Кіріспе

Француз тілшісі, астрономы, дипломаты және профессоры (1510–1581)

Гийом Постель (25 наурыз 1510 – 6 қыркүйек 1581) – француз тілшісі, шығыстанушы, астроном, христиан кабалисі, дипломат, полиглот, профессор, діни универсалист және жазушы. Нормандиядағы Барентон ауылында дүниеге келген Постель білімін жетілдіру үшін Парижге бағытталды. Колледж Сент-Барбеде оқып жүргенде, ол Лойолалық Игнатиймен және Иса қоғамын құрушылардың көптеген өкілдерімен танысты, және олармен өмір бойы байланыста болды. 1544 жылғы наурыз айында иезуиттердің жаңадан кірушілер мектебіне (новициатына) Римде кірді, бірақ діни уәде берместен бұрын, 1545 жылғы 9 желтоқсанда Римді қалдырды.

Дипломатия және стипендия

Постель араб, еврей, сирия және басқа да семит тілдерін, сонымен қатар ежелгі грек және латын тілдерін жақсы меңгергендіктен, тез арада француз сарайының назарына ілікті.

Осман империясына саяхат

1536 жылы Франциск I Осман түріктерімен франко-осман одағын құруға тырысқанда, ол Постелді Жан де Ла Фореттің француз елшілігінің ресми аудармашысы ретінде Константинопольдегі Осман сұлтаны Сүлеймен шаһанаға жіберді. Постелге сонымен қатар патша кітапханасы үшін шығыс қолжазбаларын жинау жұмысы да жүктелген, қазір бұл қолжазбалар Париждегі Ұлттық кітапхананың шығыс қолжазбалар жинағында сақтаулы.

Шығармалары

1538 жылы жарық көрген Linguarum Duodecim Characteribus Differentium Alphabetum Introductio ("Он екі түрлі тілдің әліпбилік таңбаларына кіріспе") еңбегінде Постель бірінші еврей-рим соғысы кезеңіндегі Яһудея монеталарындағы жазуларды ежелгі "Самариялық" әріптермен жазылған еврей тілі деп таныған алғашқы ғалым болды. 1544 жылы "De orbis terrae concordia" ("Жердің үйлесімділігі туралы") еңбегінде Постель әмбебап әлемдік дінді жақтады. Кітаптың негізгі тезисі бойынша, әлемдегі барлық діндердің ортақ бастаулары бар екендігі көрсетілсе, барлық яһудилер, мұсылмандар және бұтқа табынушыларды христиандыққа көшіруге болады, ал христиан діні осы бастауларды ең жақсы бейнелейді. Ол осы бастауларды Құдайға деген махаббат, Құдайды мақтау, адамзатқа деген махаббат және адамзатқа көмектесу деп санады. "De la République des Turcs" ("Түрік Республикасы туралы") еңбегінде Постель Осман қоғамын жақсы жағынан сипаттаған. Оның 1553 жылы жазған "Дүниедегі кереметтер және ең бағалысы – Үндістан мен жаңа әлемнің таңғажайып нәрселері" (Des merveilles du monde et principalemẽt des admirables choses des Indes & du nouveau monde) – Жапониядағы дін туралы ең алғашқы еуропалық сипаттамалардың бірі. Ол жапон дінін өзінің әмбебап діни көзқарастары тұрғысынан түсіндіреді, жапон дінінің христиандықтың бір түрі екенін және олардың крестке табынуының іздерін әлі де табуға болатындығын айтады. Жапон діні туралы мұндай пікірлер сол кезде Еуропада кең таралған; Постельдің жазбалары Франциск Ксавьердің Жапонияға саяхаттаған кездегі күтулеріне әсер еткен болуы мүмкін. Ол Американы солтүстік және оңтүстік деп атап, оларды Австралиядан (Terre Australe немесе Chasdia) Магеллан бұғазымен (Fretum Martini Bohemi) ажыратып көрсетті. "Хасдия" терминін Постель өзі ойлап тапқан.

Жанның екі аспектісі

Постель үшін адам жаны интеллект пен сезімдерден құралған, ол оларды еркек және әйел, бас және жүрек ретінде көріп тұрды. Жанның үш тұғырлы бірлігі осы екі жартының қосылуы арқылы пайда болады. Бірақ Постель құдайдың қайта тууы туралы айтпады: оның пікірлері мен тілі оның метафоралық тұрғыдан сөйлегенін көрсетеді.

Ересектер мен тұтқындау

1547 жылы Венецияда Зохар мен Бахирді аударғанда Постель Сан-Джованни-э-Паоло ауруханасының ас үйіне жауапты қарт әйел – Зуана ананың рухани кеңесшісі болды. Зуана өзі құдайлық көріністер көргенін айтты, бұл Постельді оның пайғамбар екеніне, өзі оның рухани ұлы екеніне және әлемдік діндерді біріктіруге тағайындалғанына сендірді. Ол Шығысқа екінші сапарынан оралған соң, есіміне екі еңбек арнады: Les Très Merveilleuses Victoire des Femmes du Nouveau Monde және La Vergine Venetiana. Өзінің көріністеріне сүйене отырып, бұл еңбектер Постельді инквизициямен қақтығысқа түсірді. Бірақ оның соттауға міндетті адамдармен байланысы салдарынан, өлім жазасына алып келуі мүмкін ересектік емес, ақылсыздық деп танылды, соның нәтижесінде Постель Римдегі папалық түрмеге қамалды. 1559 жылы Пауль IV қайтыс болғанда түрме ашылып, ол босатылды. Чехия Ренессансының гуманисті Шимон Проксенус зе Судет (1532–1575) 1564 жылы Постельдің Париждегі Сент-Мартин-де-Шамп монастырына "ана Жанна туралы жаңылысқандықтары үшін" қамауға алынғанын хабарлады. Постель Парижде өмірін жалғастырды, бірақ 1566 жылы Лаондағы керемет оқиға оған үлкен әсер етті, сол жылы ол осы оқиға туралы De summopere considerando miraculo атты еңбегін жариялады, онда ол ғаламның барлық бөліктерінің байланысы және әлемдік тәртіпті қайта орнату туралы ойларын тағы да жеткізді. Соның салдарынан Париж Парламенті оны үй қамауына алды, және өмірінің соңғы он бір жылын Сент-Мартин-де-Шамп монастырында өткізді. Ол 1581 жылы Парижде қайтыс болды.