Кіріспе
Көлемдік таралу деңгейі бойынша қатерлі ісіктерді жіктеудің әлемдік танылған стандарты
TNM жіктемесі – 1943-1952 жылдар аралығында Institut Gustave Roussy француз хирургі Пьер Деноикс ұсынған халықаралық жүйе, ол қатерлі ісіктерді анатомиялық таралуына сәйкес жіктейді. Бірнеше түзетулер жарияланды, соңғысы 2017 жылы шыққан сегізінші басылым. Бұл қатерлі ісіктердің (TNM) жіктемесі қатерлі ісіктердің (опухоль) анатомиялық таралуын жіктеу үшін әлемдік деңгейде танылған стандарт болып табылады. Ол көптеген қатты ісіктер үшін кеңінен қабылданып, лейкемияға немесе орталық нерв жүйесінің ісіктеріне қолданылмайды. Көптеген жалпы ісіктердің өзіндік TNM жіктемесі бар. TNM сатылану жүйесі кейде AJCC/UICC сатылану жүйесі немесе UICC/AJCC сатылану жүйесі деп аталады. TNM Халықаралық қатерлі ісікке қарсы күрес одағы (UICC) әзірлеген және оны қолдайды. Оны Американдық қатерлі ісік жөніндегі бірлескен комитет (AJCC) және Халықаралық гинекология және акушерлік федерациясы (FIGO) да пайдаланады. 1987 жылы UICC және AJCC сатылану жүйелері бірыңғай TNM сатылану жүйесіне біріктірілді. TNM – бұл алфавиттік-цифрлық кодтарды пайдаланып, қатты ісіктен пайда болатын қатерлі ісіктің сатысын сипаттау жүйесі: T бастапқы (біріншілік) ісіктің мөлшерін және оның жақын маңдағы тіндерге таралуын сипаттайды, N жақын маңдағы (аймақтық) лимфа түйіндерінің қатысуын сипаттайды, M қашықтағы метастаздарды (дененің бір бөлігінен екіншісіне қатерлі ісіктің таралуын) сипаттайды. Барлық қатты ісіктер үшін TNM сатылану жүйесін Пьер Деноикс 1943-1952 жылдар аралығында алғашқы ісіктің мөлшері мен таралуын, оның лимфалық қатысуын және метастаздардың болуын пайдаланып, қатерлі ісіктің прогрессиясын жіктеу үшін жасаған. Жалпы сипаттама TNM жіктемесі балалардың қатерлі ісігінен басқа барлық қатерлі ісіктердің сатысын анықтау алгоритмдерін қамтиды. TNM жіктемесінің жалпы мазмұны төменде келтірілген. Қабырғадағы мәндер барлық қатерлі ісік түрлеріне қолданылатын диапазонды көрсетеді, бірақ барлық қатерлі ісік бұл диапазонды толық пайдаланбайды. Міндетті параметрлер T: бастапқы ісіктің мөлшері немесе тікелей таралуы Tx: ісікті бағалау мүмкін емес Tis: carcinoma in situ T0: ісіктің белгілері жоқ T1, T2, T3, T4: бастапқы ісіктің мөлшері және/немесе таралуы N: аймақтық лимфа түйіндеріне таралу дәрежесі Nx: лимфа түйіндерін бағалау мүмкін емес N0: аймақтық лимфа түйіндеріне метастаздар жоқ N1: аймақтық лимфа түйіндеріне метастаздар бар; кейбір жағдайларда ісік жақын немесе аймақтық лимфа түйіндерінің аз санына таралады N2: ісік N1 мен N3 аралығында таралады (N2 барлық жағдайларда қолданылмайды) N3: ісік алысқа таралады немесе көптеген аймақтық лимфа түйіндеріне таралады (N3 барлық жағдайларда қолданылмайды) M: алыстағы метастаздардың болуы M0: алыстағы метастаздар жоқ M1: алыстағы органдарға метастаздар (аймақтық лимфа түйіндерден тыс) Mx бағалауы AJCC/UICC жүйесінің 7-ші басылымынан алынып тасталды, бірақ алыстағы метастаздарды бағалау мүмкін емес жағдайларды білдіреді. Басқа параметрлер G (1–4): қатерлі жасушалардың дәрежесі (яғни олар қалыпты жасушаларға ұқсас болса, "төмен дәрежелі", ал нашар дифференциацияланған болса, "жоғары дәрежелі") S (0–3): сарысудағы ісік маркерлерінің деңгейі R (0–2): операцияның толықтығы (резекция шекаралары қатерлі жасушалардан бос немесе жоқ) Pn (0–1): қосымша жүйкелерге таралу L (0–1): лимфа тамырларына таралу V (0–2): венаға таралу (жоқ, микроскопиялық, макроскопиялық) C (1–5): соңғы аталған параметрдің сенімділігін (сапасын) өзгертуші (TNM 8-ші басылымында алынып тасталды) Префикстер c: емдеуге дейін алынған дәлелдер бойынша анықталған саты (клиникалық тексеру, бейнелеу, эндоскопия, биопсия, хирургиялық зерттеуді қоса алғанда). c