Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Христиандық литургиялық кезең
Christian liturgical period
Рождество, сонымен қатар Кристиде деп те аталады, көптеген христиан шіркеулерінде литургиялық жылдың мезгілі болып табылады. Католик шіркеуі, лютеран шіркеуі, англикан шіркеуі, методист шіркеуі және кейбір православие шіркеулері үшін Рождестволық кезең 24 желтоқсанда күн батумен немесе кешкі құлшылықпен басталады, бұл литургиялық тұрғыдан Рождество күнінің басталуы. 24 желтоқсанның көп бөлігі Рождестволық кезеңге емес, Рождествоға дейінгі кезең – Адвентке жатады. Көптеген литургиялық күнтізбелерде Рождестволық кезеңнен кейін 5 қаңтарда күн батқанда басталатын Епифания кезеңі келеді, бұл күн Он екінші түн деп аталады. Көптеген христиан конфессияларында Рождестволық кезең мен Он екінші түн (Рождествоның он екі күні) бірдей ұғымды білдіреді. Рождестволық кезеңде Рождество күні (25 желтоқсан), Әулие Стефан күні (26 желтоқсан), Балалар күні (28 желтоқсан), Жаңа жыл қарсаңы (31 желтоқсан), Мәсіхтің сүндеттелу мерекесі немесе Құдай анасы Марияның тойы (1 қаңтар) және Киелі Отбасы мерекесі (күні өзгеріп отырады) сияқты бірнеше мерекелер тойланады. Рождествоның он екі күні Епифания қарсаңында немесе Он екінші түнінде (5 қаңтар кешінде) аяқталады. Рождество мерекесінің дәстүрлеріне колядка айту, сый-сыяпат беру, туған оқиғасын көрсететін қойылымдарға қатысу, шіркеуде құлшылық ету, сондай-ақ Рождество торты сияқты арнайы тағамдар жеу жатады.
Christmastide, also known as Christide, is a season of the liturgical year in most Christian churches. For the Catholic Church, Lutheran Church, Anglican Church, Methodist Church and some Orthodox Churches, Christmastide begins on 24 December at sunset or Vespers, which is liturgically the beginning of Christmas Day. Most of 24 December is thus not part of Christmastide, but of Advent, the season in the Church Year that precedes Christmastide. In many liturgical calendars Christmastide is followed by the closely related season of Epiphanytide that commences at sunset on 5 January—a date known as Twelfth Night. In many Christian denominations, Christmastide is identical to Twelvetide (Twelve Days of Christmastide). There are several celebrations within Christmastide, including Christmas Day (25 December), St. Stephen's Day (26 December), Childermas (28 December), New Year's Eve (31 December), the Feast of the Circumcision of Christ or the Solemnity of Mary, Mother of God (1 January), and the Feast of the Holy Family (date varies). The Twelve Days of Christmas terminate with Epiphany Eve or Twelfth Night (the evening of 5 January). Customs of the Christmas season include carol singing, gift giving, attending Nativity plays, church services, and eating special food, such as Christmas cake.
Күндері
Рождестволық уақыт, көбінесе Рождествоның он екі күні деп аталады, 25 желтоқсаннан 5 қаңтарға дейін 12 күнге созылады, ал соңғы күні Он екінші түн деп аталады. Бұл дәстүрлі мерзімдер лютеран және англикан шіркеулерімен сақталады. Дегенмен, басқа христиан дінтері осы мерзімнің соңғы күнін әртүрлі анықтайды. 1969 жылы Рим католик шіркеуінің ритуалы Рождестволық уақытты өзгермелі күндерге дейін ұзартты: «Рождество уақыты Эпифания немесе 6 қаңтардан кейінгі жексенбіге дейін, оның ішінде жалғасады». 1955 жылға дейін Рим ритуалы бойынша Рождествоның 12 күні (25 желтоқсаннан 5 қаңтарға дейін) 6-13 қаңтардағы Эпифания октавасының 8 күнімен толықтырылды, ал 1960 жылғы Рубрика кодексі «Рождестволық уақыт Рождествоның I кешкісінен басталып, 5 қаңтарға дейін» деп белгіледі. 1945 жылғы Әулие Андрейлік күнделікті миссал Рождестволық уақыт «байрамның [Рождество күні] күтуімен басталып, Эпифанияның сегізінші күнінде [және] біздің Анамыздың тазаруының қасиетті кезеңінде (ақпанның 2-сі) аяқталады» дейді.
