Джозеф Уорд Мур: Америкалық ғылыми фантастика жазушысының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Джозеф Уорд Мур (1903 жылғы 10 тамыз – 1978 жылғы 29 қаңтар) – американдық көркем әдебиет жазушысы. «Ғылыми фантастика энциклопедиясы» бойынша, "оның осы салаға үлесі сирек болғанымен, жазған әр кітабы дерлік классикаға айналды".

Өмірбаян

Мур Нью-Джерси штатының Мэдисон қаласында, Нью-Йорк қаласының батыс маңында дүниеге келген. Оның ата-анасы еврей дінінде болған және 1902 жылы, өткен жылы үйленген. Оның әкесінің әкесі, Джозеф Соломон Мур (1821–1892) – Германияда туған, табысты комиссиялық саудагер және Нью-Йорк кеден үйінің статистикалық қызметкері, тарифтік сауалдар бойынша бірнеше кітаптың авторы және Карл Шурцтың досы болған. Уорд Мур дүниеге келгеннен кейін бес ай өткен соң, ол ата-анасымен Монреальге көшіп барды, онда анасының туыстары тұрған. 1913 жылы олар Нью-Йоркке қайтып келді. Мурдың ата-анасы осы шамада ажырасып, қайтадан үйленді, ал әкесі 1916 жылы қайтыс болды. Анасының екінші күйеуі және Мурдың әкесі – белгілі неміс джаз тобының жетекшісі Джулиан Фухс. Мур Нью-Йорктегі Де Витт Клинтон орта мектебінде оқыды, онда Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде соғысқа қарсы әрекеттері үшін мектептен қуылды деген кең таралған әңгіме бар. Бірақ ол жазу үшін өз еркімен мектепті тастағанын да айтқан. Кейін ол Колумбия колледжінде білім алды. Мур 1920 жылдардың басында бірнеше жыл АҚШ бойынша саяхаттап, қарапайым жұмысшы ретінде өмір сүргенін айтқан. 1920 жылдардың ортасында ол Чикагодағы кітап дүкенін басқарды, онда ол дүкеннің тұрақты тұтынушыларының бірі, жас ақын Кеннет Рексротпен достық қарым-қатынас орнатты. Мур Рексроттың "Автобиографиялық роман" атты естелік кітабында "Бард Майор" атты ақын, кітап сатушы және ғылыми фантастика жазушысы ретінде бейнеленген. Рексрот "Майор" Милуокидегі Коммунистік партияның Орталық комитетінде болған және троцкишілдік көзқарастары үшін партиядан шығарылған деді, бірақ бұл әңгіменің нақтылығы күмәнді. 1929 жылы Мур Калифорнияға көшіп, өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды. 1937 жылдан бастап ол WPA Федералды жазушылар жобасына қатысты, онда оның досы Рексрот Сан-Францискодағы кеңседе әкімші болып жұмыс істеді. Оның "Ауаны қайта тыныста" атты тұңғыш романы 1920 жылдардағы Калифорниядағы еңбек күресін бейнелейді. Роман автобиографиялық элементтерге ие және жақсы пікірлер алды. Ол трилогияның бірінші кітабы болуы тиіс еді, бірақ қалған екі кітабы жарық көрген жоқ. 1940 жылғы халық санағында Мур Лос-Анджелестегі Клиффорд көшесінде бірінші әйелі Виолкамен бірге тұрғаны көрсетілген. Оның кәсібі – журналдарды басып шығару саласындағы жазушы-романшы. 1940 жылдары Мур "Харперс Базар", "Сан-Франциско Хроникасы", "Еврейлік горизонттар" және "The Nation" сияқты көптеген журналдар мен газеттерге кітап туралы рецензиялар, мақалалар мен әңгімелер жазды. 1943 жылдың 3 мамырында Лос-Анджелесте Мур екінші әйелі Лорна Лензиге үйленді. Олардың жеті баласы болды. 1950 жылдан бастап ол "Фронтиер" журналының кітап туралы рецензиялар бөлімінің редакторы болды, бұл журнал "The Nation" журналына ұқсас саяси көзқарастарды ұстанатын Батыс жағалаудағы айлық басылым болды. 1950 жылдардың басында ол "The Magazine of Fantasy and Science Fiction" журналына тұрақты түрде жаза бастады. Ол журналдың Калифорниядағы редакторлары Энтони Бухер және Дж. Фрэнсис Маккомаспен жақын қарым-қатынаста болды және журнал оқырмандарының сүйікті жазушыларының біріне айналды. Ол аса көп шығарма жазбағанмен, 1950 жылдары жазған ғылыми фантастикалық әңгімелері қызықты және сапалы болды және оқырмандар тарапынан жақсы қабылданды. 1960 жылдары оның шығармашылық белсенділігі төмендеді, ал соңғы екі романын аяқтауға көмекшілер қатысты. Оның 1953 жылы жарық көрген "Егер Оңтүстік Азамат соғысында жеңіске жеткен болса" романы "Жубилейді әкеліңіз" Азамат соғысының жүз жылдығына орай қайта басылып, Азамат соғысын зерттеушілердің арасында жаңа оқырмандар тапты. 1960 жылдары ол аз шығарма жариялады, бірақ 1970 жылдардың ортасында бірнеше әңгіме жариялады. 1963 жылдың маусымында Лорна Лензиден ажырасып, Мур мен Лорна Лензи 1967 жылдың 18 мамырында ресми түрде ажырасты. Мурдың үшінші әйелі – ғылыми фантастика жазушысы Рейлин Мур (туған есімі Крэб; 1928–2005). Жұбайлар Калифорния штатының Пасифик Гроув қаласына көшіп барды, ол 1978 жылы қайтыс болды.

