Кіріспе

Луиза Ханон (لويزة حنون; 7 сәуірде 1954 жылы туған) – Алжирдің Жұмысшы партиясының (Parti des Travailleurs, PT) төрағасы. 2004 жылы ол Алжир президенті лауазымына кандидат болған алғашқы әйел болды. Ханон 1988 жылы саяси партиялар заңдастырылғанға дейін бірнеше рет үкімет тарапынан түрмеге қамалды. Ол 1981 жылы троцкишіл әлеуметтік жұмысшылар ұйымына, заңсыз партияға қосылғаннан кейін және 1988 жылғы қазан айындағы көтерілістен кейін, Ұлттық Азаттық Фронтының (FLN) бір партиялық билігінің аяқталуына себеп болғаннан кейін түрмеге жабылды. Алжирдің 1990 жылдардағы азаматтық соғысы кезінде Ханон парламенттегі сирек оппозициялық дауыстардың бірі болды және партиясының зайырлы құндылықтарына қарамастан, үкіметтің исламистерге қатысты "жою" саясатына қарсы күресті. 1995 жылдың қаңтар айында ол Sant'Egidio платформасына басқа оппозициялық партиялардың өкілдерімен бірге қол қойды, оның ішінде әскери жарлықпен таратылып, азаматтық соғыстың басталуына себеп болған радикалды исламистік Ислам құтқару майданы да бар еді.

Ерте өмір

Ханоун Жиел провинциясының Чекфа қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы Джиджел провинциясының Чекфа қаласынан шыққан тау шаруалары еді. Алжир соғысы (1954–1962 жж.) кезінде француз армиясы олардың үйін бомбалағаннан кейін, ол отбасымен бірге Аннаба қаласына қашып кетті. Ол отбасында мектепке барған алғашқы әйел болды. Алжирдің тегін және міндетті білім беру жүйесінің арқасында Ханоун орта мектепті бітіріп, әуе тасымалы саласында бакалавр дәрежесін алды. Ханоун Аннаба университетінде заңды оқыды, бірақ бұл шешіміне әкесі қарсы болды. Ол: «Осы білім алу құқығы қоғамымыздағы әйелдердің жағдайын, бейнесін толыққанды өзгертеді және мен осы өзгерістің бір бөлігімін» деді.

Жұмысшылар партиясы

1988 жылғы тәртіпсіздіктерден кейін Алжир 1989 жылы көп партиялық жүйені қабылдады, бұл Ханоунға Жұмысшылар партиясын құруға мүмкіндік берді. Жұмысшылар партиясы 1990 жылы Социалистік жұмысшылар ұйымының жарлығымен құрылды. Олардың негізгі бағдарламасы – жұмысшылар немесе «ешқайсылыққа жатқан таптар» мен иеленушілер немесе «құйрықтап жеушілер» арасындағы таптық күрес мәселесіне арналған. Бұл – алжирлік ұлттық қозғалысты қолдайтын тәуелсіз партия. Ханоун партия құрылғаннан бастап оның жетекшісі және өкілі болды және 2005 жылдың қазан айында партияның Бас хатшысы болып сайланды. 2007 жылы Алжирде 23 партия сайлауға қатысты. Ол Ислам құтқару майданының таратылуын айыптағандығымен, келісімді жақтағандығымен және басқа партиялармен бірге «Алжир дағдарысын саяси жолмен шешу» мақсатындағы Sant'Egidio платформасына қол қойғандығымен белгілі. Жаңадан тәуелсіз Алжир кезеңінде Ханоун өзінің саяси идеалдарын қалыптастырды: «Барлық ел әлі де азаттық соғысының әсерінен дірілдеп тұрды, барлығы социализм, әділдік, прогресс туралы сөйледі. Алжир империализмге қарсы күрестің шыңында еді, біз палестиналықтармен толық ынтымақта болдық, олардың мақсаты біздің де мақсатымыз еді. Біз Оңтүстік Африкадағы апартеидке қарсы тұрдық, Вьетнам туралы әңгімелестік, мен де өзімнің буынымдағылардың бәрі сияқты осы күрес атмосферасында өстім».

Президент сайлау науқаны

1999 жылғы президенттік сайлауға Ханоудың алғашқы өтініші Конституциялық кеңес тарапынан қабылданбады. 2004 жылғы президенттік сайлауда ол бүкіл араб әлемінде президенттікке түскен алғашқы әйел үміткер атанды. Конституциялық кеңес тек алты үміткерді мойындады. Ханоун 2009 жылғы президенттік сайлауға үміткерлік білдірген он бір үміткердің бірі болды. Оның сайлауалды бағдарламасында ұлттық егемендік принципін қорғау және мемлекеттік кәсіпорындарды либерализациялау мен жекешелендіру саясатын сынау кірді. Ол дауыстардың 4,22%-ын алып, алты үміткердің арасында екінші орынға ие болды, ал президент Абделазиз Бутефлика дауыстардың 90,24%-ымен үшінші мерзімге жеңіске жетті. Бұл сайлаудағы алаяқтықтар туралы айыптаулар да болды. 2014 жылғы президенттік сайлауда ол 1,37% дауыс жинап, төртінші орынды иеленді. Партияның баспасөз мәслихатында ол жеңілісін қабылдап, сайлаудың дұрыс өткенін және бұл жолы алаяқтық болмағанын мәлімдеді. "Бутефлика жеңіске жетті, халық тұрақтылықты таңдады", - деді ол.