Christmastide, commonly called the Twelve Days of Christmas, lasts 12 days, from 25 December to 5 January, the latter date being named as Twelfth Night. These traditional dates are adhered to by the Lutheran Church and the Anglican Church. However, the ending is defined differently by other Christian denominations. In 1969, the Roman Rite of the Catholic Church expanded Christmastide by a variable number of days: "Christmas Time runs from up to and including the Sunday after Epiphany or after 6 January." Before 1955, the 12 Christmastide days in the Roman Rite (25 December to 5 January) were followed by the 8 days of the Octave of Epiphany, 6–13 January, and its 1960 Code of Rubrics defined "Christmastide" as running "from I vespers of Christmas to none of 5th January inclusive". The Saint Andrew Daily Missal (1945) says Christmastide begins with "the vigil of the feast [Christmas Day] and ends in the temporal cycle on the octave day of the Epiphany [and] in the sanctoral cycle on the Purification of our Lady (Feb. 2)."
Тарих
567 жылы Тур кеңесі "Рождестводан Епифанияға дейінгі он екі күнді қасиетті және мерекелік мезгіл деп жариялады және мейрамға дайындық ретінде Адвент оразасын ұстау міндетін белгіледі". Кристофер Хилл мен Уильям Федерер бұл "Рим империясының шығыстағы провинцияларының күндік Юлиан күнтізбесін ай күнтізбелерімен үйлестіруге тырысқан кезде туындаған әкімшілік мәселені" шешу үшін жасалғанын айтады. Рональд Хаттон 12 күнді бір мерекелік цикл деп жариялағанмен, осы күндердің үшеуі ораза күндері екенін растап, қуанышпен тойланатын күндерді екі бөлікке бөлгенін қосады. Орта ғасырлардағы христиан әлемінде Рождество "Тууынан бастап Тазаруға дейін жалғасты". Бүгінгі күнге дейін "Батыс Еуропа мен Латын Америкасының христиандық мәдениеттері маусымды қырық күнге дейін ұзартады, ол 2 ақпанда Исаның ғибадатханаға әкелінуі және Марияның тазаруы мерекесімен аяқталады, бұл мереке шамдарды баталау салтынан Candlemas деп те аталады, бұл Симеонның 'Исаны ұлттарға аян ету үшін жарық' деп жариялаған сөзінен шабыт алған". Көптеген шіркеулер дәстүрлі Рождествоның он екі күнінен кейінгі және Candlemas-қа дейінгі кезеңді Epiphanytide деп атайды, оны Epiphany маусымы деп те атайды. Пуритандар бұл маусымды Christide деп атады, себебі олар Мессаның құрбандық есімдік жағын мойындамады.
In 567, the Council of Tours "proclaimed the twelve days from Christmas to Epiphany as a sacred and festive season, and established the duty of Advent fasting in preparation for the feast." Christopher Hill, as well as William J. Federer, states that this was done in order to solve the "administrative problem for the Roman Empire as it tried to coordinate the solar Julian calendar with the lunar calendars of its provinces in the east." Ronald Hutton adds that, while the Council of Tours declared the 12 days one festal cycle, it confirmed that three of those days were fasting days, dividing the rejoicing days into two blocs. In medieval era Christendom, Christmastide "lasted from the Nativity to the Purification." To this day, the "Christian cultures in Western Europe and Latin America extend the season to forty days, ending on the Feast of the Presentation of Jesus in the Temple and the Purification of Mary on 2 February, a feast also known as Candlemas because of the blessing of candles on this day, inspired by the Song of Simeon, which proclaims Jesus as 'a light for revelation to the nations'." Many Churches refer to the period after the traditional Twelve Days of Christmas and up to Candlemas, as Epiphanytide, also called the Epiphany season. The Puritans referred to the season as Christide as they did not affirm the sacrificial aspect of the Mass.
