Кіріспе

Баодин – Хэбэй провинциясының орталық бөлігінде, Пекиннің оңтүстік-батысында орналасқан префектура деңгейіндегі қала. 2010 жылғы халық санауы бойынша Баодин қаласының халқы 11 194 382 адамды құрайды, оның ішінде 2 176 857 адам метрополитен аймағында тұрады. Метрополитен аймағы 5 қалалық ауданның 4-інен – Лянчи, Цзиньсю, Циньюань және Маньчжэнь аудандарынан тұрады, олардың барлығы біріккен. Солтүстік бөлігіндегі Чжуочжоу қаласы қазір Пекин метрополитен аймағының бір бөлігіне айналды. Баодин – Цин династиясында Чжили провинциясының астанасы және Чжили вице-королінің резиденциясы болды, сондай-ақ 1968 жылға дейін Хэбэй провинциясының астанасы еді. Қазір ол ұлттық тарихи және мәдени қала, сонымен қатар Цзинь-Цзи кластерінің орталық қалаларының бірі және юрисдикциясы ішінде Сюнъань жаңа аймағы орналасқан.

Атауы

Қаланың атауы Баодин, Сун және Юань дәуірлеріне дейін жетеді, атау шамамен "астананы қорғау" деп аударылады, бұл қаланың Пекинге жақын орналасқандығын көрсетеді.

Тарих

Баодиннің тарихы Батыс Хан әулеті заманына дейін жетеді.

Тарихқа дейінгі дәуір

Байян көліне жақын орналасқан Нанжуантуй қазбасы Солтүстік Қытайдағы ең ерте неолиттік ескерткіштердің бірі болып табылады, ол шамамен 10 500–9 700 жыл бұрынға дейін соққан. Баодиндегі тағы бір неолиттік орындарға Диаоютай және Бейфуди жатады.

Ерте тарих

Соғысқан мемлекеттер кезеңінде қазіргі Баодин қаласы Ян және Чжао мемлекеттерінің арасындағы шекара бойында жатқан. Осы кезеңде Ян мемлекетінің астаналарының бірі – Сиаду қазіргі И округінде орналасқан. Б.з.д. 400-300 жылдар аралығында ол әлемдегі ең ірі қалалардың бірі болуы мүмкін, халық саны 300 мыңнан асып кеткен деп есептеледі.

Император дәуірі

960 жылы Сун әулеті Бао префектурасын ("Баочжоу") Баосай округінде (қазіргі Баодин) әкімшілік кеңсесімен құрды. Бұл 1241 жылға дейін сақталды, содан кейін 1234 жылы Цзинь әулетін басып алған Моңғол империясы Баочжоуды таратып, Орталық аймаққа қосты. 1213 жылы моңғол әскері Баожоуға шапты және оны қиратты, ал 1227 жылы Юань әулеті кезінде қала қайта жаңартылғанша қираған күйде қалды. 1275 жылы аймақ "Баодин" деген атқа ие болды. 1669 жылы Баодин Жили провинциясының астанасы болды және 1912 жылы Цин әулеті құлағанға дейін вице-король басқарды. 1902 жылы сол кездегі вице-король Юань Шикай Баодин әскери академиясын құрды.

Қазіргі заманғы тарих

1949 жылы 1 тамызда Хэбэй провинциясының Халық үкіметі құрылды, Баодин провинцияның астанасы болды, ал Баодин қаласы провинциялық муниципалитет мәртебесіне ие болды. 9 тамызда Баодин ауданының әкімшілік инспекциясы құрылды, ол аудандық инспекциялық орган ретінде бекітілді. 1958 жылдың мамырында Хэбэй провинциясының астанасы Тяньцзиньге, 1966 жылдың қаңтарында Баодинге, ал 1968 жылдың ақпанында Шицзячжуанға көшірілді. 1994 жылдың желтоқсанында Баодин аймағы Баодин қаласымен бірігіп, провинциялық қалаға айналды. 2017 жылдың сәуірінде Қытай Коммунистік партиясының Орталық комитеті мен Мемлекеттік кеңес Баодинге қарасты Сионг, Ронгченг және Ансин округтерін инновацияларға, тұрақты дамуға және өмір сапасын жақсартуға баса назар аудара отырып, ұлттық маңызы бар жаңа даму аймағы – Сиоңань жаңа аймағына трансформациялау туралы шешім қабылдады, бұл Шэньчжэнь арнайы экономикалық аймағы мен Шанхайдың Пудун жаңа аймағының жетістіктеріне орай жасалған қадам.

