оған қарсы көтеріліп, өз отбасының пайдасына мұрагерлік тізбегін өзгертуге тырысты. Ол Веронаның Делла Скала отбасының қолдауын алды, бірақ 1339 жылы Парабиаго шайқасында Аццоне бастаған және оның ағалары Лучино мен Джованни қолдаған әскерден жеңілді. 1339 жылы Аццоне мұрагерсіз қайтыс болды, ал билік оның ағалары Лучино мен Джованниге өтті. Олардың билігі кезінде Стефаноның үш ұлы Лучиноға қарсы құйрық сөз айтқандары күдік тудырды. Ол оларды қорқытып, Миландан кетуге мәжбүр етті. 1349 жылы Лучино қайтыс болғаннан кейін архиепископ Джованни билікте жалғыз қалды және Миланға үш немересін шақырды. Оның басшылығымен аумақтық кеңею оның дипломатиясының арқасында жалғасты (Генуя мен Болоньяға дейін). Оның бастамаларының бірі – немерелерінің Солтүстік Италияның жақын маңдағы ақсүйек әулеттерінің мүшелеріне үйленуі болды: 1340 жылы Маттео II Эгидиола Гонзагаға; 1350 жылы Бернабо Реджина Делла Скалаға және Галеаццо II Савойялық Бьянкаға. 1353 жылы Петрарка Джованнидің шақыруын қабылдап, Миланға көшіп келді, ол 1361 жылға дейін сонда тұрды. Ол Висконтидің дипломатиялық бастамаларына қатысып, Миландағы өмірі мен Висконти отбасының оқиғалары туралы бірінші қолдан жазбалар берді.

Матео II, Бернабо және Галеаццо II (13541385) бірлескен иеліктері

1354 жылдың 5 қазанында архиепископ Джованни қайтыс болды. Бірнеше күннен кейін Петрарка оның құрметіне еске алу сөз сөйледі. Сол айда Стефаноның үш ұлы билікті бөлісуге келісіп, Висконти иеліктерін географиялық принцип бойынша бөлісті. Келесі жылы Маттео II қайтыс болды, ал Бернабо мен Галеаццо II оның жерін өзара бөлісті. Екі бауыр соттарын бөлек ұстады: Бернабо Миланда, Галеаццо II Павияда. Ұлдары мен қыздарының некелері арқылы Бернабо мен Галеаццо II Висконти әулетінің байланыстарын Еуропаның бірнеше басқа ақсүйек әулеттеріне кеңейтті. 1360 жылы Галеаццо II-нің ұлы Жан Галеаццо Франция королі Иоанн II-нің қызы Валуалық Изабеллаға үйленді. Бұл неке келіссөздер нәтижесінде болды, онда Петрарка да Парижге сапар жасады. Осының нәтижесінде Висконти Францияның Англияға корольді босату үшін төлеген құнына 600 000 франк қосты, бұл Жүз жылдық соғыстың эпизоды болды. Галеаццо II-нің қызы Виоланте 1368 жылы Англия королі Эдуард III-нің үшінші ұлы Кларенс герцогы Лионель Антверпендікпен үйленді. Оның күйеуінің өлімінен кейін, некеден кейін бірнеше ай өткен соң, 1377 жылы Виоланте Монферрат маркграфы Секондоттоға үйленді. 1381 жылы тағы жесір қалған ол өзінің туысы Лодовикоға, Бернабоның ұлдарының біріне үйленді. Бернабо мен оның әйелі Регина Делла Скаланың 15 баласы болды. Тоғыз қызы (Таддеа, Виридис, Валентина, Агнезе, Антония, Маддалена, Ангелия, Элизабетта, Люция) басқа еуропалық әулеттердің мүшелеріне үйленді, Висконтиді Виттельсбах (Таддеа, Маддалена, Элизабетта), Габсбург (Виридис), Пуатье-Лусиньян (Валентина, Ангелия), Вюртемберг (Антония), Гонзага (Агнезе), Голландия (Люция) әулеттерімен байланыстырды. Олардың ұлдары Марко мен Карло Бавариялық Элизабеттамен және Арманьяктан Беатриспен үйленді. Бернабоның тағы бір қызы Катерина 1380 жылы төртінші баласын туған кезде 1373 жылы Павияда қайтыс болған Валуалық Изабелланың жесірі Жан Галеаццоға үйленді. 1378 жылы Галеаццо II қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Жан Галеаццо Висконти иеліктерінің жартысының жалғыз мұрагері болды. Бернабо немере інісінен 28 жас үлкен болғандықтан, оған қатысты жетекші рөлді мойнына алды. Екі Висконтидің мінездері мен басқару стилі әртүрлі болды: инстинктивті, ашулы және террор режимін орнатқан Бернабо; өз халқына қатысты сақтықпен және салыстырмалы түрде жұмсақ Жан Галеаццо. Келесі жылдары екі Висконти арасындағы қарым-қатынас бірте-бірте нашарлады. Әйелі мен кеңесшісі қайтыс болғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, Бернабо немере інісі тарапынан жасалған төңкеріспен биліктен қуылды, бұл төңкеріс жылдар бойы дайындалған және құпия сақталған. Ол, өзінің генералдарымен (Жакопо дал Верме, Антонио Порро және Гульельмо Бевилакква) және ауыр қаруланған күзетпен бірге, Павиядан Варезеге жақын Санта-Мария-дель-Монте-ди-Велатеге паломниктік сапарға шықты. Келесі күні Миланнан өтіп бара жатып, ол Бернабомен кездесуді жоспарлады, бұл кездесу достық амал ретінде күтілді. Бернабо қорғанышсыз ұсталды. Төңкеріс сонымен қатар онымен бірге жүрген Бернабоның екі ұлының тұтқындалуына әкелді. Бернабоның иеліктеріндегі халық, ең алдымен миландықтар, Жан Галеаццоға тез мойынсұнды, бұл олардың қатыгез режимнен құтылуға деген ниетімен байланысты болды. Бернабо өзінің Trezzo sull'Adda-дағы қамалында тұтқындалғаннан кейін бірнеше айдан кейін уланған тамақ жеп қайтыс болды.

