Түркиядағы Имброс аралының тарихы мен халқы

Кіріспе

Түркиядағы арал. Арал

2022 жылғы мәлімет бойынша, Гөкчеада аралдық округінің халқы 10 348 адамды құрайды. Имбростың негізгі салалары – балық аулау және туризм. 20 ғасырдың соңына қарай, аралда негізінен 1960 жылдан кейін Түркия материгінен келген қоныс аударушылар тұрды.

Тарихи тұрғыдан алғанда, аралда негізінен гректер тұрған. Грек имбриот диаспорасының саны бүкіл әлемде және Түркияда шамамен 15 000 адамды құрайды деп есептеледі, және олардың ерекше имбриоттық идентитігі бар. "Илиада" да Имброс аралының иесі немесе билеушісі Этион да еске алынады. Ол Приамның тұтқынға алынған ұлы Ликаонды сатып алып, оны әкесіне қайтарады. Гомер сондай-ақ Гера мен Гипнос Лемностан келіп, Имброс арқылы Ида тауына баратынын жазады. Гомер "Илиада" да Имбросты басқа да жағдайларда атайды. Имброс Аполлонға арналған Гомер гимнінде де еске алынады. Родос Аполлонийінің "Аргонавтика" еңбегінің бірінші кітабында да Имброс туралы айтылады.

Ежелгі дәуір

Имбростың алғашқы тұрғындары пеласгиандар болды, олар Кабериге табынып, Герместі ифифалдық формадағы ұрпақ құдайы ретінде қастерледі, содан кейін оның Кариялық эпитеті "Имбрамос" алынды деп есептеледі. Ежелгі гректер үшін Лемнос пен Имброс аралдары металлургия құдайы Гефестке қасиетті болған, ал Имбростың ежелгі монеталарында итифальдық Гефест бейнеленген. Классикалық антикалық дәуірде Имброс, Лемнос сияқты, афиналық клерухия болды, яғни отарлаушылары афиналық азаматтығын сақтап қалды; алайда, имбриандар афиналық салық тізімдерінде кездесетіндіктен, жергілікті халықтан бөліну болған болуы мүмкін. Имбростың алғашқы тұрғындары пеласгиандар болған, бұл туралы Геродот "Тарихтар" еңбегінде айтқан. Б.з.д. 511 немесе 512 жылы арал парсы генералы Отан тарапынан басып алынды. Бірақ кейін Мильтиад Саламис шайқасынан кейін аралды Парсыдан қайтарып алды; колония б.з.д. 450 шамасында, бірінші афиналық империя кезінде құрылды және алты ғасыр бойы Афинаның құрамында қалды (ұсақ үзілістерден басқа). Фукидид "Пелопоннес соғысының тарихында" Имбростың отарлануын сипаттайды және бірнеше жерлерде әртүрлі әскери қимылдар кезінде Афинаға қолдау көрсеткен имбриандардың үлесін атайды. Ол сонымен қатар афиналық эскадрильяның Имбросқа қашуын да баяндайды. Әлеуметтік соғыс кезінде (б.з.д. 357–355) хиостықтар, родостықтар және византийліктер Афинаның одақтастары болған Имброс пен Лемносқа шабуыл жасады. Біздің заманымыздың екінші ғасырының соңында, Септимий Севердің тұсында арал тәуелсіздік алған болуы мүмкін. Страбон Кабериге Имброс және Лемнос аралдарында ең көп құрмет көрсетілгенін айтады. Византиялық Стефан Имбростың Кабери мен Гермес құдайына қасиетті болғандығын мәлімдейді. Имбриан құпиялары ежелгі Грекияның құпия діни обрядтарының бірі болды (Элеусин құпияларымен салыстырылады). Өкінішке орай, Имбриан құпиялары туралы біздің біліміміз өте шектеулі. Филоном Лакониядағы Амиклаға Имброс пен Лемностан отарлаушыларды жіберген деген аңыз бар. Филострат өзінің "70-хатында" имбриан Клеофонға, ол лимнийлік болғандықтан, Имбросты да өз Отаны деп санайтынын жазады.

