Кіріспе

Швайнфурт (Швайнфурт) – Германиядағы Баварияның Төменгі Франкония ауданындағы қала. Ол Швайнфурт ауданының әкімшілік орталығы және маңызды өнеркәсіптік, мәдени және білім беру орталығы болып табылады. Қалалық агломерацияның халқы 100 200 адамды құрайды (2018). Суық соғыс кезеңінде 1945 жылы құрылған USAG Schweinfurt Германия Федеративтік Республикасындағы АҚШ жауынгерлік бөлімшелерінің ең көп шоғырланған жері болды. Швайнфурттың солтүстік-батысында 12 000 америкалық, солдаттар мен азаматтарға арналған барлық түрдегі дүкендері бар толыққанды азаматтық инфрақұрылымы бар американдық қала пайда болды. 2014 жылы АҚШ әскері Швайнфурттан шығарылғанға дейін қалада барлығы шамамен 100 000 АҚШ сарбазы орналасқан. 1990 жылы Германияның бірігуінен кейін Швайнфурт Германияның орталығындағы маңызды көлік торабына айналды. Ол жұмыспен қамтудың ең жоғары тығыздығына (2015) және Германияда жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнімнің үшінші орынына (2014) ие. Әлемдегі ең ірі подшипниктер тобы SKF, екінші ірі Schaeffler, әлемдегі екінші ірі автокөлік құралдары жеткізушісі ZF Friedrichshafen және DAX тобының құрамындағы Fresenius Medical Care компанияларының ең ірі зауыттары Швайнфуртта орналасқан. Швайнфуртта бірнеше маңызды өнертабыстар пайда болды: Филипп Мориц Фишердің (1853) педальді велосипеді, сондай-ақ Эрнст Сакстың (1889) бос жүру механизмі және (1903) жарық тежегіші. 1652 жылы Швайнфуртта әлемдегі ең көне тұрақты табиғи ғылым академиясы – Германияның Леопольдина Ұлттық Ғылым академиясы құрылды.

Б.з.д. алдындағы тарих

Қазіргі қала аумағында 7500 жылға дейін сонатын қоныстану іздері әртүрлі жерлерде анықталады. Тарихи Швейнфурттың алғашқы қонысы (Ауылдық Ескі қала) да Майнда, Хёлленбах және Мариенбах ағыстары арасында, кейіннен салынған императорлық қаладан 1 км шығысқа қарай орналасқан, бұл бүгінгі Ескі қалаға сәйкес келеді. Ауылдық Ескі қаланың тамыры кем дегенде 2100 жылға жетеді.

8 - 13 ғасырлар

Швайнфурт (ауылдың ескі қаласы) туралы алғашқы құжаттағы жазба 791 жылы жасалған. Ол Орталық Рейх аймағында, Франкония герцогтігінде маңызды орынға ие болды. Бертольд Шығыс Франк королі Отто I-ге (936–973), 962 жылы Рим-Германия императоры болған, көтерілісшіл тайпалық герцогтарға қарсы құнды қару-жарақ көмегін ұсынды. Алғыс ретінде Бертольд Отто I-ден Folkfeld және Radenzgau графтықтары мен Nordgau маркграфтығын, қазіргі Жоғарғы Пфальц аймағын алды. Осылайша ол және 980 жылдан бастап оның ұлы Генрих қазіргі Солтүстік Бавария аймағындағы ең қуатты рухани емес ақсүйектерге айналды. Кейіннен Швайнфурт графы Генрих (Хезило деп аталған) 1002 жылғы патша сайлауында Шығыс Франк Генрих II-ні (1002–1024, 1014 жылдан Рим-Германия императоры) қолдады және Бавария герцогінің құрметті атағымен марапатталды. Бірақ Генрих II сайлаудан кейін уәдесін орындамады. Соның салдарынан 1003 жылы Швайнфурт дауы болды.