Moore was born in Madison, New Jersey, a western suburb of New York City. His parents were Jewish and had married in 1902, the previous year. His grandfather Joseph Solomon Moore (1821–1892) had been a successful German born commission merchant and the statistician of the New York custom house, the author of several books on the tariff question and a friend of Carl Schurz. Five months after Ward Moore's birth, he moved with his parents to Montreal, where his mother's family lived. In 1913, they returned to New York. Moore's parents divorced and remarried around this time, and his father died in 1916. His mother's second husband and Moore's stepfather was the noted German jazz band leader Julian Fuhs [de]. Moore attended De Witt Clinton High School in New York, where—according to one widely repeated story—he was expelled for antiwar activity during World War I; elsewhere, he claimed that he dropped out of school in order to write. He later attended Columbia College. Moore claimed to have spent several years tramping around the United States as a hobo during the early 1920s. In the mid 1920s, he managed a bookshop in Chicago, where he befriended one of the store's patrons, the young poet Kenneth Rexroth. Moore appears in Rexroth's memoir An Autobiographical Novel as the mad bohemian poet/bookseller/science fiction writer "Bard Major". Rexroth claimed that "Major" had been on the Central Committee of the Communist Party in Milwaukee and was expelled for Trotskyist deviationism, but the factual basis for this tale, if any, is obscure. In 1929, Moore relocated to California, where he was to live for the rest of his life. Starting in 1937, he participated in the Federal Writers Project of the WPA, where his friend Rexroth was an administrator in the San Francisco office. His picaresque first novel Breathe the Air Again was about the labor struggle in California during the 1920s. It had autobiographical elements and was widely and favorably reviewed. It was intended to be the first of a trilogy, but the remaining volumes were never published. In the 1940 census, Moore is listed as living on Clifford Street in Los Angeles with his first wife, Violka. His occupation is listed as writer novelist in the magazine publishing industry. During the 1940s, Moore wrote book reviews, articles and short stories for a number of magazines and newspapers, including Harper's Bazaar, the San Francisco Chronicle, Jewish Horizons, and The Nation. On May 3, 1943, in Los Angeles Moore was married to his second wife, Lorna Lenzi. He had seven children. Starting in 1950, he was book review editor of Frontier, a West Coast political monthly similar in outlook to The Nation. In the early 1950s, he began writing regularly for The Magazine of Fantasy and Science Fiction. He was a friend of the magazine's California based editors, Anthony Boucher and J. Francis McComas, and soon became a popular favorite with the magazine's readers. Though he was never terribly prolific, his science fiction stories penned during the 1950s were entertaining and well crafted and were well received. In the 1960s, his literary output diminished, and his last two novels were completed with the help of collaborators. His 1953 speculative "If the South had won the Civil War" novel Bring the Jubilee was brought back into print at the time of the Civil War centennial and found an appreciative new audience among Civil War buffs. He published little during the 1960s, but published several stories in the mid 1970s. After separating in June 1963, Moore and Lorna Lenzi were divorced on May 18, 1967. Moore's third wife was the science fiction writer Raylyn Moore (née Crabbe; 1928–2005). The couple moved to Pacific Grove, California, where he died in 1978.