The original inhabitants of Imbros were Pelasgians, worshipped Cabeiri, and Hermes as a god of reproduction in ithyphallic form, whence his Carian epithet, 'Ιμβραμος, has been supposed to be derived. For ancient Greeks, the islands of Lemnos and Imbros were sacred to Hephaestus, god of metallurgy, and on ancient coins of Imbros an ithyphallic Hephaestus appears. In classical antiquity, Imbros, like Lemnos, was an Athenian cleruchy, a colony whose settlers retained Athenian citizenship; although since the Imbrians appear on the Athenian tribute lists, there may have been a division with the native population. The original inhabitants of Imbros were Pelasgians, as mentioned by Herodotus in The Histories. In 511 or 512 BC the island was captured by the Persian general Otanes. But later, Miltiades conquered the island from Persia after the battle of Salamis; the colony was established about 450 BC, during the first Athenian empire, and was retained by Athens (with brief exceptions) for the next six centuries. Thucydides, in his History of the Peloponnesian War describes the colonization of Imbros, and at several places in his narrative mentions the contribution of Imbrians in support of Athens during various military actions. He also recounts the escape of an Athenian squadron to Imbros. During the Social War (357–355 BC) the Chians, Rhodians and Byzantians attacked Imbros and Lemnos, which were allies of Athens. In the late second century A. D., the island may have become independent under Septimius Severus. Strabo mentions that Cabeiri are most honored in Imbros and Lemnos. Stephanus of Byzantium mentions that Imbros was sacred to Cabeiri and Hermes. Imbrian Mysteries were one of the secret religious rites of ancient Greece (similar to the Eleusinian Mysteries). Unfortunately, very little is known about the Imbrian Mysteries. It is said that Philonomus had sent to Amyclae in Laconia colonists from Imbros and Lemnos. Philostratus in his "Letter 70" to the Imbrian Cleophon, states that being a Lemnian, he considers Imbros also as his homeland.

Византия дәуірі

Константинополь құлағанға дейін Имбростан оңтүстікке қарай бірнеше ірі аралдар Генуя билігінде болды, бұл тарихи түрде тәуелсіз Генуя теңіз республикасының (1005–1797, осылайша 1054 жылғы Шығыс-Батыс жарылысынан бұрын) Жерорта теңізіндегі иеленген территориясының бір бөлігі еді. Бұл саяси даму бұрынғы Батыс Рим империясының территориясынан, Венеция, Пиза және Амальфи сияқты қала мемлекеттері арқылы пайда болды. 13 ғасырдың басында, Төртінші крест жорығы мен оның салдары Венецияның Византия империясымен қарым-қатынасын уақытша тоқтатқанда, Генуя Имбростан солтүстікке қарай, Қара теңізге және Қырымға өзінің ықпалын кеңейтті. Кастилияның Генрих III-нің Тимур сарайына елшісі Рuy Гонсалес де Клавхио, 1403–1406 жылдар аралығында Самарқанға жасаған елшілік сапарында Эгей теңізі арқылы өтіп, аралдың Византия билігінде екенін байқады.

Осман дәуірі (1455-1466, 1470-1912)

1453 жылы Константинополь құлағаннан кейін, Имбростағы Византия әскерлері аралды тастап кетті, ал халық Осман империясының азаматтары болды. Арал күшпен емес, ынталандыру саясаты арқылы бағындырылды. Жетекші имврийлік, кейіннен Мехмет II-нің тарихшысы болған Михаил Критобул, аралдың османдықтарға бейбіт түрде тапсырылуын ұйымдастырып, жеңілдетті. Салықтар мен адалдыққа байланысты, аралға жергілікті басшының басқаруымен салыстырмалы автономия берілді. 1479 жылы арал толығымен Осман билігіне көшті. Османдықтар, қанунамелер шығарып, жергілікті мұсылман билеушілерін тағайындау арқылы, толығымен православиелік грек халқын интеграциялауға тырысты. Ферьял Тансугтың пікірінше, арал тұрғындарының Осман билігін қаншалықты мойындағанын анықтау қиын. 1455 жылы арал Осман жері болғаннан кейін, оны әр түрлі уақытта Османдықтар мен венециялықтар басқарды. Осы кезеңде, әсіресе Кануни Сұлтан Сүлейменнің (1520–1566) билігі тұсында, арал Осман империясының құрамына енді. Османдықтар мен венециялықтардың арақатынасы кейде қақтығыстарға әкелді – мысалы, 1717 жылғы маусымда Түрік-Венеция соғысы (1714–1718) кезінде Лодовико Флангини басқаратын венециялық флот пен Османдық флот арасында Эгей теңізіндегі Имброс маңында қатал, бірақ ақырында шешімсіз теңіз шайқасы болды. Дегенмен, арал тұрғындары 20 ғасырға дейін салыстырмалы бейбіт және өркендеп өмір сүрді. Халық қарапайым шаруашылықпен айналысып, өмір сүрді және Грек тәуелсіздік соғысы (1821–1832) сияқты көтерілістерге қатыспады. "Грек қарақшылары Имброс пен Лемносқа шабуыл жасап, азық-түлік іздегенімен, арал тұрғындары оларға көмектеспеді, сондықтан Осман әскерлері көтерілістерді басып тастады". Тек 1864 жылы жаңа Вилает заңы қабылданғаннан кейін ғана аралдың орталық үкіметке қатысты әкімшілік мәртебесі анықталды. Екі әкімшілік округ құрылды: Имроз және Бозкада қазасы/билігі, Лемнос санджағы/округінің құрамында, Эгей теңізі аралдарының ірі Эялет/Әкімшілік бөлімінің бөлімшесі. 1870 жылдардың ортасында аралдағы көмір шахтасының жұмысын бақылаған көрнекті Осман саясаткері Исмаил Кемал Бей Влора былай деді: "Бұл жердегі жалғыз билік – мүдір (Үкімет тағайындаған мэрдің бір түрі [оның міндеттеріне салық жинау, сот үкімдерін орындау және кейде дауларды реттеу және жергілікті тұрғындарды бейбіт ету кіреді]), ол сүйкімді албандық және үкіметтің өкілі емес, осы арал отбасының әкесі сияқты. Елдегі гректер арасынан төрт-бес жандарм тағайындалды, олар қару-жарақтарының қайда екенін білмейді, сондықтан оларды қолданудың қажеті болған жоқ, тіпті жағдай туындаса, олар қалай қолдануға болатынын білмейтін болса керек. Біз сыртқы әлеммен байланыссыз апталар бойы өттік. Телеграммалар да, курьерлер де, газеттер де, басқа да ештеңе де біздің шөлді өмірімізді бұл әдемі табиғаттың ортасында және әлемдегі ең тыныш және қарапайым халық арасында бұзбады. Онда жастардың әндері мен ауыл билерінен басқа ешқандай ләззат жоқ". 1912 жылы Бірінші Балқан соғысы кезінде грек теңіз күштері аралға басып кірді. Бұл кезде аралда 8506 адамнан тұратын гректер басымдылық құрды. 1913 жылы Афина шартына қол қойылғаннан кейін, Бозкада мен Гөкчеададан басқа Эгей теңізіндегі барлық аралдар Грекияға берілді.