Джан Галеаццо, Миланның жалғыз билеушісі және герцогы (1385-1402)

Бернабоның өлімі Висконти территорияларының жалғыз билеушісі ретінде Джан Галеаццоны қалдырды. Бернабоның онымен бірге тұтқындалған екі ұлы (Людовико мен Родольфо) өмірінің қалған бөлігін түрмеде өткізді. Екеуі әлі де бостандықta (Карло мен Мастино) Миландан алыс жерде өмір сүрді және ешқашан Джан Галеаццоға қауіп төндірмеді. Тек олардың анасының туыстары, Веронадағы Делла Скала отбасы ғана оларды қолдады. Олар өздерінің туысымен келісімге келгеннен кейін өмірлерін Бавария мен Венецияда аяқтады. Бернабоның үш үйленбеген қызы (Ангелия, Элизабетта, Люция) Павияға көшіп келді. Олар сол жерде әпкесі Катеринаның қамқорлығында тұрды, ол Джан Галеаццоның екінші әйелі болған. Джан Галеаццо сарайы үшін Павианы Миланға қарағанда жақсы көріп, онда сарай кітапханасын дамытуды және жергілікті университетті қолдауды жалғастырды. Оның қызы Валентина, оның бірінші әйелі Изабелланың өлімінен кейін үзілген француз король отбасымен қарым-қатынасты қайта жандандырды. 1389 жылы ол Франция королі Шарль VI-ның інісі, Орлеан герцогы Людовик I-ге тұрмысқа шықты. Джан Галеаццо мен Изабелланың үш ұлы ересек жасқа жетпей қайтыс болды. Джан Галеаццо мен Катеринаның екі ұлы болды: 1388 жылы Джованни Мария және 1392 жылы Филиппо Мария. 1395 жылы 100 000 флоринге Джан Галеаццо Богемия королі Венцеслав IV-тен Милан герцогы атағын алды. Оның билігі тұсында Висконти территориясы Солтүстік және Орталық Италиядағы ең кең аумақты қамтыды. Бұрынғы иеліктерінің ішінде тек архиепископ Джованни басқарған Генуя ғана алынып тасталды. Ұзаққа соқпаған аурудан, обадан немесе подаградан Джан Галеаццо қайтыс болды.