13-15 ғасырлар

Жаңа қаланың (ішкі) қала бекінісі 1258 жылы салынған және алғаш рет құжатталған, ол әлі күнге дейін Мариенбахта сақталған. 1282 жылы Габсбургтің Рудольф I қол қойған құжатта Швайнфурт Киелі Рим империясының құрамында еркін қала болғандығы айтылған. Әскери шабуылға ұшырау қаупі болғандықтан, өздігінен қорғануға дайын болу қажеттігі туындады. Қаланың қамқоршысы граф Вильгельм фон Хеннеберг жеткілікті қолдау көрсетпеді. Екінші маркграф соғысы барысында 1554 жылы қала тоналып, өртеліп кетті. Бұл оқиға қала тарихында «Екінші қала тонауы» деп белгіленді (Бірінші қала тонауы туралы: 8-13 ғасырлар). Қайта құру жұмыстары 1615 жылға дейін созылды. Осы түрінде ескі қала, кейінірек жаңғыртылған бекіністерді есептемегенде, 19-ғасырдың басына дейін өзгеріссіз қалды. 1609 жылы қала Протестанттық Одаққа қосылды. Императорлық қала аумағы 1620 жылы Маденхаузен маңында кеңейтілді.

Швейнфурт 1609 жылы Протестанттық Одаққа қосылды. Отыз жылдық соғыс кезінде қала Густав Адольфтың әскерімен басылып алынды, ол бекіністер салдырды, олардың қалдықтары бүгінге дейін сақталған. 1652 жылы төрт дәрігер – Иоганн Лорантиус Бауш, Иоганн Михаэль Фер, Георг Балтазар Вольфарт және Балтазар Мецгер Швейнфурт қаласында Academia Curiosorum академиясын құрды, ол қазір «Леопольдина» деп аталатын Германияның Табиғат зерттеушілер академиясы ретінде танымал. Швейнфурт 1802 жылға дейін еркін императорлық қала статусын сақтап тұрды, содан кейін Бавария сайлаушылығына қарасты. 1810 жылы Вюрцбург герцогіне берілген қала, төрт жылдан кейін Бавария Корольдігіне қосылды. Алғашқы теміржол торабы 1852 жылы ашылды. Келесі жылдары Швейнфурт шарлы подшипниктер өндірісінің әлемдік орталығына айналды. Бұл, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала үшін ауыр салдарға әкелді.