Shortly following the fall of Constantinople in 1453, the Byzantine forces in Imbros left the island, and the population became Ottoman subjects. The island was not conquered by force, but rather through istimalet policy. Michael Critoboulos, a leading Imvrian, and subsequently a chronicler of Mehmet II, organised and facilitated the peaceful surrender of the island to the Ottomans. In return for taxes and loyalty, the island was given a degree of relative autonomy, with administration under a local person. In 1479, the island came under definitive Ottoman rule. The Ottomans, through issuing kanuname and installing local Muslim rulers, attempted to integrate the entirely Orthodox Greek population. Feryal Tansuğ judges that it is difficult to determine the degree to which the islanders recognised Ottoman rule. After the island became Ottoman soil in 1455 it was administered by Ottomans and Venetians at various times. During this period, and particularly during the reign of Kanuni Sultan Süleyman (1520–1566), the island became a foundation within the Ottoman Empire. Relations between the Ottomans and Venetians occasionally led to hostilities – for example, in June 1717 during the Turkish Venetian War (1714 1718), a tough but ultimately fairly indecisive naval battle between a Venetian fleet, under Lodovico Flangini, and an Ottoman fleet, was fought near Imbros in the Aegean Sea. Nevertheless, the island's residents continued to live in relative peace and prosperity until the 20th century. The population lived modest lives in subsistence economies and were not involved in upheavals, for instance, the Greek War of Independence (1821 1832). "Although Greek bandits attacked [ ] and landed in Imvros and Lemnos in order to take sustenance support, the islanders did not help them so that Ottoman troops drove back the rebellions." Only in 1864 with the promulgation of the new Vilâyet Law was the administrative status of the island in regard to the central government defined. Two administrative districts were formed—the Kazâ/Jurisdiction of İmroz and Bozcaada of the Sanjak/District of Lemnos, a subdivision of the larger province of Eyalet/Administrative Division of the Islands of the Aegean Sea. Prominent Ottoman politician, Ismail Qemal Bej Vlora, who spent about a year during the mid 1870s superintending the workings of a lignite mine upon the island, remarked that:"The sole authority in the place was the müdür (a sort of mayor appointed by the Government [whose attributions included tax collection, executing the court sentences, and at times mediation of disputes and pacification of the locals]), who was a charming Albanian, and more like the father of this island family than a representative of government. There were four or five gendarmes recruited from among the Greeks of the country, who did not even know where their arms were, so little did they ever find need of using them —and it is doubtful if they would have known how to if the occasion had arisen We passed whole weeks without communication with the outside world. No telegrams came, nor couriers, nor newspapers, nor anything else to disturb our hermit's life amid this beautiful scenery and among a population that is perhaps the quietest and simplest in the world. There are no pleasures there except the songs of young Greeks and the country dances." In 1912 during the First Balkan War, the Greek Navy invaded the island. The island had an absolute Greek majority population of 8,506 people then. After the signing of the Treaty of Athens in 1913, all of the Aegean islands except Bozcaada and Gökçeada were ceded to Greece.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1915 жылы Имброс Галлиполи түбегіне шабуыл жасау алдында және оның кезінде одақтас Жерорта теңізі экспедициялық күші үшін маңызды аялдама ретінде қызмет етті. Аралға далалық аурухана, әуежай, әкімшілік және қойма ғимараттары салынды. Әсіресе, көптеген ANZAC (Австралия және Жаңа Зеландия армия корпусы) әскерлері Галлиполи науқаны кезінде Имброста орналасқан, ал арал ANZAC, британдық және француз күштері үшін Түркияға қарсы әуе және теңіз базасы ретінде пайдаланылды. Генерал Иан Гамильтонның штабы Имброста орналасқан. 1918 жылдың 20 қаңтарында Эгей теңізінде, аралға жақын жерде Османдық эскадрильясы Британ Корольдік теңіз күштерінің флотилиясымен қақтығысқа түскен теңіз шайқасы болды. Патрик Шоу Стюарт Имброста болғанда, Бірінші дүниежүзілік соғыстың ең танымал соғыс өлеңдерінің бірі – "Ахилл окопта" атты әйгілі өлеңін жазды. Ол Имбростың тұрғындарымен көне грек тілінде сөйлесуді ұнататын еді. Бір хатында ол былай деп жазды: "Міне, мен грек ауылында тұрып, тұрғындарына Демосфеннің тілімен сөйлеп отырмын (олар менің айтқанымды шынымен де жақсы түсінеді)".