Джованни Мария мен Филиппо Мария (14021447)

Жан Галеаццоның күтпеген өлімі Висконти сарайына ауыр соққы болды. Оның қазасы туралы хабар бастапқыда құпия сақталды, ал жерлеу 1402 жылдың 20 қазанына дейін кейінге шегерілді. Екі ұлы, 12 және 10 жаста болғандықтан, аналары Катеринаның қамқорлығында қалды, ол Жан Галеаццоның өсиетіне сәйкес регенттік міндетін атқарды. Катеринаны қолдаған Регенттік кеңес құрылды, бірақ оның ішінде көп ұзамай қайшылықтар туды. Сонымен қатар, Висконти әулетінің тармақтары мен Бернабоның екі заңды емес ұлы Катеринаның регенттігіне қарсы шығып, билікке жол ашу үшін жағдайды пайдаланды. 1404 жылы Джованни Мария Миланның жаңа герцогы болды. Анасының қарсыластарының ықпалында болған ол, оны Миландан Монцаға көшіруге мәжбүр етті. Сол жерде, белгісіз жағдайда қайтыс болды. Джованни Марияның билігінде саяси дағдарыс одан әрі ушықты. Жан Галеаццоның генералдарының бірі Фачино Кане Биандрат графы атағын алып, Висконти территорияларында зор ықпалға ие болды. Басқа да жергілікті күштер пайда болды, бұл территориялық біртүтастықтың ыдырауына әкелді. Жақын орналасқан елдер шеткі аймақтарды басып алды. Бұл жағдай 1412 жылы Фачино Кане қайтыс болғанда және Джованни Марияға қарсы жасалған қастандық оның өліміне соққанда аяқталды. Сол жылы оның інісі Филиппо Мария Фачино Каненің 42 жастағы жесірі Беатрис Тендаға үйленді, оған үйленген кез келген Висконтиге арналған өсиеттік талапты пайдаланды. Неке Беатрисқа жасалған ізгіліксіздік айыптауымен, оның түрмеге қамалуымен және 1418 жылы Бинаско қамалында өлім жазасын орындаумен аяқталды. 1428 жылы Филиппо Мария Савойялық Марияға үйленді, бірақ олардан ұлдары болмады. 1425 жылы оның сүйіктісі Аньезе Дель Майнодан заңды емес қызы Бьянка Мария дүниеге келді. Әкесі оны жалғыз мұрагері деп есептеді, ол анасымен бірге Аббиатеграссо және Кусаго қамалдарында өсті. 1432 жылы Бьянка Мария Филиппо Марияның кондотьеросы Франческо Сфорцаға берілді. 1441 жылы ол оған үйленді, оған Милан герцогтігінің мұрагерлігін беруге келісім берді. Олардың некелерінің белгісі бүгін Миландағы Санта-Мария-Инкоронатаның егіз шіркеулерінде көрінеді.

Милан герцогтері Бьянка Мария мен Валентинаның мұрагерлері (14501535)

1447 жылы Филиппо Марияның қайтысынан және 1447–1450 жылдардағы қысқа ғұмырлы Амброзиан Республикасынан кейін Франческо Сфорца Миланның жаңа герцогы болды. Бианка Мария және оның күйеуі 1535 жылға дейін үзіліссіз Миланды билеген жаңа әулетті құрды. Франция королі Людовик XII 1499 жылы Бірінші итальян соғысынан кейін Миланға кіргенде, Жан Галеаццоның қызы Валентинаның неке шартындағы бір тармақты пайдаланып, Милан герцогы атағын иеленді. Оның қайтысынан және Максимилиан Сфорцаның (1512–1515) қысқа билігінен кейін, Валентинаның мұрагері Франциск I герцогтікті мұраға алды. 1525 жылы Павия шайқасында испан әскері Францияны жеңгеннен кейін, Франческо II Сфорца Миланды қайтадан басқарды. Оның қайтысы мен жаңа соғыс Милан герцогтігін Испанияның Филипп II-нің қолына өткізіп, Оттоне мен Маттео Висконти бастаған мирасқорлық желісін аяқтады.

