Кіріспе
Sea Wolf – BAC компаниясы жасаған және құрастырған, кейін British Aerospace (BAe) Dynamics, ал қазір MBDA компаниясының өнімі болып табылатын теңіз үстінен әуеге шабуылдайтын ракеталық жүйе. Бұл – теңіз бетімен сырғанап келетін және тік бұрышпен кемеге қарсы зымырандар мен ұшақтарға қарсы қысқа қашықтықтағы қорғаныс үшін автоматтандырылған нүктелік қорғаныс қару жүйесі. Ұлыбритания Корольдік теңіз күштері екі нұсқасын қолданды: GWS 25 конвенциялық іске қосылатын Sea Wolf (CLSW) және GWS 26 вертикальді іске қосылатын Sea Wolf (VLSW). Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінде Sea Wolf Sea Ceptor жүйесімен алмастырылуда.
Тарих
Корольдік теңіз күштері қолданған ең алғашқы жақын қорғаныс зымыраны Seacat болды, ол бұрынғы танкке қарсы зымыран – Malkara негізінде жылдам дамытылған. Зымыран бастапқыда баяу жылдамдықпен қозғалатын құрлықтағы техникаға қарсы қолдану үшін жасалғандықтан, оның жылдамдығы дыбыс жылдамдығынан төмен болды және тіпті ерте реактивтік ұшақтарға қарсы да шектеулі мүмкіндіктерге ие болды. Ол, негізінен, бастапқы сымды басқару жүйесін радиобайланыс арқылы басқару жүйесімен алмастырудың қарапайымдығы және оның кішкентай өлшемі кемелерге Bofors 40 мм зениттік пушкаларының орнына бірнеше зымыран ұшқыштарын орнатуға мүмкіндік бергендіктен пайдаланылды. Ол 1961 жылы қолдануға берілді, бұл жақын қорғаныс зымыранының бірінші мысалы болды. Оның шектеулі өнімділігі бастапқыда мәселе деп танылды және 1964 жылы жақсырақ өнімділікке ие модельді іздеу туралы талап жарияланды. 1967 жылы British Aircraft Corporation (BAC) Vickers және Bristol Aerojet компанияларымен бірге дамытуға конкурс жеңіп алды. Sea Wolf, Seacat-тан сәл ұзын және ауыр болғанымен, едәуір жоғары өнімділік көрсетті: максималды жылдамдығы шамамен 3 Мах, тиімді қашықтығы Seacat-тан шамамен екі есе көп және толық автоматтандырылған басқару жүйесі ұрыс қимылдарын әлдеқайда жеңілдетті. Зымыранды сынау 1970 жылдан 1977 жылға дейін жалғасты, 1976 жылдан бастап өзгертілген Leander класты фрегатында кемелік сынақтар жүргізілді. Sea Wolf даму кезеңінің басында өзгертілген Loch класты фрегатында вертикальді ұшыру жүйесімен де сынақтан өтті, бірақ түсініксіз себептерге байланысты бұл бағытта жұмыс жалғастырылмады: GWS 26 "VL Seawolf (VLS)" әлдеқайда кейінірек (1980-ші жылдарда) дамытылды. Сынақтар кезінде зымыран өте жақсы нәтиже көрсетті, бір рет снарядты жойды. GWS 25 түріндегі алғашқы қолданылуы 22 типті фрегатта (2 жүйе) және кейіннен өзгертілген Leander класты фрегаттарда (1 жүйе) алты зымыранды, қолмен зарядталатын, бұрылатын ұшқыштарда болды. Ол 1979 жылы Корольдік теңіз күштерінің қару қатарына енді және Фолкленд соғысында қолданылды. Қазіргі нұсқасы – Type 23 фрегаттарындағы GWS 26 Mod 1 жүйесі, оның зымырандық бөлімшесінде 32 вертикальді ұшыру зымыраны (VL Sea Wolf) орналасқан. Ол 2020 жылға дейін қызметте қалуы күтілуде.
