Кіріспе

Жапондық семсерлер жұбы, әдетте катана мен вакисашиден немесе таси мен тантодан тұрады. Дайшо (大小) – феодалдық Жапониядағы самурайлар киетін дәстүрлі жапон қылыштарының (нихонто) жұбын білдіретін жапонша термин. Дайшо сөзінің этимологиясы дайто, яғни ұзын қылыш, және шёто, яғни қысқа қылыш терминдері қолданылғанда анық көрінеді; дайто + шёто = дайшо. Дайшо көбінесе катана мен вакизаши (немесе танто) бірге коширамен бейнеленеді, бірақ бастапқыда дайшо – кез келген ұзын және қысқа катананы бірге тағуды білдірген. Катана/вакизаши жұптасуы ғана дайшо комбинациясы емес, себебі кез келген ұзын қылыш, егер тантомен жұптастырылған болса, дайшо саналады. Дайшо дегеніміз, екі қылыштың бір-біріне сәйкес келетін құрылғылары бар екендігін білдіреді. Дайшода бір семсерші жасаған сәйкес келетін қылыштар болуы мүмкін, бірақ бұл сирек кездесетін жағдай және екі қылыштың дайшо деп есептелуі үшін міндетті емес, себебі бұл самурайға қымбатқа түсер еді.

Тарих

Дайшо тұжырымы белгілі бір кезеңде киілетін ұзақ қылышпен қысқа қылышты жұптастырудан туындады. Тачи тантомен, ал кейін катана чиисагатана деп аталатын тағы бір қысқа катанамен жұптастырылды. Катананың пайда болуымен самурайлар вакизашині тантодан гөрі қысқа қылыш ретінде таңдады. Канзан Сато «Жапон қылышы» атты кітабында вакизашиге ерекше қажеттілік болмағанын айтады және вакизаши жабық кеңістікте шайқасуға ыңғайлы болғандықтан тантодан басым болған болуы мүмкін деп болжайды. Ол, самурайлар қамалға немесе сарайға кіргенде катананы есікте қалдырып, вакизашиін ішке алып жүретін дәстүрді еске алады. Дайшо Муромачи кезеңінің (1336-1573) соңында кең таралған болуы мүмкін. 1629 жылы самурайлардың міндеттерін анықтаған жарлықта ресми қызмет кезінде дайшо кию міндетті деп белгіленді. 1683 жылы дайшо кию құқығы самурайлар класымен шектелді және олардың мәртебесінің символына айналды. Самурайлар күнделікті өмірде әсем қылыштар кие алатын, бірақ Токугава сёгунаты самурайлар қамалға келгенде сияқты ресми жағдайларда қылыштардың сыртқы түрін қатаң реттеді. Формальды киімге арналған дайшо тек қара түсті қынынан, тұтқаға оралған жіптен және ақ шағыраның терісімен қапталған тұтқадан тұруы керек еді. Көптеген кендзюцу мектептерінің пікірінше, шайқаста дайшоның тек бір қылышы ғана қолданылған. Дегенмен, 17 ғасырдың бірінші жартысында әйгілі қылышшеңбер Миямото Мусаси екі қолды бірдей пайдалануға мүмкіндік беретін бір қолмен ұстау әдісін ұсынды. Бұл техника нитокен деп аталады және Мусаси құрған Niten Ichi ryū қылыш шеберлігі стилінің маңызды бөлігі болып табылады. Мейдзи кезеңінде 1871 жылы самурайлардың дайшо кию міндетін жойған жарлық қабылданды, ал 1876 жылы Жапония халқының көп бөлігі үшін қоғамдық жерлерде қылыш тасуға тыйым салынды, осылайша дайшо самурайлардың символы ретінде қолданылуы тоқтатылды. Самурайлар класы қылышқа тыйым салынғаннан кейін көп ұзамай таратылды.