18-20 ғасырлар

1770 жылы қаланың 250 жылдық өнеркәсіптік тарихының индустриялану дәуірі басталды. Индустрияланудың алғашқы ғасырында Швайнфуртта химия және бояу өнеркәсібі дамыды, осы орайда Блейвейсмульенверде Вольфтің қорғасын ақ диірмені салынды. Доктор Фердинанд Гадеманнның (1880–1969) сөзіне сәйкес, бұл Германиядағы ең көне қорғасын ақ зауыты болған. 1780 жылы зауытты Иоганн Мартин Шмидт басқарды. Осы сияқты тағы да бірнеше зауыттар Бельвюде және көршілес Нидерверн қалашығында ашылды. Рейхсдепутациялық актіге сәйкес, 1803 жылы Швайнфурт Бавария Корольдігі құрылғанға дейін екі жыл бұрын Баварияға қосылды. Россмаркт алаңында 4000-ке жуық адам Аншлюске қарсы наразылық акциясын өткізді. Вюрцбург Ұлы Герцогтығының құрамында болған уақыттан кейін (1810–1814), 1814 жылы Швайнфурт Бавария Корольдігіне қарады. Императорлық қаланың құрамындағы ауылдар бөлініп шықты. Осының салдарынан Швайнфурт өзінің аумағының үштен екі бөлігінен айырылды. 1852 жылы Людвиг Батыс темір жолының Бамбергтен жаңа Швайнфурт қалалық станциясына дейін ашылуымен қала теміржол желісіне қосылды. Бад-Киссингенге (1871) және Швайнфурт–Мейнингенге (1874) теміржол салу арқылы Швайнфурт ірі теміржол торабына айналды. 1874 жылы қала станциясынан батысқа қарай 3 шақырым жерде ірі пойыз құрастыру және орталық станция салынды, ол кезде Оберндорф ауданында орналасқан, Бамберг–Роттендорф теміржолындағы Орталық станция және қазіргі Швайнфурт бас станциясы. Ол жолаушылар мен жүк тасымалы үшін негізгі станция ретінде алдын ала ойластырылып, даланың ортасында салынды, станцияның болашақтағы индустриялануына кең орын қалдыру мақсатында, және осы даму 1930 жылдардың соңына дейін жалғасты. 1895 жылдан 1921 жылға дейін Швайнфурт трамвайы Швайнфурт бас станциясын қала орталығымен байланыстырған Бавариядағы алғашқы қалалық трамвайы болды. Көптеген басқа қалалардан өзгеше, 1930 жылдар Швайнфурт қаласының қала құрылысының ең маңызды кезеңдерінің бірі болды. 1939 жылы ірі металл өңдеу компанияларының жұмыскерлерінің саны 20 700-ге жетті. Бұл құрылыс шарына серпіліс берді және қаланың қазіргі дамуына негіз салды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы Швайнфурт нацистік Германияның шарлы подшипниктерінің басым бөлігін өндірді, ал Швайнфуртер Кугеллагерверек сияқты зауыттар екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтастардың танк және ұшақ өндірісін тоқтату мақсатымен жүргізген стратегиялық бомбалаудың нысанасына айналды. Швайнфурт операциясы барысында 22 рет бомбаға ұшырады, барлығы 2,285 ұшақ қатысты. Швайнфурт-Регенсбург миссиясы өндірістің дереу 34%-ын жоғалтты, ал ең ірілерінен басқа барлық зауыттар өрттен қирады. Аман қалған жабдықты тарату жұмыстары дереу басталды, ал Люфтваффе Швайнфуртқа дейінгі бағытта көптеген истребительдерді орналастырды. Бомбалауға 1943 жылғы 14 қазандағы Швайнфуртқа екінші рейд (ұшақтардың (60) және адамдардың (600-дан астам) ауыр жоғалуына байланысты "Қара бейсенбі" деп аталды) және 1944 жылғы ақпан айындағы "Үлкен апта" кірді. Өндірістік подшипниктер мен жабдықтардың жоғалуы жоғары болғанымен, қаланың өнеркәсіптік және тұрғын үй аймақтарының көп бөлігі қирап, мыңнан астам бейбіт тұрғын қаза тапса да, зауыттар қайта жұмыс істеуге кірісті және өнеркәсіп таратылды. Неміс жоспарлаушылары бастапқыда шведтік шарлы подшипник өндірісінің барлық өнімдерін сатып алу қажет деп ойлағанмен, подшипник өндірісінің жоғалған бөлігі бірінші рейдтің салдарынан Германияда табылған артық өнімдердің есебінен толықтырылды. Децентрализацияланған өнеркәсіп өндірісті бомбалаудан бұрынғы деңгейінің 85%-ына дейін қалпына келтіре алды. Гитлер шарлы подшипник өндірісін қалпына келтіруді маңызды міндет деп белгіледі және зауыттарды жөндеу және қайта құру үшін үлкен күш-жігер жұмсалды, оның ішінде бомбадан қорғалған жер асты нысандарында. АҚШ-тың 42-ші жаяу әскер дивизиясы 1945 жылғы 11 сәуірде Швайнфуртқа кірді және үй-үйден шайқас жүргізді.