Түркия мен Грекия арасында

1912 жылдың қарашасы мен 1923 жылдың қыркүйегі аралығында Имброс және Тенедос грек теңіз флотының басқаруында болды. Екі аралда да гректер басым тұрды, ал Имброс арал тұрғындарының барлығы гректер еді. Италия аймақтағы маңызды аралдарды бақылап тұрғандықтан, Лондон мен кейін Бухаресттегі үлкен державалардың келіссөздері тоқтап қалды. Румыния 1913 жылдың қарашасында Афинада келіссөздерді күштеу үшін гректерге қарсы әскери қимыл жасайтынымен қорқытты. 1920 жылы Севр шарты бойынша жеңілген Осман империясы аралды Грекияға берді. Шартына қол қойған, бірақ ратификацияламаған Осман үкіметі Анкарадағы Мустафа Кемал Ататүктің жаңа түрік ұлттық үкіметімен құлатылды. Грек-түрік соғысы Анатолиядағы гректердің жеңілісімен аяқталып, Ллойд Джордж бен оның Таяу Шығыс саясатының күйреуінен кейін батыс державалары 1923 жылы жаңа Түрік Республикасымен Лозанна шартына келісті. Бұл шарт аралды Түркияның бөлігіне айналдырды; бірақ Имброс және Тенедосқа гректерге арналған ерекше автономды әкімшілік мәртебе берді және оларды Грекия мен Түркия арасындағы халық алмасудан алып тастады, себебі олардың көпшілігі сол жерде тұрды. Шартының 14-бабы екі елдегі азшылықтардың құқықтарын қорғауға қатысты нақты кепілдіктер берді. Алайда, 1927 жылдың 26 маусымында "Азаматтық заң" (Mahalli Idareler Kanunu) қабылданысынан кейін көп ұзамай Имброс және Тенедостың грек халқына берілген құқықтар Лозанна шартын бұза отырып, жойылды. Арал әкімшілік округтен суб-округке төмендетілді, нәтижесінде арал жергілікті соттардан айырылды. Сонымен қатар, жергілікті кеңестің мүшелері түрік тілін жетік білуі керек болды, бұл арал тұрғындарының басым көпшілігін шеттетуге әкелді. Бұдан өзге, осы заңға сәйкес түрік үкіметі осы кеңесті таратуға және белгілі жағдайларда полиция күштерін және арал тұрғындарынан құралмаған басқа да лауазымды тұлғаларды енгізуге құқық алды. Бұл заң сонымен қатар жергілікті қауымның білім алу құқығын бұзып, қалыпты түрік мектептеріндегідей білім беру жүйесін енгізді. 1961 жылы жергілікті грек халқына қарсы кең ауқымды қуғын-сүргін басталды, бұл грек білімін жоюға және экономикалық, психологиялық қысым мен зорлық-зомбылықты күшейтуге бағытталған Эритме бағдарламасының бір бөлігі болды. Осы жағдайда Түркия үкіметі аралдың 90% егістік жерін иемденуге және материктік Түркиядан қосымша 6000 этникалық түрікті қоныстандыруға рұқсат берді. Түрік үкіметі аралдағы грек мектептерін де жапты және оны "бақылау аймағы" деп жариялады, яғни шетелдіктер арнайы рұқсатсыз аралға және өз үйлеріне бара алмайды. Кейбір деректер бойынша, түрме 1992 жылы жабылғанға дейін осындай қылмыстар жасалған. Сонымен қатар, 1964 жылғы жерді иемдену туралы заңмен (No 6830) аралдағы гректердің шаруашылық мүлігі иелерінен тартып алынды. 1965 жылы аралда алғашқы мешіт салынды. Ол Фатих мешіті (Жаулаушының мешіті) деп аталды және аралдың астанасындағы грек православиелік қауымның меншігіне тиесілі жерге салынды. Анатолиядан келген қосымша қоныстар 1973, 1984 және 2000 жылдары болды. Мемлекет аралда қоныстануға шешім қабылдағандарға арнайы несиелік мүмкіндіктер мен ауыл шаруашылығына арналған көмек берді. Жаңа елді мекендер құрылды, ал бұрынғы елді мекендер түрік аттарымен қайта аталды. 1991 жылы түрік билігі аралдағы әскери "тыйым салынған аймақ" мәртебесін жойды. 2019 жылдың қараша айында Бурчин Эрдоған басқарыған археологтар тобы Ұғұрлы Зейтинлік үйіндісінде шамамен 8000 жыл бұрынғы Т пішіндес обелискіні тауып алды. Жеті метрлік қабырғалармен байланысқан екі бөліктен тұратын ескерткіш Гёбекли-Тепе археологиялық алабындағы тұрған тастарды еске салады.