Саяси даму және Миланның аумақтық үстемдігі

Висконтилердің билігі кезінде Милан қаласының үкіметі терең өзгерістерге ұшырады, ал оның аумақтық гегемониясы зор кеңейді, бірақ Джан Галеаццоның өлімінен кейін дағдарысқа тап болды. Оттоне мен Маттеоның билігі 13 ғасырда Миланда күшейіп, зорлық-зомбылыққа дейін жеткен ақсүйектер мен халықтық партиялар арасындағы қарама-қайшылықты аяқтады. Висконтилердің жаңа билігі бастапқыда архиепископтың (Оттоне) және Халық капитанының (Маттео) рөліне, сондай-ақ Императорлық Викарий атағынан туындайтын билікке сүйенді. Маттеодан кейін қаладағы билік оның отбасында мұрагерлік сипатқа ие болды, бұл коммуналдық институттардың ресми мойындауын қажетсіз етті. Бірінші Висконти папа мен императорға тән абсолютті билікті (plenitudo potestatis) талап етті, бұл Бернабомен шыңына жетті, ол өз иеліктерінде олардың билігін ешқандай маңызға ие емес деп есептеді. Миландағы саяси өзгерістер 13 және 14 ғасырларда Солтүстік және Орталық Италияны қамтыған Коммунаның жалпы құлдырауының және Синьорияның өсуінің бір бөлігі болды. Маттео Висконтидің Милан епархиясының аумағындағы билігін нығайту үшін жасаған алғашқы қадамы – Маджоре көлінің қақпасын қорғаған Ангера және Арона сияқты бекіністері бар Милан шіркеуінің меншігін аннексиялау болды. Бұл әрекет келесі онжылдықтарда Папамен қақтығысқа әкелді. Висконти билігінің Милан епархиясынан тыс жерлерге кеңеюі Миланның Италияның солтүстігіндегі дәстүрлі маңыздылығын пайдаланды, бұл Хохенштауфен императорларына қарсы соғыстарда Ломбард Лигасындағы жетекші рөлімен күшейтілді. 1162 жылы Фридрих Барбаросса келтірген қиратудан кейін, миландықтар бірнеше жыл ішінде қалаларын қайта жаратып, 1176 жылы Легнано шайқасында императорды жеңіп, оны Констанц бейбіт шартына келісуге мәжбүр етті, бұл Миланмен одақтас қалаларға да автономия берді. Соғыс Фридрих II және оның мұрагерлеріне қарсы жаңғыртылды, нәтижесінде Хохенштауфен әулетінің құлауына әкелді. Осы тиімді жағдайға сүйене отырып, 1313 жылы Генрих VII қайтыс болғаннан кейін Маттео және оның ұлы Галеаццо Солтүстік Италиядағы басқа қалалардың иелері болды: Бергамо, Тортона, Алессандрия, Верчелли және Пьяченца. Висконтиге жақтас режимдер Комо, Новара және Павияда орнады. Бұл алғашқы кеңею кезеңінде Висконтилер Гвельф Лигасының қарсылығына тап болды: Папалық, Анжу үйі (Оңтүстік Италияның билеушілері) және Делла-Торре отбасы. Галеаццо I жылдарындағы дағдарыстан кейін кеңею Аццоне билігінде оның ағасы Лучиноның әскери қолдауымен жалғасты. 1334 жылы Кремона Аццонеге берілді. 1337 жылы Лучино Брешияға кірді, бұл Аццонеге қаланың иесі болуға мүмкіндік берді. 1339 жылы Аццоне мен Лучино Парабиаго шайқасында олардың туысы Лодрисио Висконти мен Веронаның иелері Делла Скала отбасы құраған әскерді жеңді. 1341 жылы Лучино шіркеумен татуласты. 1346 жылы Лучино Парманы басып алды, ал 1347 жылы ол Висконти иеліктерінің батыс шекарасын батыс Альп тауларының етегіндегі Мондови мен Кунеоға дейін ұзартты. Лучино қайтыс болғаннан кейін архиепископ Джованни Миланның бақылауындағы аумақтарды кеңейтті. 1350 жылы ол Пеполи отбасынан Болоньяны алды, ал 1353 жылы Генуяның иелігін қабылдады. Немерелерінің (Маттео II, Бернабо және Галеаццо II) некелері арқылы ол Висконтилерді Висконти иеліктерінің батысы мен шығысындағы аумақтарды басқаратын отбасыларға: Гонзага, Делла Скала және Савойяға династиялық байланыстырды. Пап мемлекетінің аумағына қарасты Болоньяның иеленуі папамен қақтығысты қайтадан тудырды. 1352 жылы папаның елшісі, аббат Гийом де Гримоардпен (кейін Папа Урбан V) келіссөздер жүргізіліп, Джованниге папаның өкілі ретінде Болоньяда билік етуді жалғастыруға мүмкіндік беретін келісімге қол жеткізілді. 