Кіріспе
Қытай тілінен шыққан сөздер еуропа тілдеріне, оның ішінде ағылшын тіліне енген. Олардың көпшілігі қытай тілінің түрлі нұсқаларынан тікелей қарыз сөздер болып келген. Дегенмен, қытай сөздері корей, жапон және вьетнам тілдері сияқты, бір кезде қытай ішіндегі таңбаларды қолданған және көптеген қытай қарыздарын қамтитын тілдер арқылы да жанама түрде енген.
Words of Chinese origin have entered European languages, including English. Most of these were direct loanwords from various varieties of Chinese. However, Chinese words have also entered indirectly via other languages, particularly Korean, Japanese and Vietnamese, that have all used Chinese characters at some point and contain a large number of Chinese loanwords.
Кестені
Ағылшын Тікелей шығу тегіСөздің транслитерациясыЕртістірек Бок чой Кантон c=白菜 j=baak6 coi3 А қытай кәбізі: lit. "ақ көкөніс" Брейнуш Семантикалық қарыз c=洗腦 p=xǐnǎo қытай c=洗腦 сөзінің калькесі, c=洗 және c=腦 әріптерінен тұрады. Бұл терминді алғаш рет Корея соғысы кезінде Халықтық еріктілер армиясы қолданған, кейін оны американдық БАҚ қолдана бастады. Бұл біреуді саяси, әлеуметтік немесе діни негізгі наным-сенімдер мен көзқарастардан бас тартуға және қарама-қайшы тұжырымдарды қабылдауға итермелеу үшін күшпен индоктринация жасауға немесе үгіт-насихат немесе сатушылықпен ынандыруға қатысты болуы мүмкін. "Брейн-вашинг" термині ағылшын тілінің негізгі ағымына батыс бұқаралық ақпарат құралдарында Корея соғысынан қайтып келген әскери тұтқындардың көзқарастарын сипаттау үшін алғаш рет қолданылғаннан кейін келді. Cha Кантон c=茶 j=cha4 шай, қараңыз "шай" төмендегі Char siu Кантон c=叉燒 j=cha1 siu1 lit. Шешенше пісірілген Чонсам Кантон тілі c=長衫(旗袍) j=cheung4 saam1 lit. "ұзын киімдер", XIX ғасырдың басында кең тараған. Чыңқыр, шыңқыр, шыңқыр Мандарин тілінде c=請 p=qǐng lit. "ілтипатпен", "келісіңіз", ішуге дейін жақсы тілек білдіру үшін қолданылатын айқайлау. Мандарин c=乾杯, Сино Жапон Америка ағылшын тілінде кейде қолданылса да, chin chin британдық ағылшын тілінде ресми емес және ескірген қолданыс, мысалы, As Time Goes By телесериалы. Қытай Мандарин c=秦 немесе c=晉 p=qín Латын тілі арқылы Сина, парсы тілі арқылы چین және санскрит тілі арқылы चीन; түптеп келгенде c=秦 немесе c=晉 мемлекетінің атауынан Chop chop Кантон тілі c=速速 j=chuk1 chuk1 lit. "тез", "тезірек" Кемунь Кантон c=祁門 j=kei4 mun4 Qimen Ketchup Hokkien (Amoy) c=茄汁 17-ші ғасырда қытайлықтар тұздалған балық пен дәмдеуіштердің қоспасын араластырды, ол Амой диалектісінде poj=kôe chiap немесе poj=kê chiap деп аталады, оның мағынасы ((c=鮭汁) тұздалған балық немесе балық тұздалған балық тұздық (c=鮭, c=汁). XVIII ғасырдың басында соус Малайя түбегіне жеткен болатын. Кейін бұл сөз ағылшын тілінде "кетчуп" деген сөзге айналып, ағылшын отарлаушылары Америка колонияларына алып келді. Коан Сино Жапондық 公案 cf. Мандарин c=公案 Ковтоу Кантон c=叩頭 j=kau3 tau4 'басқа соққы беру' Кумкват, кумкват Кантон c=柑橘 j=gam1 gwat1 'мандарин' Кунг-фу Кантон c=功夫 j=gung1 fu1 lit. "еңбек", ағылшын тілінде қытайлық жекпе-жек өнерін жалпы сипаттау үшін қолданылады. Lo mein Кантон c=撈麵 j=lou1 min6 "сүзілген лапша" Longan Кантон