Сипаттама
Sea Wolf Blackcap қатты отынды зымыранмен қоздырылады, ең жоғары жылдамдығы 2 Мах-қа жетеді және нысаналарды арақашықтықта және биіктіктегі аралықта жоя алады. Жарғыш бөлігінің салмағы және ол жақындық датчиктері бар, сынықтарды таратуға арналған жоғары жарылғыш типті болып табылады. Қолмен жүктелетін нұсқада зымырандар кемеде күтімді қажет етпейтін контейнерлерде сақталады, пайдалануға дейін герметикалық жабылады және оқ-дәрі сияқты қолданылады.
Өртке қарсы бақылау
Стандартты режим толық автоматтандырылған және радарлық іздеуді пайдаланады. Нысананы анықтау кеменің бақылау радарлары арқылы жүзеге асырылады. 22 типті және Sea Wolf жүйесімен жабдықталған Leander класындағы кемелерде бұл 967–968 типті радарлардың комбинациясы болды; D диапазонындағы 967 типті радар ұзақ қашықтықта бақылауды қамтамасыз етсе, E диапазонындағы 968 типті радар жақын қашықтықта нысананы көрсетуге арналған. 23 типті фрегаттарда бұл функцияларды 996 типті 3D бақылау радары иеленді. Нысана туралы мәліметтер кеменің компьютерлерінде өңделеді және жүйе іске қосылғанда нысаналар автоматты түрде тағайындалады және автоматты түрде жойлады (бірақ бұл Операциялық бөлмедегі Зымыран директоры (MD) арқылы тоқтатылуы мүмкін). Нысананы жоюға кіріскен кезде кеме компьютері екі Sea Wolf іздегішінің біреуін нысанаға бағыттайды (Sea Wolf Leander кемесінде бір іздегіш болған). Алғашқыда I диапазонындағы радары бар 910 типті радар қолданылды, бірақ ол Фолкленд соғысында теңіздің беткі бұзылысында жасырылған төмен биіктіктегі нысаналарды анықтауда нашар өнімділік көрсетті. Төменгі деңгейдегі нысаналарды 910 радарының қосымша теледидар режимін пайдаланып қолмен іздеу қажет болды. Жеңілдетілген 911 типті радар 910 типті радарды ығыстырды, сондай-ақ екінші радарды қосты (Rapier зымыранының Blindfire іздегішіне негізделген K диапазонындағы радар, төменгі деңгейдегі ұрыстарды басқару үшін) және ол 7-ші 22 типті фрегаттан бастап орнатылды. 910 типті радардан айырмашылығы, 911 типті радарда теледидар функциясы жоқ; телекамера тек Зымыран директорына нысаналарды визуально растауға және ұрыстардың жазбасын сақтауға мүмкіндік береді. Зымыран іздегіші нысананы нығайтқаннан кейін, ракета атылады және ракетаның құйрығындағы екі радиомаяқ арқылы ізделіп отырылады. Кемедегі жүйе нысана мен зымыран арасындағы бұрыштық айырмашылықты үнемі өлшейді және зымыранның артқы қанаттарын басқаратын микротолқындық байланыс арқылы берілетін Автоматты бағытталған желіге (ACLOS) құрылғы арқылы зымыранға басқару командаларын жібереді. Бір іздегіш екі зымыраннан тұратын залпты басқаруы мүмкін. Радар және бейнебақылау басқару жүйесін Marconi Radar компаниясы Great Baddow, Essex қаласында әзірледі.