1354 жылы архиепископ Джованнидің өлімінен кейін билікті Бернабо мен Галеаццо II-ге беру Генуя мен Болоньяда наразылық тудырды. 1356 жылы Генуя тәуелсіздігін қайта алды. Болоньяда архиепископ Джованнидің бұрынғы қорғауындағы Джованни Висконти ди Олегжио көтеріліс ұйымдастырды, бұл кардинал Альборноздың араласуына жол ашты, ол 1360 жылы қаланы Папа мемлекеттеріне қайтарды. Висконти иеліктерінің шығыс бөлігінің билеушісі Бернабо Болоньяны қайтадан қайтаруға әрекеттенді. Бұл және шіркеумен болған басқа да даулар оған Папа Иннокентий VI-ның қауымнан шығару жазасын әкелді. 1361 жылы Сан-Руфильо шайқасында жеңілгеннен кейін Бернабо Болоньяның жоғалуымен келісімге келді. Бернабо мен Галеаццо II императорлық билікпен де қатысты жанжалдарға қатысты. Монаферрато графы Шарль IV-тің бұйрығымен Павияда императорлық викарий болып тағайындалғаннан кейін император мен Висконти арасындағы қарым-қатынас нашарлады. 1356 жылдың қараша айында Казорате шайқасында Висконти әскерлері Лодрисио Висконтидің (қазіргі кузендерімен татуласқан) басшылығымен императорлық әскерді жеңіп, оның командирі Марквард фон Рандекты тұтқынға алды. 1359 жылы Павия Галеаццо II-ге берілді. Оның отбасы мен сарайы үшін Павияда алып сарай тұрғызуы Висконтинің иеліктерін ежегі Лангобард Корольдығының аумағына кеңейтуге деген ниетін көрсетті. 1370 жылдары Бернабо мен Галеаццо II бірнеше шабуылдардан зардапсыз шықты. Екі бауыр императордан викариаттарын жоғалтып, Папа Григорий XI-дің дінсіздер деп айыпталуына ұшырады. Олар сондай-ақ шығыс шекарасынан (Савой графының шабуылымен) және Болоньядан (Папа Флоренция әскерлерімен) әскери шабуылдарға ұшырады, бірақ бұл шабуылдар маңызды әсер етпеді. Папамен бейбіт келісімге қол жеткізілді және Савой графымен татуластырылды, ал Флоренция жаңа соғыста папаға қарсы шықты. Бернабо мен Галеаццо II жылдарында олардың неке саясаты да кеңейді. Олардың қыздары мен ұлдарының некелері Висконтилерді еуропалық аристократияның элитасымен байланыстырды: француз және ағылшын корольдік үйлерімен және бірнеше неміс князьдық отбасыларымен. Империя мен Папалықтың Висконтилерге қарсы саясатының тиімсіздігі және 1385 жылы Бернабо тұтқынға алынғаннан кейін туған ішкі жанжалдардың болмауы Джан Галеаццоның кеңею саясатын ынталандырды. Әскери және дипломатиялық бастамалар Джан Галеаццо Павиядағы сарайынан жүргізілді. 1386 мен 1388 жылдар арасындағы әскери наурыз Верона мен Падуяның Делла Скала және Да Каррара иеліктерін басып алумен аяқталды. 1390 мен 1398 жылдар арасында Джан Галеаццоның шабуылдары Солтүстік және Орталық Италияның жергілікті биліктерінің қарсылығына тап болды, Флоренция мен Мантуяға қарсы соғыстар тиімсіз болды және тіпті Падуаны жоғалтуға әкелді. 1399 жылы Джан Галеаццо күш қолданбастан Пиза мен Сиенаны иеленді, ал 1400 жылы Перуджианы басып алды. 1402 жылдың шілдесінде Касалеккьо шайқасында Болонья-Флоренция армиясын жеңгеннен кейін ол Болонья билігін қабылдады. 1402 жылдың қыркүйегінде болған кенеттен қайтысы Флоренцияға жасалған ұзақ күткен шабуылды болдырмады. Джан Галеаццо аумақтық кеңеюді әкімшілік реформалармен (Консильо Сегрето және Консильо ди Джустиция құру), кірістермен (Maestri Delle Entrate) және қылмыстық сот жүйесімен (Capitano di Giustizia) толықтырды. Герцог атағына көтерілуі Милан аумағын (Тичино мен Адда өзендері арасында) герцогтікке айналдырды. Джан Галеаццоның өлімінен кейін туған терең дағдарыс оның жылдам өсіп келе жатқан иеліктерінде билікті бекітуге уақыт жетпегенімен байланысты. Висконти мемлекетінің аумақтық бірлігіне ауыр нұқсан келтірілді, ал Джан Галеаццоның ұлдарының жас ерекшеліктерін ескере отырып құрылған регенттік кеңесі қайта жандана бастаған бөлінуші күштерді тоқтатуға құмар емес еді, бұл үкімет жүйесінің құлауына әкелді...