c=龍眼 j=lung4 ngaan5 lit. "аждаһаның көзі" Long time no see Семантикалық қарыз мандариннен, бірақ мүмкін мандариннің калькесі де шығар. Нунчук Хоккин (Тайвань, Фуцзянь) c=雙節棍, c=兩節棍 poj=nng chat kun Окинава арқылы Жапон, жарық. "қос буыны бар таяқтар" Оолонг Хоккьин (Амой) c=烏龍 poj=oo liong "қара ажыдаар" Пай гоу Кантон c=排九 j=paai4 gau2 Қағаз жолбарысы Семантикалық қарыз c=纸老虎p=zhǐlǎohǔ Айқаспен айтылған бір нәрсені немесе біреуді білдіретін идиомның есебі, оның талаптары немесе қауіп немесе билік көрінісі қағаздай жұқақ, шын мәнінде тиімсіз және сынға төтеп бере алмайды. Бұл сөзді Мао Цзедун өзінің саяси қарсыластарына, әсіресе Америка үкіметіне қарсы қолданғандықтан, халықаралық деңгейде танымал болды. Пекин Кантоншасы c=北京 j=bak1 ging1 Пекиннің Кантонша оқуының ескі романшасынан Pidgin Мандарин c=皮钦语 p=píqīnyǔ Пиньинь Мандарин c=拼音 p=pīnyīn 'дыбыстарды біріктіру', 'дыбыстарды жазу' Pekoe Hokkien (Amoy) c=白毫 poj=pe̍khô 'ақ жұмсақ түк' Понги Кантоншасы c=本機 lit. "өз тоқымашымыз", "үйдің тоқымашы", жұқа жібек Pu'er, puerh Мандарин c=普洱 p=pǔ'ěr Қаланың атымен аталған Qipao Мандарин c=旗袍 p=qípáo Рамен Синьо Жапон 拉麵 cf. Мандарин тілі p=lāmiàn Rickshaw Қытай-жапон 人力車 p=rénlìchē Жапондық неологизм, (шамамен 1887 ж.) c=人, c=力 және c=車 семантикалық элементтерінен тұрады. Сампан Кантон c=舢舨 j=saan1 baan2 Шанхай Мандарин c=上海 p=Shànghǎi Ағылшын тілінде "бір адамды арам жолмен немесе улану арқылы кемеге отырғызу" немесе жалпы "бір адамды арам жолмен нашар жағдайға келтіру" деген мағынаны білдіретін етістік ретінде қолданылатын қала атауы. Шанхайға сапарлар үшін теңізшілерді алдаудың ежелгі практикасынан Шантун Мандарин c=山東 p=Shāndōng Уэйд Джайлс провинцияның атауын романшалау, ағылшын тілінде әдетте боялмаған жабайы жібек матаға сілтеме жасау үшін қолданылады. Шаолин Мандарин c=少林 p=shàolín Шар пей Кантон c=沙皮 j=sa1 pei4 'құм терісі' Ши тзу Тайвань мандарин c=狮子狗 w=shi tzu3 kou3 lit. "Арыстан бала ит", қытай арыстаны Шогун қытай жапон c=將軍 lit. "әскери генерал", жапондық толық атағы 征夷大将軍 Siu mai Кантон c=燒賣 j=siu1 maai2 шошқа пісірілген кнедлинг, lit. "сатуға дайындалған" Sifu Кантон c=師傅 j=si1 fu2 "ұстаз" Souchong Кантон c=小種茶 j=siu2 jung2 cha4 "шағын түрдегі шай" Соя қытайша Жапонша 醬油 cf. Мандариннің күрестік сессиясы Семантикалық кальк мандариннен c=批斗大会 p=pīdòudàhuì Лин Ютанның айтуынша, бұл өрнек c=批判 және c=鬥爭 сөздерінен шыққан, сондықтан бүкіл өрнек "күшті соттау мен күресу" хабарын жеткізеді. Ол көбінесе c=批鬥 сөзіне дейін қысқартылды. [дәйеккөз қажет] Бұл терминді ерекше Мәдени революция кезінде кең таралған құбылысқа сілтеме жасайды, онда қоғамдық сессиялар нысананың пайдасына ұйымдастырылды, мақсаты контрреволюциялық, реакциялық ойлауды жою болды. [дәйеккөз қажет] Tai chi Мандарин 太極 p=tàijí Уэйд Джайлс романшалауынан шыққан taijiquan (яғни "тай чи чуань"), "үлкен соңғы бокс" деген мағынаны білдіреді. Tai pan Кантон c=大班 j=daai6 baan1 "басшы" эквиваленті Tangram Құрама сөз c=唐 tang Tang + ағылшын тіліндегі gram Tao, Dao Мандарин c=道 p=dào 'жол', 'жол' Tea Hokkien c=茶 poj=tê Еуропаның көптеген тілдерінде, онда сөз te-ге ұқсас, шай Амой портынан шыққан. Шайдың