Between November 1912 and September 1923, Imbros, together with Tenedos, were under the administration of the Greek navy. Both islands were overwhelmingly ethnically Greek, and in the case of Imbros the population was entirely Greek. With Italy controlling key islands in the region, major power negotiations deadlocked in London and later in Bucharest. Romania threatened military action with the Greeks against the Ottomans in order to force negotiations in Athens in November 1913. In 1920, the Treaty of Sèvres with the defeated Ottoman Empire granted the island to Greece. The Ottoman government, which signed but did not ratify the treaty, was overthrown by the new Turkish nationalist Government of Mustafa Kemal Atatürk, based in Ankara. After the Greco Turkish War ended in Greek defeat in Anatolia, and the fall of Lloyd George and his Middle Eastern policies, the western powers agreed to the Treaty of Lausanne with the new Turkish Republic, in 1923. This treaty made the island part of Turkey; but it guaranteed a special autonomous administrative status for Imbros and Tenedos to accommodate the Greeks, and excluded them from the population exchange that took place between Greece and Turkey, due to their presence there as a majority. Article 14 of the treaty provided specific guarantees safeguarding the rights of minorities in both the nations. However shortly after the legislation of "Civil Law" on 26 June 1927 (Mahalli Idareler Kanunu), the rights accorded to the Greek population of Imbros and Tenedos were revoked, in violation of the Lausanne Treaty. The island was demoted from an administrative district to a sub district with the result that the island was to be stripped of its local tribunals. Moreover, the members of the local council were obliged to have adequate knowledge of the Turkish language, which meant that the vast majority of the islanders were excluded. Furthermore, according to this law, the Turkish government retained the right to dissolve this council and in certain circumstances, to introduce police force and other officials consisting of non islanders. This law also violated the educational rights of the local community and imposed an educational system similar to that followed by ordinary Turkish schools. Massive scale persecution against the local Greek element started in 1961, as part of the Eritme Programmi operation that aimed at the elimination of Greek education and the enforcement of economic, psychological pressure and violence. Under these conditions the Turkish government approved the appropriation of the 90% of the cultivated areas of the island and the settlement of additional 6,000 ethnic Turks from mainland Turkey. The Turkish Government, also, closed the Greek schools on the island and classified it as "supervised zone", which meant that expatriates could not visit the island and their homes without special admission. Some are said to have committed the same crimes before the prison was closed down in 1992. Furthermore, with the 1964 Law on Land Expropriation (No 6830) the farm property of the Greeks on the island was taken away from their owners. In 1965, the first mosque was built in the island. It was named Fatih Camii (Conqueror's Mosque) and was built on an expropriated Greek Orthodox communal property at the capital of the island. Additional population settlements from Anatolia occurred in 1973, 1984 and 2000. The state provided special credit opportunities and agricultural aid in kind to those who would decide to settle in the island. New settlements were created and existing settlements were renamed with Turkish names. In 1991, Turkish authorities ended the military "forbidden zone" status on the island. In November 2019, a team of archaeologists led by Burçin Erdogan unearthed an approximately 8,000 year old T shaped obelisk in the Uğurlu Zeytinlik mound. The monument made of two parts connected by seven meter long walls reminds standing stones in Göbekli Tepe archeological site.

Геология

Имброс негізінен жанартаулық пайда болудан тұрады және аралдың ең биік тауы – Ильяс Даг, сөнген конус пішіндес стратовулкан.