Дәстүрлер
Рождество маусымында түрлі мерекелер дәстүрлі түрде тойланады, ал ғимараттар Рождестволық әшекейлермен безендіріледі, олар көбінесе Адвент кезінде орнатылады. Бұл Рождестволық әшекейлерге туған оқиғасының бейнесі, Рождество ағашы, Моравия жұлдызы, шамдар және түрлі Рождестволық әшекейлер кіреді. Батыс христиан әлемінде Рождестволық әшекейлерді алуға арналған екі дәстүрлі күн – Он екінші түн, Исаның крещениесі және Шамдар мерекесі. Бірінші рет алынбаған әшекейлерді екінші мерекеге дейін қол тиетін етпей қалдыру керек. Шамдар мерекесінен кейін әшекейлерді алып қою – жаман ниеттің белгісі саналады. Дом Гаспар Лефевр жазған «Әулие Андрейдің күнделікті миссалы» (1945) кітабында былай делінген: Рождество маусымында көптеген христиан үйлерінде Рождествоның он екі күнінің әрқайсысына сыйлықтар беріледі, ал кейбіреулері сыйлықтарды тек Рождество қарсаңында, Рождество күні немесе Он екінші түні, яғни мереке маусымының бірінші және соңғы күндерінде ғана сыйлайды. Христиан дәстүрі бойынша, Рождество маусымында сыйлық беру – үш патшаның нәресте Исаға сыйлықтарын ұсынғандығының символы болып табылады. Әлемнің көптеген елдерінде Рождество күні үлкен отбасылық дастархан басында той жасау қалыпты жағдай, оған дейін дұға оқылады. Рождество торттары сияқты десерттер Рождество маусымына тән; Үндістан мен Пәкістанда «Аллахабади торттары» деп аталатын түрлері танымал. Рождество маусымында христиан шіркеулерінде, сондай-ақ үйлердің алдында Рождество әндері шырқалуы жиі кездеседі. Соңғы жағдайда христиандар тобы бір үйден екінші үйге барып, Рождество әндерін орындайды. Танымал Рождество әндері: «Тыныш түн», «Кел, көптен күткен Иса», «Біз үш патша», «Йон орманында», «Айда жүргенде таңғаламын», «Құдай тыныштық берсін, джентльмендер», «Ауада ән бар» және «Барлық өлшеулі жан үндемесін». Рождество маусымында телеарналар Рождество мен христиан дініне қатысты фильмдерді, мысалы «Ең ұлы оқиға» және «Скродж» сияқты туындыларды көрсетеді. Әулие Степан күні, Рождество мерекесінің екінші күні, адамдар жылқыларын баталау дәстүрі бар, ал Евангелист Әулие Иоанн мерекесі, Рождество мерекесінің үшінші күні, шарап баталанып ішіледі. Жаңа жыл қарсаңында (Рождество мерекесінің жетінші күні) көптеген христиандар өткен жылғы нығметтері үшін Құдайға алғыс айту және келесі жылы Оған қызмет етуге уәде беру үшін түнгі күзетке жиналады. Рождество мерекесінің он екі күні бойы көптеген адамдар «музыкалық және театрлық қойылымдардың» ішінде туған оқиғасы туралы қойылымдарды тамашалайды.