басқа жалпы атауы, әдетте Жібек жолы арқылы келген жерлерде, ортақ қытай этимологиясы бар мандарин айтылысынан шыққан. Tofu Сино Жапондық 豆腐 cf. Мандарин p=dòufu Tong Кантон c=堂 j=tong4 Tung oil Кантон c=桐油 j=tung4 yau4 Tycoon Сино Жапондық c=大君 'үлкен ақсүйек' Тайфун Хоккин (Тайвань, Кантон) немесе Мандарин c=颱風 poj=thai hong lit. "Тайваньнан келген жел", әдетте poj=hong thai қазіргі Тайваньда, cf. Кантон j=toi4 fung1 Wok Кантон c=鑊 j=wok6 Wonton Кантон c=雲吞 j=wan4 tan1 Кантоншада түпнұсқа c=餛飩 сөзімен омофон, cf. Мандарин p=húntún, lit. "бұлт жұтыну", оның пішінін сипаттайды Wushu Мандарин c=武術 p=wǔshù Wuxia Мандарин c=武俠 p=wǔxiá Yamen Мандарин c=衙門 p=yámén 'сарқырама' Yen Кантон c=癮 j=yan5 Ұсыну, әдетте опиумға тәуелділік туралы, lit. "ұсыну" Yen Сино Жапондық 圓 cf. Мандарин p=yuán, lit. "дөңгелек", "валюта атауы" Yin yang Мандарин c=陰陽 p=yīnyáng p=Yin "әйелдік", "қараңғы" және p=yang "еркектік", "жарық" мағынасын білдіреді Yuanfen Мандарин, Вьетнам c=緣分 lit. "тағдырлық сәйкестік" - кармаға ұқсас, бірақ жеке емес, ал керісінше, құдайлық салдары жоқ болжам. Zen Сино Жапондық 禪 cf. Мандарин p=chán, бастапқыда санскриттен ध्यान, пали झन.
The term refers to a phenomenon especially prevalent during the Cultural Revolution, where public sessions were ostensibly held for the benefit the target, intending to eliminate counterrevolutionary, reactionary thinking. [citation needed] Tai chi Mandarin 太極 p=tàijí From the Wade Giles romanization of taijiquan (i. e., "tai chi chüan"), meaning 'great ultimate boxing' Tai pan Cantonese c=大班 j=daai6 baan1 equivalent to "big shot" Tangram Compound word c=唐 tang from Tang + English gram Tao, Dao Mandarin c=道 p=dào 'way', path' Tea Hokkien c=茶 poj=tê In most European languages, where the word resembles te, tea generally originated in the Amoy port. The other common word for tea worldwide, usually in places where tea generally came via the Silk Road, derives from the Mandarin pronunciation with the same Old Chinese etymology. Tofu Sino Japanese 豆腐 cf. Mandarin p=dòufu Tong Cantonese c=堂 j=tong4 Tung oil Cantonese c=桐油 j=tung4 yau4 Tycoon Sino Japanese c=大君 'great nobleman' Typhoon Hokkien (Taiwanese), Cantonese, or Mandarin c=颱風 poj=thai hong lit. 'wind coming from Taiwan', usually poj=hong thai in contemperary Taiwanese, cf. Cantonese j=toi4 fung1 Wok Cantonese c=鑊 j=wok6 Wonton Cantonese c=雲吞 j=wan4 tan1 homophone in Cantonese with the original c=餛飩, cf. Mandarin p=húntún, lit. 'cloud swallow', describing its shape Wushu Mandarin c=武術 p=wǔshù Wuxia Mandarin c=武俠 p=wǔxiá Yamen Mandarin c=衙門 p=yámén 'court' Yen Cantonese c=癮 j=yan5 Craving, usually in reference to opium addition, lit. 'addiction' Yen Sino Japanese 圓 cf. Mandarin p=yuán, lit. 'round', 'name of currency unit' Yin yang Mandarin c=陰陽 p=yīnyáng p=Yin meaning 'feminine', 'dark' and p=yang meaning 'masculine', 'bright'YuanfenMandarin, Vietnamese c=緣分lit. 'fateful coincidence'—similar conceptually to karma, but interactive instead of individualized, predestination without divine implications Zen Sino Japanese 禪 cf. Mandarin p=chán, originally from Sanskrit ध्यान , Pali झन .