Жер сілкіністері

Имброс Солтүстік Анатолиялық жарылыстың оңтүстігінде, Анатолиялық тақтаның ішінде, Эгей теңізі мен Еуразиялық тақталардың шекарасына өте жақын орналасқан. Солтүстік-шығыс Анатолиядан Солтүстік Эгей теңізіне дейін созылатын бұл жарылыс аймағы Стамбул, Измит және Имброс сияқты қалалардағы бірнеше қатерлі жер сілкіністеріне себеп болды және арал үшін үлкен қауіпті құрайды. 1859 жылдың 20-21 тамызында Имброс жер сілкінісі алдындағы шағын сілкіністерді бастан өткерді. Ең ауыр жер сілкінісі 21 тамызда таңғы сағат 04:00-де болды, одан кейін қаңтар айының кемінде 1860 жылына дейін жалғасқан бірқатар сілкіністер болды. Бұл сілкіністерден келген зиян зор болды, бұл туралы Αμάλθεια (Амалтея) және Шмидт газеттеріндегі сипаттамалар дәлелдейді. Амалтея басылымында былай делінген: "Имбростың Панагия, Глики, Агридиа және Схинуди ауылдарындағы барлық үйлер негізгі жер сілкінісі мен одан кейін болған үш күшті сілкініс салдарынан құлап немесе жарылып қалды. Тұрғындар көшеде және далада қалды, қираған үйлерге жақындауға батылдары жетпеді, мүліктерін алуға тырысты. Әр жерден жылау мен аза тұру естілді. Алғашқы сілкініс үйлердің барлық черепицаларын және түтін құбырларын құлатты. Содан кейін тұрғындар үйлерін тастап кетті. Екінші сілкініс кезінде барлық үйлер жарықтарға толы болды. Үшінші сілкініс барлық үйлерді, жел диірмендерін, су диірмендерін, нан пісіретін орындар мен кафелерді құлатты, ал шіркеулер қатты зақымдалды, бірақ құламады. Құлаған үйлердің саны 1400-ге жетті. Әртүрлі аймақтарда жерде жарықтар пайда болды, олардан тұзды су мен ұсақ құм ағып шықты. Таулардан үлкен тастар құлап түсті. Агиу Теодору ауылдары аз зардап шекті. Сонымен қатар, Самотракияда да осы сілкіністер сезілді, бірақ зақым тіркелмеді. Тенедос қаласында да солай болды. Лимнос аймағында керісінше, зақым келтірілді, бірақ оның мөлшері белгісіз. Алайда Лимноста жаңа бұлақтар пайда болды. Имброста сілкіністер 23-іне дейін жалғасты, бірақ тұрғындардың арасында қаза болған жоқ." Шмидт жер сілкінісі туралы ақпаратын негізінен 1860 жылдың қаңтарында профессор Мицопулу араласуымен, жер сілкінісінің куәгері болған диякон Варнава Кутлумусианодан алған хатынан алғанын жазады. Бұл хатта былай делінген: "Адам шығыны болмаған сияқты, бірақ аралдың барлық аймақтарында көптеген үйлер мен шіркеулер қирағандықтан, зақым зор болды. Кейбір бұлақтар жоғалып кетті, ал басқалары бұрын құрғақ болған жерлерде пайда болды. Жерде жарықтар пайда болып, одан күкірт иісі шықты. Жер сілкінісінен бұрын солтүстік-шығыстан қатты дауыл болды." 2014 жылдың 24 мамырында Имбросты 6,9 балдық магнитудаға ие күшті жер сілкінісі шарлады. 30 адам жарақат алып, көптеген ескі үйлер қирады, олардың кейбіреулерін қалпына келтіру мүмкін емес. Жақын арада осы жарылыс бойында үлкен жер сілкінісі болады деп күтілуде. Шағын сілкіністер жиі болады.

Imbros is situated directly south of the North Anatolian Fault, lying within the Anatolian Plate very close to the boundary between the Aegean Sea and Eurasian Plates. This fault zone, which runs from northeastern Anatolia to the northern Aegean Sea, has been responsible for several deadly earthquakes, including in Istanbul, Izmit and Imbros among others, and is a major threat to the island. On the days of 20–21 August 1859, Imbros experienced some pre earthquake tremors. The most catastrophic earthquake hit the island at 04:00 on the morning of the August 21, followed by a series of aftershocks—which were recorded to have had lasted until at least January 1860—the most severe of which were recorded at 16:15, 16:25, and 16:35 of the same day. The damage from these tremors was quite significant, as is evident in the descriptions provided from the newspaper, Αμάλθεια (Amalthea), and Schmidt. The publication, Αμάλθεια stated that: "All the houses in the villages of Παναγία, Γλυκύ, Αγρίδια and Σχοινούδι of Ίμβρος collapsed or suffered cracks from the main earthquake and the three strong aftershocks that followed. The inhabitants remained on the streets and in the fields, without daring to approach the ruins, to get their furniture. Crying and mourning were heard everywhere. The first earthquake knocked down tiles and all the chimneys of the houses. After that the inhabitants left their homes. During the second earthquake, all the houses suffered cracks. The third earthquake caused the collapse of all houses, windmills, watermills, bakeries, and cafes, while churches were severely damaged, but did not collapse. The number of houses that fell was 1400. In various areas, cracks were observed in the ground, from which salt water gushed out, with fine sand. Massive rocks fell from the mountains. The villages of Αγίου Θεοδώρου suffered minor damage. Besides, in Samothrace, these earthquakes were also felt, but no damage was recorded. The same in Τένεδος. In Λήμνος on the contrary, some damage was caused, but it is not known how much. In Λήμνος, however, new sources appeared. In Ίμβρος, the earthquakes continued until the 23rd of the month, but none of the residents were killed. "Schmidt writes that he derives his information about the earthquake mainly from a letter he received in January 1860, after the mediation of Professor Μητσόπουλου, from the deacon Βαρνάβα Κουτλουμουσιανό—an eyewitness to the earthquake. In this letter, it is mentioned that: "It seems that there were no human losses, but in all areas of the island the destruction was great, as many houses and churches were destroyed. Some springs have disappeared, while others have appeared in areas that were previously dry. There were also cracks in the ground, from which mud with a strong sulphur odour came. The earthquake preceded a violent thunder from the north east." On 24 May 2014, Imbros was shaken by a strong earthquake with a magnitude of 6.9 MW. 30 people were injured and numerous old houses were damaged, some of them irreparably. A major earthquake is expected to occur along this fault line in the near future. Minor noticeable earthquakes are common.