География

Баодин Хэбэй провинциясының батыс-орталық бөлігінде орналасқан және солтүстік Қытай жазығында, батысында Тайхан таулары жатыр. Провинцияның префектуралық деңгейдегі шекаралас қалалары: солтүстікте – Чжанцзякоу, шығыста – Лангфан және Канчжоу, оңтүстікте – Шицзячжуан және Хеншуй. Баодин сонымен қатар солтүстік-шығыста Пекинмен, батыста Шаньсимен шектеседі. Баодин әкімшілік аумағындағы биіктіктер солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай төмендейді. Батыс бөліктері таулар мен төбелермен көбінесе жабылып, олардың биіктігі жоғары; бұл аймаққа Лайшуй, И, Манченг, Шунпин, Тан және Фупин аудандарының бөліктері, сондай-ақ Лайюань ауданының толық аумағы кіреді, бұл префектураның 30,6% құрайды. Жақын маңда Қытайдың солтүгішіндегі ең ірі табиғи көл – Байянгдиан көлі орналасқан.

Климат

Баодинде континенттік, муссондық ықпалмен ылғалды континенттік климат / жартылай шөлейтті климат (Кёппен Dwa/BSk) басым. Бұл климаттың ерекшелігі – Шығыс Азия муссонының әсерінен туындаған ыстық, ылғалды жаздар мен Сибір антициклонының ықпалынан суық, желді және құрғақ қыстар. Көктемде Монғолия даласынан құмды дауылдар соғып, ауа температурасы жылдам көтеріледі, бірақ жауын-шашын аз болады. Күз, температура және жауын-шашын жағынан көктеммен ұқсас. Жылдық жауын-шашын мөлшерінің шамамен 60% шілде және тамыз айларына толады, ол өте өзгермелі және сенімді емес. Қала ішінде бұл көрсеткіш жылына орташа есеппен өте азды құрайды. Айлық тәулік бойынағы орташа температура қаңтарда ең төмен, шілдеде ең жоғары болады, ал жылдық орташа температура 2500-2900 сағат күн сәулесі түседі және аязсыз кезең 165-210 күнге созылады.

Демография

Баодин қаласы демографиялық бөлім атауы Тұрғындар саны (2010 жылдың қарашасы) Хукоу халқы (2010 жылдың соңы) Жалпы үлес (%) Халық тығыздығы (адам/км²) Баодин қаласы 11 194 379 100 504,55 11 610 199 Синьши ауданы 482 768 4,31 2540,88 459 038 Бейши ауданы 387 339 3,46 5164,52 322 205 Наньши ауданы 287 784 2,57 2877,84 279 725 Маньчжэн ауданы 387 307 3,46 615,75 411 417 Циньюань ауданы 631 659 5,64 728,56 648 645 Лайшуэй ауданы 339 063 3,03 204,50 352 993 Фупин ауданы 205 299 1,83 82,28 223 846 Сюшуэй ауданы 563 030 5,03 778,74 586 104 Динсин ауданы 517 873 4,63 725,31 585 913 Тан ауданы 529 066 4,73 373,37 590 575 Гаоян ауданы 345 160 3,08 695,89 340 163 Жунчэн ауданы 258 179 2,31 822,23 265 389 Лайюань ауданы 260 678 2,33 106,49 283 537 Ванду ауданы 250 014 2,23 781,29 265 525 Аньсинь ауданы 437 378 3,91 604,11 440 817 И ауданы 537 564 4,80 212,14 570 806 Цюян ауданы 588 559 5,26 542,95 610 065 Ли ауданы 505 574 4,52 775,42 532 322 Шуньпин ауданы 295 764 2,64 417,75 317 484 Бойе ауданы 245 504 2,19 741,70 268 941 Сюн ауданы 359 506 3,21 686,08 375 470 Чжуочжоу қаласы 603 535 5,39 813,39 645 542 Динчжоу қаласы 1 165 182 10,41 914,59 1 214 852 Аньго қаласы 370 314 3,31 761,96 409 834 Гаобэйдянь қаласы 640 280 5,72 938,83 608 991 Ескерту: Баодин жоғары технологиялық өнімдерді дамыту аймағында тұратын 58 709 адам және Байгоу жаңа қаласындағы 124 274 адам жеке тізімдемелген жоқ. 2010 жылғы халық санауы бойынша тұрғындар саны 11 194 382 адамды құрады, бұл 2000 жылдан 605 100 адамға (5,71%) артты. Әйелдер мен еркектердің арақатынасы 101,94:100-ге тең. 14 жасқа дейінгі балалар саны 1 915 800 (халықтың 17,11% -ы), 15-64 жас аралығындағы азаматтар саны 8 370 600 (74,78%) және 65 жастан асқандар саны 908 000 (8,11%) болды. Баодиннің 5 қалалық ауданынан тұратын қалалық аймағында шамамен 2 739 887 адам (2010 жылғы халық санауы бойынша) тұрады. Халықтың басым көпшілігі хань тайпасынан. Баодинде қолданылатын тіл – мандарин тілі, атап айтқанда, Цзи Лу мандаринінің Баодин диалектісі. Баодиннің Пекинге жақын орналасқандығына қарамастан, Баодинде сөйленетін қытай тілі Пекин диалектісінен ерекшеленеді, керісінше Тяньцзинь диалектісімен байланысты.