Жауынгерлік қызмет
Фолкленд соғысы кезінде Sea Wolf Корольдік теңіз күштерінің заманауи жалғыз қорғаныс қаруы болды. Ол HMS Brilliant типті 22 фрегаттарымен және Batch 3A Leander класты фрегаттарымен жабдықталды. Бұл кемелерге «қақпашы» міндеті жүктелді, олар тасымалдаушы күштер тобының жақын мақсаттық әуе қорғанысын қамтамасыз етуге арналған. Әуе қорғанысының жалпы кемшілігін жоюға тырысып, жаңа тактика әзірленді, онда екі 22 типті фрегаттың әрқайсысы қалған екі 42 типті (аймақтық әуе қорғанысы) эсминецімен жұптастырылды. Бұл жұптастыру екі кластың нөмірлерінің қосындысынан туындаған «64 тип» деп бейресми аталатын. Екі жұп негізгі флоттан біршама қашықтықта орналастырылды, шабуылдаушы ұшақтарды «ракеталық тұзаққа» тартып, олардың шабуылдау жолдарына тосқауыл қоюға тырысты. Егер 42 типті эсминец Sea Dart зымырандарымен ұзақ қашықтықтағы нысаналарды жоя алмаса, 22 типті фрегат өзінің қысқа қашықтықтағы Sea Wolf зымырандарын екі кемеге де қарсы қорғаныс үшін қолдануға тиіс болды. 1982 жылдың 12 мамырында Brilliant және Арсенал бірлесіп жұмыс істеп, төрт аргентиналық Douglas A-4 Skyhawk ұшағынан тұратын екі топтың шабуылына ұшырады. Brilliant олардың екеуін атып түсіріп, үшіншісі зымыраннан қашуға тырысқанда апатқа ұшырауына себеп болды. Екінші толқын ұшақтар зымырандық жүйенің істен шығуы кезінде шабуыл жасады, нәтижесінде 42 типті Glasgow эсминеці зақымдалды. 1982 жылдың 25 мамырында Broadsword және Фолкленд бұғазының солтүстік-батысында 22/42 комбинациясында жұмыс істеп жатқан кеме екі A-4 Skyhawk ұшағынан тұратын екі топтың шабуылына ұшырады. Broadsword бірінші жұпты Sea Wolf зымырандарымен нысанаға алуға тырысты, бірақ бақылау жүйесі ұшақтар бомбаларын түсіргенге дейін тоқтатылды және қайта іске қосылмады. Broadsword кемесіне бір бомба тиді, ол палуба арқылы секіріп өтіп, Westland Lynx тікұшағын жойды. Екінші Skyhawk жұбы 90 секундтан кейін Coventry кемесіне қарай, оның сол жақ қанатынан 20 градус бұрышпен ұшып кетті. Broadsword кемесінде Sea Wolf жүйесі қайта іске қосылып, шабуылдаушы ұшақты анықтады, бірақ Coventry кемесінің маневрлеуі оны от сызығынан шығарып, нысана жоғалды. Coventry кемесіне үш бомба тиді және ол көп ұзамай батып кетті. Sea Wolf аппараттық ақауларға байланысты ұшырудың сәтсіз аяқталуына, теңіздің қиын жағдайларынан туындаған құлыптардың бұзылуына және аргентиналықтардың төмен биіктіктегі, жылдам шабуылдау тактикасына байланысты қиындықтарға тап болды, ол үшін ол жойғыш емес еді. Sea Wolf сегіз ұшырудан үш расталған «жою» және тағы екі мүмкін нәтижеге қол жеткізді.
Тік ұшыру (VL) Sea Wolf GWS-26
Өртке қарсы басқару жүйесімен нысанаға бағытталған ұшырғыш орнына, VL Sea Wolf тік ұшыру жүйесін (VLS) пайдаланады. Зымырандар Cadiz күшейткіш қозғалтқышы мен айналу жинағы арқылы тік бағытта ұшырылады, кеменің үстін тазарту үшін және жылдам түрлену векторы арқылы ұшу жолына жылдам бұрылады. Күшейткіш қозғалтқыш, сондай-ақ VL Sea Wolf-тың қашықтығын арттырады, содан кейін нысанаға ұшып бара жатқан зымыраннан бөлінеді. Тік ұшыру Sea Wolf әзірленген кезде бұрынғысынан көп зерттелгенімен, өндірістік дизайн 1980 жылдарға дейін жасалмады. VLS, GWS 26 жүйесін қолдана отырып, Type 23 фрегатында қолданысқа енгізілді. Type 23 фрегаттарында 32 ұялы VLS бар, әрбір ұяда бір VL Sea Wolf орналасқан, барлығы 32 зымыран. Ұялар немесе контейнерлер кеменің қоймасына тік орналасқан, сондықтан контейнерлердің үстіңгі бөлігі қоймадан көрінеді.