Климат

Аралда Жерорта теңізі климаты басым, жазда ыстық және құрғақ, ал қыста ылғалды және салқын болады. Жаз маусымы ең құрғақ кезең болғанымен, жазда да кейбір жаңбырлар жауады. Қыста қар мен жер бетінің қатуы жиі кездеседі.

Қала

Чынарлы (сонымен қатар "Gökçeada" немесе "Merkez" – "орталық" деген мағынаны білдіреді) – Имброс аралындағы жалғыз қала, грек тілінде Панагия Баломени (Παναγία Μπαλωμένη) деп аталады; жанында шағын әуежай орналасқан.

Ауылдар

1926 жылы Имброс аралындағы көптеген елді мекендерге түрікше аттар берілді. Бадемли селосы. Ескі грекше атауы – Глики (Γλυκύ). Ол аралдың солтүстік-шығысында, Чынарлы қаласы мен Калекой/Кастро арасында орналасқан. Дерекой. Ескі грекше атауы – Шкоинуди (Σχοινούδι). Ол аралдың батыс жағының ортасында орналасқан. Грек халқының көшіп кетуіне байланысты (көбінесе Австралия мен АҚШ-қа, ал 1970 жылдарға дейін бір бөлігі Грекия мен Стамбулға), Дерекой қазіргі күні көбінесе бос тұр. Дегенмен, көптеген адамдар әр 15 тамызда Құдай ана мерекесіне оралады. Еселек/Қаража селосы аралдың оңтүстік-шығысында орналасқан. Бұл жеміс-жидек пен көкөніс өндіретін ауыл шаруашылығы аймағы. Калекой. Бұрынғы атауы – Кастро (Κάστρο) (латын және грек тілінде «қамал» деген мағынада). Аралдың солтүстік-шығыс жағалауында, ауылдың жанында ежелгі қамал орналасқан. Калекойда сондай-ақ Бірінші дүниежүзілік соғыста аралды басып алған француз флоты салған шағын порт бар. Қазір ол балық аулау қайықтары мен яхталар үшін пайдаланылады. Шахинкая селосы Дерекойдың жанында орналасқан. Ширинкой аралдың оңтүстік-батысында орналасқан. Тепекой. Ескі грекше атауы – Агридия (Αγρίδια). Ол аралдың солтүстігінде орналасқан және барлық ауылдардың арасында ең көп грек халқы тұрады. Ауылдың оңтүстігінде орналасқан, құрылған жанартау Ілияс Дағтың биіктігі – 175 метр, бұл оны аралдың ең биік нүктесі етеді. Уғурлу селосы аралдың батысында орналасқан. Жаңа Бадемли селосы Бадемлиге жақын, аралдың солтүстік-шығысында орналасқан. Мұнда көптеген мотельдер мен пансионаттар бар. Енимахалле. Ескі грекше атауы – Евлампион (Ευλάμπιον). Ол Кузулимани портына баратын жолда, Чынарлы қаласының жанында орналасқан. Зейтинликой. Ескі грекше атауы – Агиос Теодорос (Άγιος Θεόδωρος). 1940 жылдың 29 ақпанында Константинопольдің әлемдік патриархы I Варфоломей ретінде танылған Димитрий Архонтонис осы жерде дүниеге келді. Ауылда әдемі тарихи грек үйлері бар және түрікше атауы айналасындағы зәйтүн тоғайларынан (түрік тілінде «Зейтинли» – «Зәйтүн қаласы») алынған. Ауыл туристер арасында маусым кезінде өте танымал. Басқалары: Жаңа Бадемли селосы, Еселек/Қаража селосы, Шахинкая селосы, Ширинкой және Уғурлу селосы 1970 жылдан кейін құрылды.