Кадет бөлімдері

1075 жылы Миланда Висконти тегінің пайда болуынан бері отбасылық тармақтар үздіксіз пайда болып келеді. Алғашқы буынларда аға болып туған ұлдың үйдің ең құрметті мүшесі болғаны айтылады. 13 ғасырдың екінші жартысында Миланның алғашқы билеушілері болған Архиепископ Оттоне мен оның шөбересі Маттео отбасы, шамамен екі ғасыр бойы әкеден балаға мұрагерлік желісі бойынша бірінші Арипрандо Висконтинің ұрпақтары саналады. Кіші ұлдар Милан қаласында өмір сүре берген және Милан Коммунасының саяси өміріне қатысқан жеке тармақтарға бастама берді.

Верганте бұтақтары (12 ғасырдан бастап)

1134 жылы Гвидо Висконти (бірінші туған ұрпақтың мүшесі) Сент-Галл аббатынан Верганте аймағында, Маджоре көліне қарайтын төбелерде орналасқан Массино қамалын алды. Гвидо Висконтидің үлкен ұлы Оттоне 12 ғасырдың екінші жартысында Милан қаласында Милан коммунының қоғамдық өмірінде маңызды рөл атқарды. Оның басқа ұрпақтары Вергантеде қоныстанып, Висконти ди Массино, Висконти ди Инворео және Висконти ди Олегжио Кастеллоның кіші тармақтарын құрды. Висконти ди Массиноға Миланның иесі Матео Висконтидің бауыры Уберто Висконтимен шатасқан Уберто Пико жатады. Висконти ди Олегжио Кастеллоның мүшесі Джованни 1355–1360 жылдары Болонья және Фермо қалаларының иесі болды. Ол архиепископ Джованни Висконтидің заңсыз баласы деп жаңылыс қарастырылған.

Пьетроның ұрпақтары (13 ғасырдан бері)

