Кіріспе

Американдық археолог, египтолог және тарихшы (1865 – 1935)

Джеймс Генри Брестэд (James Henry Breasted; 27 тамыз 1865 – 2 желтоқсан 1935) – американдық археолог, египтолог және тарихшы. 1894 жылы Берлин университетінде докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін – Египеттану саласында доктор ғылымын алған алғашқы американдық – Чикаго университетінің профессоры болып кірді. 1901 жылы университеттегі Хаскелл Шығыс мұражайының директоры болып тағайындалды, онда ол Мысырға қатысты зерттеулерін жалғастырды. 1905 жылы Брестэд толық профессор атағын алды және АҚШ-та Египеттану және Шығыс тарихы бойынша алғашқы кафедраны басқарды. Брестэд Мысыр мен Левант аймандарында белсенді зерттеу жұмыстарын жүргізіп, ежелгі жазбаларды жазу және түсіндіруге ерекше қызығушылық танытты, әсіресе оның жоғалып кетуі мүмкін деп қорқатын көздер мен құрылымдардан алынған мәліметтерді сақтап қалуға тырысты. 1919 жылы Чикаго университетінде Шығыстық институты (кейіннен Көне мәдениеттерді зерттеу институты деп аталды) құрылды, ол ежелгі өркениеттерді көп салалы тұрғысынан зерттеу орталығы болды. Сол жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.

Ерте өмір және білім

Джеймс Генри Брестд 1865 жылғы 27 тамызда Иллинойс штатындағы Рокфорд қаласында, шағын аппараттық тауарлар бизнесінің иесі мен оның әйелінің ұлы болып дүниеге келді. Оның әулеті Ван Бристед фамилиясымен ерте отарлық голландтар мен ағылшындарға дейін жетеді. Ол жиі ұлы Чарльзбен бірге Мысырға баратын, ол жалған атпен Чикаго Daily News және The Christian Science Monitor газеттеріне Тутанхамон қазбалары туралы бірінші қолданған есептерді жазды. Брейстед Чикаго университетінің әріптесі Карл Ф. Хут, кішімен бірге өте жақсы қабылданған тарихи карталар сериясін жасады, ол Denoyer Geppert Co. (1916) компаниясымен жарық көрді. Карталар жеке-жеке сатылды, кейін кеңейтіліп, атлас сериясында жарияланды, оның ішінде (Хут және Сэмюэл Б. Хардингпен бірлесіп) «Еуропа тарихы атласы: Ежелгі, ортағасырлық және қазіргі Еуропа және әлем тарихы, ірі қабырға карталарынан бейімделген», 3-ші қайта жаңартылған басылымы (1929) 1967 жылы он бірінші қайта қарастырылған нұсқада жарық көрді. 1923 жылғы 25 сәуірде Брестед Ұлттық ғылым академиясының мүшелігіне сайланған алғашқы археолог атанды. Бұл құрмет американдық академиялық ортада археологияның дамуына көмектесті. Ол 1926 жылы Ғылым тарихы қоғамының президенті болды.