Кіріспе

Адамдық еңбек үшін сыйлық

Халықаралық Балзан сыйлығы қоры гуманитарлық ғылымдар, табиғаттану ғылымдары, мәдениет салаларында ерекше жетістіктерге жеткен адамдарға немесе ұйымдарға, сондай-ақ бейбітшілік пен адамзаттың бірлігі үшін жыл сайын төрт ақшалай сыйлық тағайындайды.

Тарих

Қордың активтерін итальяндық Эухенио Балзан (1874–1953) құрды, ол Corriere della Sera газетінің бір бөлігінің иесі болды, өзінің активтерін Швейцарияға инвестициялады және 1933 жылы фашизмге наразылық білдіріп Италиядан кетіп қалды. Ол сол кезде емделе алмайтын аурудан зардап шегіп жүрген қызы Анжела Лина Балзанға (1892–1956) мол мұра қалдырды. Ол қайтыс болғанға дейін қорға нұсқаулар қалдырды, содан бері қордың екі кеңсесі бар: сыйлықты Миланнан басқарады, ал қор Цюрихте орналасқан. Алғашқы сыйлық 1961 жылы Нобель қорына бір миллион швейцариялық франк ретінде берілді. 1962 жылдан кейін 16 жыл үзіліс болды, содан кейін сыйлық беру қайта жаңғырды, Матер Терезаға жарты миллион швейцариялық франк сыйлық табысталды. Сыйлықтарды табыстау рәсімі Берн мен Римдегі Accademia dei Lincei арасында кезекпен өтеді, және көбінесе жеңімпаздар кейіннен Нобель сыйлығын жеңіп алады.

Процедура

Барлық жүлделерді бір комитет шешеді. Балзан сыйлығы комитетіне Еуропаның беделді ғылыми қоғамдарының жиырма мүшесі кіреді. Қор әр жыл сайын келесі жылғы сыйлықтарға үміткер болатын салаларды таңдайды және сыйлық мөлшерін анықтайды. Бұл туралы әдетте мамыр айында хабарланады, ал жеңімпаздар келесі жылдың қыркүйегінде жария етіледі.

Санаты

1978 жылдан бері жыл сайын төрт жүлде табыс етілуде. Жыл сайын жүлделердің салалары өзгереді және олар нақты бір немесе пәнаралық салаға қатысты болуы мүмкін. Бұл жүлделер гуманитарлық ғылымдарда (әдебиет, моральдық ғылымдар және өнер) және табиғи ғылымдарда (медицина, физикалық, математикалық және жаратылыстану ғылымдары) дәстүрлі пәндерден асып түседі, инновациялық зерттеулерге ерекше назар аударады. Әртүрлі салаларда бұл жүлде маңызды деп есептеледі, мысалы, социология саласында. Сонымен қатар, қор 3-тен 7 жылға дейінгі аралықта адамзат, бейбітшілік және халықтар арасындағы бірлік үшін жүлде табалады. Соңғы рет 2014 жылы "Vivre en Famille" ұйымына табыс етілді.