Most of the settlements on Imbros were given Turkish names in 1926. Bademli köyü Older Greek name is Gliky (Γλυκύ). It is located to the northeast of the island, between Çınarlı town and Kaleköy/Kastro. Dereköy Older Greek name is Schoinoudi (Σχοινούδι). It is located at the center of the west side of island. Due to the emigration of the Greek population (largely to Australia and the USA; some to Greece and Istanbul before the 1970s), Dereköy is largely empty today. However, many people return on every 15 August for the festival of the Virgin Mary. Eşelek / Karaca köyü It is located at the southeast of the island. It is an agricultural area that produces fruit and vegetables. Kaleköy Older name is Kastro (Κάστρο) (Latin and Greek for castle). Located on the north eastern coast of island, there is an antique castle near the village. Kaleköy also has a small port which was constructed by the French Navy during the occupation of the island in the First World War, and is now used for fishing boats and yachts. Şahinkaya köyü It is located near Dereköy. Şirinköy It is located in the southwest of island. Tepeköy Older Greek name is Agridia (Αγρίδια). It is located in the north of the island, and is home to the largest Greek population among all villages. İlyas Dağ, an extinct volcano located to the south of the village, has an elevation of , which makes it the highest point of the island. Uğurlu köyü It is located in the west of the island. Yeni Bademli köyü It is located at the center northeast of the island, near Bademli. It has many motels and pensions. Yenimahalle Older Greek name is Evlampion (Ευλάμπιον). It is located near the town of Çınarlı on the road to Kuzulimanı port. Zeytinliköy Older Greek name is Agios Theodoros (Άγιος Θεόδωρος). Demetrios Archontonis, known as Ecumenical Patriarch Bartholomew I of Constantinople, was born there on 29 February 1940. The village has beautiful historic Greek houses and gets its Turkish name from the surrounding olive groves (Zeytinli köy meaning "Olive ville" in Turkish.) The village is very popular among tourists during high season. Others Yeni Bademli köyü, Eşelek / Karaca köyü, Şahinkaya köyü, Şirinköy and Uğurlu köyü were established after 1970.

Ситтаслоу

Гөкчеада – Түркияның сегіз "cittaslow" қаласының бірі және Сеферихисардан кейін осы мәртебеге ие болған екінші қала.

Gökçeada (imroz) қой

Бұл ежелгі, жергілікті қой тұқымы оны негіздеген аралдың атымен аталады. Қой сүт және ет өндіріміне жарамды. Аралдан тыс, ол әлі де Чанаккаледе шаруашылықта өсіріледі.

Теңізші

Қара және Мармара теңіздерінен келген су Эгей теңізінің жылы, тұзды суларымен қосылып, бай теңіз экожүйесін құрайды.

Жел

Болашақта теңіздік жел энергиясын дамыту мүмкін. Қазіргі уақытта аралда энергия өндіретін жел турбиналары бар.

Мәселелер

Қоршаған орта мәселелеріне қоқыс тартады.

Экономика

Қылыш балық маусымды түрде ауланады. Нәтижесінде аралдағы грек халқының саны күрт азайды. 1927 жылы Имбростағы жергілікті әкімшілік жүйесі таратылып, грек мектептері жабылды. 1952–53 жылдары грек имбриоттарына жаңа мектептер салуға рұқсат берілді, бірақ олар 1964 жылы қайта жабылды. 1962 жылы қалалық кеңес мүшесі Николас Палаиопулос, Грекия елшісі Имбросқа келген кезде шағым айтқаны үшін тұтқындалып, түрмеге қамалды; ол 1974 жылы Имброс әкімімен және тағы 20 адаммен бірге қайтадан түрмеге жабылды. 1974 жылы Кипрге түрік әскері шабуыл жасаған түні Кастродағы (Калекой) ескі собор ұстаздарынан зардап шекті; ал қазіргі собор 1993 жылғы наурыз айында тоналды; қылмыстық әрекеттердің ішінде зорлаулар мен кісі өлтірулер де болды, олар ресми түрде сотталғандар мен әскерлерге таңылды, бірақ ешқайсысы ашылмады. 20 ғасырдың екінші жартысында түрік үкіметі Анатолиядан түрік халқын Имброс және Тенедосқа (Бозкада) қоныстандыру бағдарламасын іске асырды.

Мәдениет

2013 жылы Селим Евчи түсірген түрік деректі фильмі "Рузгарлар" (Желдер) 1960 жылдардағы грек халқына қатысты кемсітушілік үкімет саясатына арналған. Тағы бір түрік фильмі – "Менің ата бабаларымның халқы" 1923 жылы Түркия мен Грекия арасындағы халық алмасуына негізделген. Оның кейбір түсірілімдері Имброс аймағында жүзеге асырылды.