Кіріспе

2007 жылы ұшырылған қытайлық Ай зонды

Чанъэ-1 (/pron//tʃ//æ//ŋ//'//ʌ/;) – Қытайдың Айды айналатын ұшқышсыз ғарыш кемесі, Қытайдың Айды зерттеу бағдарламасының бірінші кезеңінің бір бөлігі. Ғарыш кемесі қытайлық Ай құдайы Чанъэ есімімен аталады. Чанъэ-1 2007 жылғы 24 қазанда Сичан спутниктік ұшыру орталығынан 10:05:04 UTC уақытында ұшырылды. Ол 31 қазанда Айға қарайғы траекторияден шығып, 5 қарашада Ай орбитасына енді. Айдың алғашқы суреті 2007 жылғы 26 қарашада жіберілді. 2008 жылғы 12 қарашада Чанъэ-1 2007 жылғы қарашадан 2008 жылғы шілдеге дейін жинаған деректер негізінде Айдың толық бетінің картасы жарияланды. Миссия бір жылға жоспарланған, бірақ кейін ұзартылып, ғарыш кемесі 2009 жылғы 1 наурызға дейін жұмыс істеді, содан кейін орбитадан алынды. Ол 08:13 UTC уақытында Ай бетіне құлады. Чанъэ-1 жинаған деректер Ай бетінің жоғары сапалы және нақты 3D картасын жасауға пайдаланылды. Чанъэ-1 – микротолқындық радиометрді пайдаланып, Айды пассивті, көп арналы микротолқындық қашықтықтан зерттеген алғашқы Ай зонды. Оның серігі – Чанъэ-2 орбиталық зонды 2010 жылғы 1 қазанда ұшырылды.

Шолу

Қытайдың Айды зерттеу бағдарламасы технологиялық дамудың төрт кезеңінен тұрады: біріншісі – Ай орбитасына жету, бұл міндет 2007 жылы «Чанъэ-1» және 2010 жылы «Чанъэ-2» ғарыш аппараттары арқылы орындалды. Екіншісі – «Чанъэ-3» (2013) және «Чанъэ-4» (2019) сияқты Айға қону және оның бетінде жүру. Үшіншісі – Айдың жақын жағынан үлгілер жинап, Жерге жеткізу, бұл міндет «Чанъэ-5» және болашақ «Чанъэ-6» миссияларына жүктелген. Төртінші кезең – Айдың оңтүстік полюсіне жақын роботтық зерттеу станциясын дамыту. Бағдарлама 2030 жылдары адамдарды Айға қондыруға көмектесуді және оңтүстік полюс маңында бекініс салуды көздеп отыр.

Миссияның аяқталуы

2009 жылдың 1 наурызында 08:13:10 UTC-де Чанъэ 1 Ай бетіне құлап, өзінің миссиясын аяқтады. Ұлттық қорғаныс саласындағы ғылым, технология және өнеркәсіп мемлекеттік басқармасының (Қытай) мәліметінше, бұл жоспарланған және бақыланатын соқтығысу болды. Ғарыш зонды орбиталық миссиясы барысында 1400 гигабит немесе 175 гигабайт (ГБ) дерек жіберді.

Жетістіктер

"Чанъэ-1" Ай бетінің ең дәл және жоғары ажыратымды 3D картасын жасады. "Чанъэ-1" әлемде алғаш рет пассивті, көп арналы, микротолқынды қашықтықтан сезіктеуді (Айды зерттеуді) жүргізді.