During the Christmas season, various festivities are traditionally enjoyed and buildings are adorned with Christmas decorations, which are often set up during Advent. These Christmas decorations include the Nativity Scene, Christmas tree, Moravian star, Illuminations and various Christmas ornaments. In the Western Christian world, the two traditional days on which Christmas decorations are removed are Twelfth Night, Baptism of Jesus and Candlemas. Any not removed on the first occasion should be left undisturbed until the second. Leaving the decorations up beyond Candlemas is considered to be inauspicious. The Saint Andrew Daily Missal (1945), authored by Dom Gaspar Lefebvre, stipulates: During the season of Christmastide, in many Christian households, a gift is given for each of the Twelve Days of Christmastide, while in others, gifts are only given on Christmas Eve, Christmas Day or Twelfth Night, the first and last days of the festive season, respectively. The practice of giving gifts during Christmastide, according to Christian tradition, is symbolic of the presentation of the gifts by the Three Wise Men to the infant Jesus. In several parts of the world, it is common to have a large family feast on Christmas Day, preceded by saying grace. Desserts such as Christmas cake are unique to Christmastide; in India and Pakistan, a version known as Allahabadi cake is popular. During the Christmas season, it is also very common for Christmas carols to be sung at Christian churches, as well as in front of houses—in the latter scenario, groups of Christians go from one house to another to sing Christmas carols. Popular Christmas carols include "Silent Night", "Come, Thou Long Expected Jesus", "We Three Kings", "Down in Yon Forest", "Away in a Manger", "I Wonder as I Wander", "God Rest Ye Merry, Gentlemen", "There's a Song in the Air", and "Let all mortal flesh keep silence". In the Christmas season, it is very common for television stations to air feature films relating to Christmas and Christianity in general, such as The Greatest Story Ever Told and Scrooge. On Saint Stephen's Day, the second day of Christmastide, people traditionally have their horses blessed, and on the Feast of Saint John the Evangelist, the third day of Christmastide, wine is blessed and consumed. On New Year's Eve (the seventh day of Christmastide), it is common for many Christians to attend a watchnight service to thank God for being blessed in the previous year and resolving to serve Him in the coming year. Throughout the twelve days of Christmastide, many people view Nativity plays, among other forms of "musical and theatrical presentations".
Оқулар
Күнтізбе күні Мереке Жалпы ортақ лексиондық жинақ Римдік лексион 24 желтоқсан Рождество қарсаңы Ишая 9:2–7 Забур 96 (11) Тит 2:11–14 Лұқа 2:1–14 [15–20] Ишая 62:1–5 Елшілердің істері 13:16–17, 22 25/Маттай 1:1–25 немесе 1:18–25 25 желтоқсан Рождество күні (Рождество мерекесінің бірінші күні) Ишая 52:7–10 Забур 98 (3) Еврейлерге хат 1:1–4 [5–12] Жохан 1:1–14 Ишая 52:7 10/Еврейлерге хат 1:1 6/Жохан 1:1–18 немесе 1:1–5, 9–14 26 желтоқсан Әулие Степан күні (Рождество мерекесінің екінші күні) 2 Патшалар кітабы 24:17–22 Забур 17:1–9, 15 (6) Елшілердің істері 6:8—7:2a, 51–60 Маттай 23:34–39 Елшілердің істері 6:8–10; 7:54–59/Маттай 10:17–22 27 желтоқсан Әулие Жохан Апостол мерекесі (Рождество мерекесінің үшінші күні) Жаратылыс кітабы 1:1–5, 26–31 Забур 116:12–19 Жохан 1:1–2:2 Жохан 21:20–25 1 Жохан 1:1–4/Жохан 20:1a, 2–8 28 желтоқсан Әулие Нәсіпсіздер мерекесі (Рождество мерекесінің төртінші күні) Иеремия 31:15–17 Забур 124 (7) 1 Петір 4:12–19 Маттай 2:13–18 1 Жохан 1:5–2:2/Маттай 2:13–18 29 желтоқсан Әулие Томас Бэкет мерекесі (Рождество мерекесінің бесінші күні) 1 Тарих 28:1–10 1 Коринттіктер 3:10–17 Забур 147:12–20 1 Жохан 2:3 11/Лұқа 2:22–35 30 желтоқсан (Рождество мерекесінің алтыншы