Гвидо Висконтидің ұлы Оттонен архиепископ Оттоне мен оның немере інісі Тебальдоның әулеті тарады, оны 1276 жылы Делла-Торре әулетін қолдаған қарсы топ өлтірді. Тебальдо қайтыс болғаннан кейін, 1288 жылы отбасы мүлігі оның ұлдары (Маттео мен Уберто) және Пьетро (архиепископ Оттоненің тағы бір немере інісі) арасында бөлісті. Бөлістің нысаны – Маджоре көлі мен Галларат арасындағы жерлер мен қамалдар (Висконти иеліктерінің ұзақ жылдар бойы қалыптасқан аймағы), Милан орталығындағы отбасылық орын және басқа да мүліктер болды. Пьетроға жергілікті төбелерге орналасқан қамалдармен бекітілген Галларатқа жақын аумақтар берілді, ал Маттео мен Убертоға қалған бөліктері тиді. Пьетроның ұрпақтары арасында тағы да бөліністер болды: біріншіден, оның ұлдары Лодризио мен Гаспар арасында, ал бір буын өткен соң немерелері арасында. Олардың ұрпақтары өз тегіне мұрагерлік алған жерлердің аттарын қосты. Лодризионың ұлдарынан (Амброджио, Эстороло) Висконти ди Кренна және Висконти ди Беснате; Гаспардың ұлдарынан (Аццо, Антонио және Джованни) Висконти ди Джераго, Висконти ди Ораго және Висконти ди Фонтането шықты. Бұл тармақтар келесі ғасырларда жойылды, ал олардың қамалдары мен жерлері басқа әулеттерге өтті.

Матеоның ағасы Убертоның ұрпақтары (14 ғасырдан бері)

Пьетроға бөліп берілген жерлерден кейін бір ұрпақ өткен соң, Тебалдоның ұлдары Маттео мен Уберто арасында тағы бір мұрагерлік бөліс болды. Маттео Миланның иесі болды, ал Уберто (шамамен 1280–1315 жылдары) Сислаго және Сомма-Ломбардо қамалдары мен оларға бағынған жерлерді алды, сондай-ақ басқа да екінші тармақтарды құрды. Убертоның үлкен ұлы Верчеллино Верчелли (1317) және Новара (1318–1320) қалаларының подестасы болды. XV ғасырда Верчеллинодан Джанбатиста Висконти тегінен тарады. 1473 жылы оның қайтысынан кейін Сомма-Ломбардо қамалы оның ұлдары Франческо мен Гидо арасында бөлісті. Франческо мен Гидоның ұрпақтары Висконти ди Сомма деген тегімен белгілі болды. Олардан бірнеше тармақ туды: Франческоның ұрпақтарының ішінде Висконти ди Сан-Вито және Висконти делла Мотта; ал Гидодан Висконти ди Модроне және Висконти ди Числаго.

Висконти ди Сан Вито

Франческо Висконти ди Сомманың XVII ғасырдағы ұрпағы Франческо Мария болды. 1629 жылы Испания королі оған Сан-Вито графы атағын берді. Осыдан Висконти ди Сан-Вито тармағы бастау алды. 19-шы және 20-шы ғасырлар аралығында Висконти ди Сан-Вито 1473 жылғы бөліністен кейін шашырап кеткен Сомма-Ломбардо қамалының меншігін қайта біріктірді. Висконти ди Сан-Вито 1998 жылы жойылды. Олардың соңғы өкілі Сомма-Ломбардоны өздерінің атымен аталатын қорға қалдырды, ол кейін қамалды көпшілыққа ашты.

Висконти ди Модроне

Гвидо Висконти ди Сомманың ұрпақтарынан Висконти ди Модроне тармағы (1694 жылдан бері Вимодроне маркиздері, ал 1813 жылдан бері Вимодроне герцогтары) тарады. Осы әулетке кинорежиссерлер Лучино Висконти ди Модроне және Эрипрандо Висконти ди Модроне жатты. Лучино итальяндық неореалистік киноның ең белгілі режиссерлерінің бірі болды.

Басқа мүшелері

Федерико Висконти (1617–1693), кардинал және 1681–1693 жылдар аралығында Милан архиепископы. Филиппо Мария Висконти (архиепископ) (1721–1801), 1784–1801 жылдар аралығында Милан архиепископы. Гаспаре Висконти, 1584–1595 жылдар аралығында Милан архиепископы. Роберто Висконти, 1354–1361 жылдар аралығында Милан архиепископы.

Поп-мәдениеттегі сурет

Томас Харристің 1999 жылғы "Ганнибал" романындағы сериялық кісі өлтіруші Ганнибал Лектер Висконти әулетінің мүшесі және анасы Симонетта арқылы олардан тараған. Кітаптың обложкасында Висконти әулетінің гербы бейнеленген.