префиксі p префиксі болмаған жағдайда түсініксіз. p: хирургиялық үлгіге жасалған гистопатологиялық зерттеу арқылы анықталған саты y: химиотерапия және/немесе сәулелік терапиядан кейін бағаланған саты; яғни, адам неоадъюванттық терапия алған. r: аурудан біршама уақыт бойы арылған адамның қайталап пайда болған ісігінің сатысы. a: аутопсия кезінде анықталған саты. u: ультрадыбыстық немесе эндосонографиялық зерттеу арқылы анықталған саты. Клиниктер бұл модификаторды жиі пайдаланады, бірақ ол ресми түрде анықталмаған. m: ісік көп ошақты (бірден көп ісіктер). Керісінше, s' - ісік жалғыз екенін баса көрсету үшін ерекше себеп болған кезде қолданылуы мүмкін. T, N және M параметрлері үшін кейбір қатерлі ісік түрлеріне қосымша жіктемелер бар (мысалы, T1a, Tis, N1i). UICC сатысы және AJCC прогностикалық сатылары UICC жүйесі аурудың анатомиялық таралуын анықтау үшін "Саты" терминін пайдаланады. Американдық қатерлі ісік жөніндегі бірлескен комитет (AJCC) "Прогностикалық саты тобы" терминін пайдаланады, ол анатомиялық таралудан басқа қосымша прогностикалық факторларды да қамтуы мүмкін.
The TNM classification is an international system, proposed by the French surgeon Pierre Denoix of the Institut Gustave Roussy between 1943 and 1952, for classifying cancers according to their anatomical extension. Several revisions have been published, the latest being the eighth edition in 2017. This classification of Malignant Tumors (TNM) is a globally recognised standard for classifying the anatomical extent of the spread of malignant tumours (cancer). It has gained wide international acceptance for many solid tumor cancers, but is not applicable to leukaemia or tumors of the central nervous system. Most common tumors have their own TNM classification. The TNM staging system is sometimes referred to as the AJCC/UICC staging system or the UICC/AJCC staging system. TNM was developed and is maintained by the Union for International Cancer Control (UICC). It is also used by the American Joint Committee on Cancer (AJCC) and the International Federation of Gynecology and Obstetrics (FIGO). In 1987, the UICC and AJCC staging systems were unified into the single TNM staging system. TNM is a notation system that describes the stage of a cancer, which originates from a solid tumor, using alphanumeric codes:
T describes the size of the original (primary) tumor and whether it has invaded nearby tissue,
N describes nearby (regional) lymph nodes that are involved,
M describes distant metastasis (spread of cancer from one part of the body to another). The TNM staging system for all solid tumors was devised by Pierre Denoix between 1943 and 1952, using the size and extension of the primary tumor, its lymphatic involvement, and the presence of metastases to classify the progression of cancer. General outline
The TNM classification comprises staging algorithms for almost all cancers, with the primary exception of pediatric cancers. The general outline for the TNM classification is below. The values in parentheses give a range of what can be used for all cancer types, but not all cancers use this full range. Mandatory parameters
T: size or direct extent of the primary tumor
Tx: tumor cannot be assessed
Tis: carcinoma in situ
T0: no evidence of tumor
T1, T2, T3, T4: size and/or extension of the primary tumor
N: degree of spread to regional lymph nodes
Nx: lymph nodes cannot be assessed
N0: no regional lymph nodes metastasis
N1: regional lymph node metastasis present; at some sites, tumor spread to closest or small number of regional lymph nodes
N2: tumor spread to an extent between N1 and N3 (N2 is not used at all sites)