күні) 1 Самуил 2:18–20, 26 Забур 148 Колос 3:12–17 Лұқа 2:41–52 Сіра 3:2–6, 12–14/Колос 3:12–21 немесе 3:12–17/Лұқа 2:41–52 1 Самуил 1:20–22, 24 28/1 Жохан 3:1–2, 21 24/Лұқа 2:41–52 (C жылы) 31 желтоқсан Әулие Сильвестр күні / Жаңа жыл қарсаңы (құдайға тілек айту қызметіне қатысу) (Рождество мерекесінің жетінші күні) Нақыл сөздер 3:1–13 Забур 8 Аян 21:1–6a Маттай 25:31–46 1 Жохан 2:18–21/Жохан 1:1–18 1 қаңтар Христостың сүннетке оралу мерекесі (Лютеран және Англикан шіркеулері, Католик шіркеуі, Ерекше форма) Құдай ана Мария мерекесі (Католик шіркеуі, Әдеттегі форма) (Рождество мерекесінің сегізінші күні) Сандар 6:22–27 Забур 8 Ғалатиялықтар 4:4–7 Филиптіктер 2:5–11 (қосымша) Лұқа 2:15–21 Сандар 6:22–27/Ғалатиялықтар 4:4–7/Лұқа 2:16–21 (18) 2 қаңтар (Рождество мерекесінің тоғызыншы күні) Нақыл сөздер 1:1–7 Яков 3:13–18 Забур 147:12–20 1 Жохан 2:22 28/Жохан 1:19–28 3 қаңтар (Рождество мерекесінің он бірінші күні) Айу 42:10–17 Лұқа 8:16–21 Забур 72 1 Жохан 2:29–3:6/Жохан 1:29–34 4 қаңтар (Рождество мерекесінің он екінші күні) Ишая 6:1–5 Елшілердің істері 7:44–53 Забур 72 1 Жохан 3:7 10/Жохан 1:35–42 (207) 5 қаңтар Он екінші түн (Рождество мерекесінің он екінші күні) Иеремия 31:7–14 Жохан 1:[1–9] 10–18 Забур 72 1 Жохан 3:11 21/Жохан 1:43–51 (208)
Calendar Day Feast Revised Common Lectionary Roman Lectionary 24 December Christmas Eve Isaiah 9:2–7Psalm 96 (11)Titus 2:11–14Luke 2:1–14 [15–20] Is 62:1–5Acts 13:16–17, 22 25/Mt 1:1–25 or 1:18–25 25 December Christmas Day (first day of Christmastide) Isaiah 52:7–10Psalm 98 (3)Hebrews 1:1–4 [5–12]John 1:1–14 Is 52:7 10/Heb 1:1 6/Jn 1:1–18 or 1:1–5, 9–14 26 December Saint Stephen's Day (second day of Christmastide) 2 Chronicles 24:17–22Psalm 17:1–9, 15 (6)Acts 6:8—7:2a, 51–60Matthew 23:34–39 Acts 6:8–10; 7:54 59/Mt 10:17–22 27 December Feast of St John the Apostle (third day of Christmastide) Genesis 1:1–5, 26–31Psalm 116:12–191 John 1:1 2:2John 21:20–25 1 Jn 1:1 4/Jn 20:1a, 2–8 28 December Feast of the Holy Innocents (fourth day of Christmastide) Jeremiah 31:15–17Psalm 124 (7)1 Peter 4:12–19Matthew 2:13–18 1 Jn 1:5—2:2/Mt 2:13–18 29 December Feast of Saint Thomas Becket (fifth day of Christmastide) 1 Chronicles 28:1–101 Corinthians 3:10–17Psalm 147:12–20 1 Jn 2:3 11/Lk 2:22–35 30 December (sixth day of Christmastide) 1 Samuel 2:18–20, 26Psalm 148Colossians 3:12–17Luke 2:41–52 Sir 3:2–6, 12 14/Col 3:12–21 or 3:12 17/Lk 2:41–521 Sm 1:20–22, 24 28/1 Jn 3:1–2, 21 24/Lk 2:41–52 (Year C) 31 December Saint Sylvester's Day / New Year's Eve (cf. watchnight service) (seventh day of Christmastide) Ecclesiastes 3:1–13Psalm 8Revelation 21:1 6aMatthew 25:31–46 1 Jn 2:18 21/Jn 1:1–18 1 January Feast of the Circumcision of Christ (Lutheran and Anglican Churches, Catholic Church, Extraordinary Form)Solemnity of Mary, Mother of God (Catholic Church, Ordinary Form) (eighth day of Christmastide) Numbers 6:22–27Psalm 8Galatians 4:4–7Philippians 2:5–11 (alternate)Luke 2:15–21 Nm 6:22 27/Gal 4:4 7/Lk 2:16–21 (18) 2 January (ninth day of Christmastide) Proverbs 1:1–7 James 3:13–18 Psalm 147:12–20 1 Jn 2:22 28/Jn 1:19–28 3 January (tenth day of Christmastide) Job 42:10–17 Luke 8:16–21 Psalm 72 1 Jn 2:29—3:6/Jn 1:29–34 4 January (eleventh day of Christmastide) Isaiah 6:1–5 Acts 7:44–53 Psalm 72 1 Jn 3:7 10/Jn 1:35–42 (207) 5 January Twelfth Night (twelfth day of Christmastide) Jeremiah 31:7–14 John 1:[1 9] 10–18 Psalm 72 1 Jn 3:11 21/Jn 1:43–51 (208)
Шығыс христиандығы
Шығыс православие шіркеуінде, сондай-ақ грек-католик шіркеулерінде және Византиялық ритуалды лютеран шіркеулерінде Рождество Пасхадан, Елуінші күн мейрамынан және Теофаниядан кейін төртінші маңызды мейрам болып саналады. Одан кейін шіркеу Құдай анасының Синаксисін тойлайды. Осының салдарынан, Киелі Стефан күні мен Киелі Нәсіпсіздер мейрамы Батыстағыдан бір күн кешірек тойланады. Ғалымдардың келуі осы мейрам күні тойланады.