2-бөлім
2-блок - "Sea Wolf" зымыранының қолдағы қорларын толықтыруға арналған жаңарту. Block 2 зымырандары 22 және 23 типтегі фрегаттардағы барлық "Sea Wolf" зымырандарын ауыстырды, бұл қалыпты оқ-дәрілерді жаңарту операцияларының бір бөлігі болды. Параллель бағдарлама ("Sea Wolf Mid Life Update") аясында 911 типті іздеу құрылғысы инфрақызыл камера, күшейтілген іздеу бағдарламалық жасақтамасы және жаңа операторлық консольдармен жаңартылуда.
GWS-27
Қан тоқтықты күшейтетін шабуылдарға қарсы тұру үшін командалық басқарудың орнына белсенді радар іздеушісі бар "атып, ұмыту" дамыту ұсынылды. GWS 27 1987 жылы жобадан алынып тасталды.
Жеңіл теңіз қасқыры
Sea Wolf аса жеңіл жүйе ретінде жобаланбаған, бастапқы GWS 25 нұсқасы 910 типті іздеу құралымен, іздеу және палуба астындағы өртке басқару жабдықтарымен жұмыс істеуді талап еткен, жаңартылған 911 типті іздеу құралымен бұл талаптар азайтылды. "Кең корпусқа" ие стандартты сусыруы бар Леандер класындағы фрегат тек бір зымырандық жүйені тасымалдай алатын, ал жаңа зымырандық жүйенің салмағына қарсы тұру үшін жоғарғы құрылымға елеулі құрылымдық өзгерістер енгізу қажет болды. Сондықтан Sea Wolf бастапқы нұсқасымен қолданыстағы кемелерге оңай орнатыла алмайды. Осы себепті, жеңіл Sea Wolf нұсқасы төрт зымырандық шақыру құрылғысымен жасалды, ол қолданыстан шыққан Sea Cat жүйесіне ұқсас. Ол Корольдік теңіз күштерінің Invincible класындағы әскери кемелерін және 42 типті эсминецтерді орта қашықтықтағы Sea Dart жүйесімен толықтыру үшін арналған еді, ол теңіз бетінен ұшып өтетін зымырандарды тоқтатуда тиімді болмады. Бірақ ол пайдалануға кіріспей тұрып жобадан алынды.
Ауыстыру
2007 жылдың қыркүйек айында өткен DSEI конференциясында Ұлыбритания Қорғаныс министрлігі 2018 жылы қызметтен шығуы жоспарланған Sea Wolf зымыранын алмастыруды зерттеу үшін MBDA компаниясының зерттеуін қаржыландыратыны туралы хабарланды. Кейіннен MBDA Корольдік теңіз күштерінің 23-ші типтегі фрегаттарындағы тік ұшыру арқылы қолданылатын Sea Wolf қару жүйесін, Болашақ жергілікті әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйесінің (теңіз) – FLAADS(M) аясында алмастыруға келісімшарт жасады. Таңдалған жүйе – Жалпыға ортақ әуеге қарсы модульдік зымыран (CAMM), ол Корольдік теңіз күштерінде "Sea Ceptor" деп, ал британдық армияның жаңа Sky Sabre әуе қорғаныс жүйесінде "Land Ceptor" деп аталады. CAMM Корольдік әуе күштерінде қолданыстағы Алушы қысқа қашықтықтағы әуеден әуеге зымыран (ASRAAM) зымыранының құрамдас бөліктерін бөліседі. Sea Ceptor 2018 жылы Sea Wolf зымыранын алмастырып, 23-ші типтегі фрегаттарда қолдануға берілді, сондай-ақ 2020 жылдың соңында 26-шы және 31-ші типтегі фрегаттарға да интеграцияланатын болады. Sea Ceptor 2026 мен 2032 жылдар аралығында 45-ші типтегі эсмишерлердегі Aster 15 зымырандарын да алмастырады.