N3: tumor spread to more distant or numerous regional lymph nodes (N3 is not used at all sites)
M: presence of distant metastasis
M0: no distant metastasis
M1: metastasis to distant organs (beyond regional lymph nodes)
The Mx designation was removed from the 7th edition of the AJCC/UICC system, but referred to cancers that could not be evaluated for distant metastasis. Other parameters
G (1–4): the grade of the cancer cells (i. e. they are "low grade" if they appear similar to normal cells, and "high grade" if they appear poorly differentiated)
S (0–3): elevation of serum tumor markers
R (0–2): the completeness of the operation (resection boundaries free of cancer cells or not)
Pn (0–1): invasion into adjunct nerves
L (0–1): invasion into lymphatic vessels
V (0–2): invasion into vein (no, microscopic, macroscopic)
C (1–5): a modifier of the certainty (quality) of the last mentioned parameter (has been removed in the TNM 8th edition)
Prefix modifiers
c: stage is determined from evidence acquired before treatment (including clinical examination, imaging, endoscopy, biopsy, surgical exploration). The c prefix is implicit in absence of the p prefix. p: stage given by histopathologic examination of a surgical specimen
y: stage assessed after chemotherapy and/or radiation therapy; in other words, the individual had neoadjuvant therapy. r: stage for a recurrent tumor in an individual that had some period of time free from the disease. a: stage determined at autopsy. u: stage determined by ultrasonography or endosonography. Clinicians often use this modifier although it is not an officially defined one
m: tumor is multifocal (more than 1 tumors). The opposite, s', can be used when there is particular reason to emphasize that the tumor is solitary/single. For the T, N and M parameters exist subclassifications for some cancer types (e. g. T1a, Tis, N1i)
UICC Stage and AJCC Prognostic Stage Groups
The TNM system is used to record the anatomical extent of disease. It is useful to condense these categories into groups. Carcinoma in situ is categorized stage 0; often tumors localized to the organ of origin are staged as I or II depending on the extent, locally extensive spread, to regional nodes are staged as III, and those with distant metastasis staged as stage IV. However, in some tumor types stage groups do not conform to this simplified schema. The stage group is adopted with the intention that categories within each group are more or less homogeneous in respect of survival, and that the survival rates are distinctive between groups. The Union for International Cancer Control (UICC) uses the term Stage to define the anatomical extent of disease. The American Joint Committee on Cancer (AJCC) uses the term Prognostic Stage Group'' which may also include additional prognostic factors in addition to anatomical extent of disease.
Мысалдар
Кіші, төмен дәрежелі қатерлі ісік, метастаздар жоқ, аймақтық лимфа түйіндеріне таралмаған, қатерлі ісік толық алынып тасталған, патолог резекциялық материалды қарады: pT1 pN0 M0 R0 G1; Т, Н және М көрсеткіштерінің осы жиынтығы І сатыға жатады. Ірі, жоғары дәрежелі қатерлі ісік, аймақтық лимфа түйіндеріне және басқа да органдарға тараған, толық алынып тасталмаған, патолог қарады: pT4 pN2 M1 R1 G3; Т, Н және М көрсеткіштерінің осы тобы IV сатыға жатады. І сатыдағы ісіктердің көпшілігі емделеді, ал IV сатыдағы ісіктердің көпшілігі операция жасауға болмайды.
Негізгі ТНМ
Негізгі ТНМ – төмен және орташа табысты елдердегі қатерлі ісік тіркелімдеріне аурудың толық көлемі туралы мәліметтерді жинау мүмкін болмаған жағдайда сатылану туралы ақпаратты жинауға арналған, ТНМ-нің қарапайымдалған түрі. Ол пациенттерді емдеуде ТНМ-ді алмастыруға арналмаған.