In the Eastern Orthodox Church, as well as in the Greek Catholic Churches and Byzantine Rite Lutheran Churches, Christmas is the fourth most important feast (after Pascha, Pentecost and Theophany). The day after, the Church celebrates the Synaxis of the Theotokos. This means that Saint Stephen's Day and the Feast of the Holy Innocents fall one day later than in the West. The coming of the Wise Men is celebrated on the feast itself.
Революциялық Франция
Революциялық Франция дәуірінде атеистік Ақыл-Ой культі билікке келген кезде, христиандық Рождестволық діни қызметтерге тыйым салынды және Рождество Эпифаниясы маусымындағы үш патша торттары клерикализмге қарсы үкімет саясаты бойынша күштеп "теңдік торттары" деп аталды.
With the atheistic Cult of Reason in power during the era of Revolutionary France, Christian Christmas religious services were banned and the three kings cake of the Christmas Epiphany season was forcibly renamed the "equality cake" under anticlerical government policies.
Кеңес Одағы
1917 жылы Совет Одағы құрылғаннан кейін, мемлекеттік атеизм тұсында Рождество мерекесі, сондай-ақ басқа да христиандық мерекелерге тыйым салынды. Әулие Николайдың орнына Жаңа жылда сыйлықтар әкелетін орыс қысының рухы – Дед Мороз немесе Мороз баба, және сыйлықтарды таратуға көмектесетін Снегурочка – қар қызы келді. Кеңес Одағының 1991 жылы тарауынан кейін ғана бұл тыйым алынып, Ресейде жеті онжылдықтан кейін алғаш рет Рождество тойланды. Бұл кезде Ресей халқы Жаңа жылды тойлауды дәстүрге айналдырған еді. Дегенмен, православие шіркеуі Рождествоны 7 қаңтарда тойлайды. Бұл күн де мемлекеттік мереке болып саналады.
Under the state atheism of the Soviet Union, after its foundation in 1917, Christmas celebrations—along with other Christian holidays—were prohibited. Saint Nicholas was replaced by Ded Moroz or Grandfather Frost, the Russian Spirit of Winter who brought gifts on New Year's, accompanied by the snowmaiden Snyegurochka who helps distribute gifts. It was not until the dissolution of the Soviet Union in 1991 that the prohibition ended and Christmas was celebrated for the first time in Russia after seven decades. Russia had adopted the custom of celebrating New Year's Day instead. However, the Orthodox Church Christmas is on 7 January. This is, also, an official national holiday.
Қытай Халық Республикасы
Қытай Халық Республикасының үкіметі мемлекеттік атеизмді ресми түрде жақтайды және осы мақсатта дінге қарсы науқандар жүргізді. 2018 жылдың желтоқсан айында шенеуніктер Рождество мерекесі алдында христиан шіркеулеріне шабуыл жасап, оларды жабуға мәжбүр етті; сондай-ақ Рождество шыршалары мен Санта-Клаустар да күшпен алып тасталды.
The government of the People's Republic of China officially espouses state atheism, and has conducted antireligious campaigns to this end. In December 2018, officials raided Christian churches just prior to Christmastide and coerced them to close; Christmas trees and Santa Clauses were also forcibly removed.