Жаңартылатын энергия

Баодин қаласында Қытайдың ең ірі зауыттарының бірі орналасқан, ол жел турбиналары генераторларында қолданылатын пернелерді (лопастьтарды) шығарады, көбінесе ішкі нарыққа бағытталған. Tianwei Wind Power Technology – Баодиндегі жел турбиналары генераторларын өндіретін үш ірі зауыттың бірі. Ол 2008 жылы алғашқы 20 турбинасын, 2009 жылы 150 дана, ал 2010 жылы тағы 500 дана өндірді. Бірақ, Баодин қазір Қытайдағы ең ластанған қалалардың бірі болып тіркелген.

Көлік

Баодин басқа қалалармен жақсы байланыста, Пекинге кіретін және шығатын басты бағыттардың бірінде орналасқан. Цзиньши тас жолы екі қаланы байланыстырады, ал Баодин Баодинді Тяньцзиньмен байланыстыратын Баожин тас жолының батыс терминалы болып табылады, бұл ең жақын орналасқан екі порттың бірі (екіншісі Хуанхуа). Цзиньгуан темір жолы Пекиннің Батыс теміржол станциясына үнемі қатынайды. 2012 жылдың 30 желтоқсанында Баодиннің жаңа вокзалы ашылды, ал ескі теміржол вокзалы жолаушыларға жабылды. Баодин Шығыс теміржол станциясы Пекин-Гуанчжоу-Шэньчжэнь-Гонконг жоғары жылдамдықты теміржолының бойында, шығысқа қарай орналасқан. 2018 жылдың 1 қазанында Баодин теміржол вокзалының шығыс алаңы ресми түрде пайдалануға берілді, сонымен бірге теміржол вокзалының шығыс ғимараты да ашылды.

Әскери

Баодин – Қытай Халық Азаттық Армиясының 38-ші механикаландырылған армия тобының бас штабы, ол Қытай Халық Республикасының астанасын қорғауға жауапты Пекин әскери округі құрамындағы үш армия тобының бірі.

Мәдениет

Баодиннен шыққан деп есептелетін ең танымал зат – Баодин шарлары, олар пернетақта қолдарының ширығуын басуға және білезіктерді күшейтуге көмектеседі. Ең танымал жергілікті тағам – Есек етінен жасалған бұршақ. Ансин ауданында Куантоу ауылының музыкалық қауымдастығы орналасқан, ол гуан (гобой), шенг (ауыз қорабы) және соққы аспаптарында ойнайтын белгілі дәстүрлі музыка тобы. Куантоу ауылы Байянгдиан көліндегі аралда орналасқан. Қала көшелері шамамен тіктөртбұрышты жүйемен салынған, бірақ бұл қаланың ескі бөлігінде оқшаулау сезіледі. Ескі Баодиннің негізгі көшесі – Юхуа жолы, ол қала орталығынан шығыс жиегіне дейін созылады. Баодиннің көптеген тарихи ғимараттары осы аймақта, сондай-ақ ірі сауда орталықтары да орналасқан. Басқа маңызды көшелерге Донгфэнь жолы және Чаоянг даңғылы жатады. Қаланың айналасында сақина тәрізді жол бар. Баодинде Хэбэй университеті, Солтүстік Қытай электр энергетикасы университеті, сондай-ақ тағы 3 университет және 12 колледж бар.