АҚШ әскерінің гарнизоны Швайнфурт

Соғыстан кейін Швайнфурт АҚШ әскерінің және олардың тәуелділерінің бекінісіне айналды. Осылайша, Швайнфурт үшінші жойылғаннан кейін салыстырмалы түрде жылдам қалпына келді. 1946 жылы танк казармалары Ледвард казармалары деп аталып, жаңадан құрылған АҚШ Армиясы Гарнизоны Швайнфурт (USAG Schweinfurt) штабына айналды. АҚШ Армиясы Люфтваффе әуежайын Швайнфурт Армиялық Вертолет алаңы деп атап, әуе базасын Конн казармасына өзгертті. Уақыт өте келе, 2014 жылға дейін олар көптеген ангарлар, әкімшілік ғимараттар, үлкен шаралар залы, шіркеу және спорттық құрылыстармен жабдықталған ірі казармаларға дейін кеңейтілді. 1950 жылдардан бастап 1990 жылдардың соңына дейін Швайнфурттың солтүстік-батысында шағын американдық қала сияқты азаматтық инфрақұрылым қадам-қадаммен салынды. Көптеген басқа неміс АҚШ нысандарының жабылуы нәтижесінде Швайнфурт Еуропадағы ең ірі АҚШ орналасқан жерлерінің біріне айналды. Брённхоф оқу алаңын қоса алғанда, USAG Schweinfurt-тың жалпы ауданы 29 км² құрады. Швайнфурт бұрын АҚШ Армиясы Гарнизоны Швайнфуртқа орналасқан, ол АҚШ Армиясының Германиядағы әскери күштерін азайту және оларды бірнеше қалаларда шоғырландыру мақсатымен 2014 жылдың 19 қыркүйегінде жабылды.

Қайта құру және соғыстан кейінгі кезең

Қаланың тез, жоспарланған қайта құрылуы, 40-45% деңгейіндегі қирауларға байланысты қажет болмады (қараңыз: Cityscape). Батыс Германияның көптеген қалалары мен қауымдастықтары сияқты, Швайнфурт та 1950-1960 жылдары бұрын-соңды болмаған экономикалық өркендеуді басынан өткізіп, ірі өнеркәсіп гүлденді. Жұмыс күшінің жетіспеушілігін толықтыру үшін 1960 жылдан бастап шетелдік жұмысшылар тартылды. Соғыстан кейінгі құрылыс жобаларының көп бөлігі мэр Георг Вихтерманның (SPD, 1965–1974) басшылығымен, SPD-нің абсолютті көпшілікпен үкім сүрген қалада жүзеге асырылды. Көптеген жаңа тұрғын үй аудандары салынды. Майн өзенінен секіріп өту (1963 жылдан бастап) Штайгервальд, Грамшацер орманы және Рён аймақтары көз алдыңызға келеді. Қала климаттық тұрғыдан контрастты аймақта орналасқан, оңтүстіктегі жазғы ыстық Майнфранкен платолары мен солтүстіктегі төменгі таулы аймақ арасында, Оберхофта халықаралық қысқы спорт түрлері дамыған. Швайнфурт өзі де топографиясы, мақсаты және халық құрамы тұрғысынан үлкен контрасттарға толы қала. Буржуазиялық шығыс Швайнфуртер Рёнының етегінде жатыр, иендермен кесілген аңғарлармен қиылысады, олардың үстінде Мариенбах өзені бойындағы ескі қала мен көптеген жеке тұрғын үйлер орналасқан, ал шетінде жүзімдіктер мен қалалық орман жатыр. Батыс, қала орталығы, негізгі вокзал және (бұрынғы) жұмысшы табының аудандарымен бірге, көшіп келгендердің үлесі жоғары. Ішінде адам тұрмайтын оңтүстік Бавариядағы ең ірі үздіксіз өнеркәсіптік аймақ болып табылады.

Жаңа орталық

Темір перде құлағаннан кейін Швайнфурт қаласының экономикалық және географиялық жағдайы түбегейлі өзгерді. 2005 жылы Тюрингия орманы автобаны 71 Эрфурт-Швайнфурт жобасы «Германияның бірлігі» көлік жобасының 16-шы нөмірі ретінде аяқталды. 2017 жылы Швайнфурт 10 миллиард еуролық «Германияның бірлігі» көлік жобасының 8-шы нөмірі арқылы одан да маңызды орталыққа айналды. Қазір Берлинге үш жарым сағаттан кем, Мюнхенге 2 сағат 33 минуттан және Гамбургке 3 сағат 57 минуттан жетуге болады, екі жоғары жылдамдықты теміржол желісі бар, Бамберг және Вюрцбург қалаларында тоқтау жасалады. Берлин мен Мюнхенге Швайнфурттан Франкфуртқа қарағанда шамамен үш жарым сағатқа жылдам жетуге болады. Парижге 6 сағат 22 минутта жетуге болады. Deutsche Bahn ұзақ қашықтыққа тасымалдауды дамыту бағдарламасы аясында Швайнфурт 2028 жылдың желтоқсанынан кешіктірмей жаңа IC Бамберг-Штутгарт-Тюбинген бағыты арқылы тікелей қалааралық (IC) байланысына ие болады.

Жүзім шаруашылығы

Шарап өсіру қалада 1000 жылдан астам уақыттан бері қалыптасқан. 19-шы ғасырдың басында Швайнфурт Франконияның маңызды шарап өсіру және шарап саудасы орталығы болды. 1802 жылы императорлық қала дәуірінің соңында 320 гектар жүзімдіктер болды, бұл бүгінгі күнгі ең ірі франк шарап өсіретін Нордхайм-ам-Майн қаласына сәйкес келеді. Қазіргі ауданның көп бөлігі, тіпті ескі қаланың шетіне дейін, бұрынғы жүзімдіктердің орнында орналасқан. Гете Швайнфурт шарабын жоғары бағалап, одан көп мөлшерде тапсырыс берген. Бүгінде жергілікті шарап өсірудің экономикалық маңызы шамалы, бар болғаны 3,54 гектар жүзімдік (2017 жылы), бірақ қаланың өзін-өзі тануы мен тұрмыс салты үшін мәдени маңызы зор. Филоксера 1902 жылы Франконияда пайда болды және Швайнфурт аймағына ерекше зиян келтірді. 1980-ші жылдардан бері Silvaner ең басты сорт ретінде Питерстерн және Майнлайт тарихи шарап өсіру аймақтарында жоспарланғандай өндірілуде. Шарап өсірудің дерлік тоқтатылуына байланысты жүзімдіктер 1970-ші жылдардағы ірі жер біріктіруден сақталды, сол кезде тарихи құрылымдар көбінесе жойылды. Питерстерн сарайы маңындағы шарап мәдениетінің шағын ландшафты бұзылмады. Питерстернде отбасылық шарап зауыты бар, онда жылына екі рет шарап фестивалі өткізіледі.

Аудандар

Баварияның аумақтық реформасында Швайнфурт қаласына ешқандай қала маңы қосылмады, сондықтан қалалық аймаққа тек негізгі қала және 1919 жылы қосылған Оберндорф кіреді. Қалалық аймақ 23 статистикалық ауданға бөлінді, олар 15 ауданға (кестеде қалың шрифтпен) біріктірілді. Ұзақ жылдар бойы Бергль 1970 жылға қарай 13 000 тұрғынымен ең көп халқы бар аудан болды. 2017 жылдың соңында 9 163 тұрғынымен ол 11 276 тұрғыны бар қала орталығынан кейін екінші орында болды. + Қалалық және әлеуметтік құрылым № Аудан Тұрғындары 2015 жылдың 31 желтоқсаны Шетелдіктер (%) (%) 244 7.8 7.4 52 Батыс порты 22 50.0 4.5 53 Бадезе-ам-Швебхаймер Вальды 4 0.0 0.0 54 Майнталь 2 0.0 0.0 61 Оберндорф Оңтүстік 1 135 11.3 9.7 62 Оберндорф орталығы 1 326 16.1 13.7 Белгіленбеген 47 2.1 25.5 Швейнфурт барлығы 53 202 14.6 16.2

Демография

1939 жылы Швайнфурт қаласында шамамен 49 000 тұрғын болды. Халық саны 1970 жылы 58 500 адамға жетіп, ең жоғары деңгейге көтерілді. Кейін Германияның көптеген қалалары демографиялық себептермен азаятын тұрғындар санын қосымша қалаларды біріктіру арқылы толықтырса, Швайнфуртта 1987 жылы халық саны шамамен 52 000-ға дейін азайды. 1996 жылға қарай, халық саны негізінен кеш оралғандардың көптеп келуіне байланысты 56 000-ға дейін өсті. Дегенмен, 2014 жылы тұрғындар саны қайтадан 51 600 адамға дейін төмендеді, бұл 1950-жылдардың басынан бергі ең төменгі көрсеткіш. Содан кейін, Бавария мемлекеттік статистика басқармасы мен Бертельсманн қорының болжамдарына қарамастан, екеуі де бұрынғы демографиялық дамуды жалғастырды, ескерілмеген бірнеше факторларға байланысты жағдай жақсарды: босқындар, АҚШ-қа қайта оралу, i Campus Schweinfurt. 2015 жылдан бері тұрғындар саны тұрақты түрде өсіп келеді және 2018 жылдың соңында 54 032 адамды құрады. 1945 және 2014 жылдар аралығында қала мен оның маңында орналасқан АҚШ әскерінің Швайнфурт гарнизонының отбасы мүшелері халық санағына кірмейді. Олардың саны кейде 12 000-нан асып кеткен. Швайнфурттағы қалалық агломерация басқа қалалардың халық санымен салыстыру үшін жақсы өлшем. 1994 жылы онда 105 000 тұрғын болды, 9 мамыр 2011 жылғы халық санағы бойынша 96 600-ге дейін төмендеді, содан кейін 31 желтоқсан 2018 жылғы бағалау бойынша 100 200 тұрғынға дейін өсті.

Экономика

Швайнфурт металлургия өнеркәсібімен, әсіресе шарлы подшипниктер зауыттарымен, FAG Kugelfischer AG, ZF Sachs AG, Bosch Rexroth және SKF компанияларымен танымал. «Швайнфурт жасылы» пигменті осы жерде өндіріледі. SRAM корпорациясы Швайнфурт қаласында велосипед өнеркәсібінің әлемдегі ең ірі даму орталығын орналастырған. Жан басына шаққандағы ЖІӨ 78 382 евроны құрайтын Швайнфурт Германияда Вольфсбург және Франкфурт-на-Майн қалаларынан кейін үшінші орында тұр. Швейцарияның экономикалық зерттеулер институтының болжаушылары жүргізген соңғы зерттеуге сәйкес, Швайнфурт Германиядағы ең қарқынды өсіп келе жатқан қалалардың бірі. Зерттеу қалада Германиядағы жұмыс орындарының ең жоғары шоғырланғанын растады, әсіресе Германияның жоғары технологиялық секторында жұмыспен қамту үлесі (Beschäftigungsanteil) өте жоғары. «Manager» журналының тапсырысымен жүргізілген «Contor 2010» зерттеуі Швайнфуртты даму мүмкіндіктері тұрғысынан Еуропадағы ең динамикалық қалалардың бірі деп бағалады. 2007 жылы 63-ші орыннан 2010 жылы 16-шы орынға көтерілді.

Қалалық көрініс

Швайнфурт қаласының сәулеті ежелгі және заманауи ғимараттардың керемет үйлесімінен тұрады.

Музыка

Vendetta — 1984 жылы құрылған, Швайнфурт қаласынан шыққан треш-метал тобы.