Кіріспе

жоқ $15.969 млрд (номиналды, 2023 жылғы болжам) $57.044 млрд (Тұтынушылық теңдестірілген жалғы жалпы өнім, 2023 жылғы болжам) 4,8% (2019)
| hdi =
| edbr = 161-ші (2020 жылғы орташа деңгейден төмен)
| еңбек = 13.40 млн (2017 жылғы болжам) | жұмыссыздық = 1,8%
| өнеркәсіп = ет өңдеу, сабын, сыра зауыттары, былғары өңдеу, қант, тоқыма, шыны, цемент, автомобиль құрастыру, қағаз, мұнай, туризм,
| экспорт = $2.35 млрд (2017 жылғы болжам) | экспорттық тауарлар = кофе, ваниль, теңіз өнімдері, қант, мақта мата, киім, хромит, мұнай өнімдері
| экспорттық серіктестер = 19% 18% 7% 6% 6% 5% 5% (2019) (2019 жылғы болжам) | импорт = $3.235 млрд (2017 жылғы болжам) — Мадагаскарға шетелдік инвестициялар келуіне кедергі келтірді және Мадагаскар экономикасының төмендеуіне әкелді. 2014 жылдың басында сайлаудың қайта жандануынан кейін шетелдік инвестициялар қайта басталды. Біріккен Ұлттар Ұйымының мәліметінше, Мадагаскар ең аз дамыған елдердің қатарында.

Тарих

Жылдар бойы Францияның отаршылдық және тәуелсіздік дәуіріндегі үкіметтері Мадагаскар экономикасын жаңғыртуға ұмтылды. Жерді пайдаланудың алғашқы заманауи жобаларын француз қоныс жайлаушылары немесе Маскарин аралдарынан келген креол иммигранттары он тоғызыншы және жиырмасыншы ғасырларда іске қосты. Ауыл шаруашылығы, оның ішінде балық аулау және орман шаруашылығы Мадагаскардың ең ірі саласы болып табылады және оның еңбекке қабілетті халқының 82% -ын жұмыспен қамтиды. Мадагаскардың жағалау бойында тропикалық, жоталарда қоңыржай және оңтүстікте шөлейтті болатын әртүрлі климаты күріш, маниок, бұршақ және банан сияқты тропикалық дақылдарды өсіруге мүмкіндік береді. Мадагаскар әлемдегі ең көп ваниль өндіретін ел және малагасий ванилі жаһандық нарықтың 80-85% -ын құрайды.

Балық аулау

Балық аулау саласында 66 өнеркәсіптік балық аулау кемесі жұмыс істейді. Балық аулау лицензиялары үшін алымдар мен салықтар 2023 жылға 3,6 миллиард ариари (80 миллион АҚШ доллары) шамасында бағаланған.

Тоқыма бұйымдары

Мадагаскардың Антананариво және Анцирабе маңында орналасқан экспорттық өңдеу аймақтарынан тасылатын тауарлар киім экспортының көп бөлігін құрайды және Африканың өсуі және мүмкіндіктері туралы заңға (AGOA) сәйкес Америка Құрама Штаттарында, ал "Қоралдан басқа барлық нәрсе" (EBA) келісіміне сәйкес Еуропалық Одақта кедендік шектеулерден дерлік босатылған.

Тау-кен өндірісі

Экономиканың шағын, бірақ өсіп келе жатқан бөлігі илменит кенін өндіруге негізделген, соңғы жылдары, әсіресе Тулеар және Форт-Дофин маңында инвестициялар көбейді. Rio Tinto Group компаниясы бірнеше жылдық дайындықтан кейін 2009 жылдың қаңтарында Fort Dauphin Mandena кен орнында өндірісті бастады. Кен өндіру жобасы өте даулы, «Жер достары» және басқа да экологиялық ұйымдар кен орнының қоршаған ортаға және жергілікті қауымдастықтарға тигізетін әсері туралы алаңдаушылықтарын көрсететін есептер ұсынды. Мадагаскар экономикасының маңызды бөлігі – әшекей тастардың өндірілуі. Қазіргі уақытта тау-кен және мұнай-газ салаларында бірнеше ірі жобалар жүзеге асырылуда, олар сәтті аяқталса, маңызды серпін береді. Тау-кен саласында Сакоадағы көмір және Таматаве маңындағы никельді өндіруді қамтиды. Амбатови кеніші (никель және кобальт – Sherrit International 40%, Sumitomo 27.5%, Korea Resources 27.5%, SNC Lavalin 5%) – өте ірі кәсіпорын, оған бүгінгі күнге дейін 4,76 миллион АҚШ доллары жұмсалды және 2011 жылы өндіріске кіруі күтілуде. Мұнай саласында Madagascar Oil компаниясы Тсимирородағы ауыр мұнай және Бемолангадағы аса ауыр мұнай кен орындарын игеріп жатыр.

Инвестициялық ахуал

2002 жылғы саяси дағдарыстан кейін үкімет халықаралық қаржы институттары мен донорлармен келісе отырып, жаңа бағыт пен сенім орнатуға тырысты. Мадагаскар жеке сектор мен донорлармен бірлесіп, қалпына келтіру жоспарын әзірледі және оны 2002 жылдың шілдесінде Парижде Дүниежүзілік банк ұйымдастырған «Мадагаскар достары» конференциясында ұсынды. Донор елдер жаңа үкіметке деген сенімін бес жылға 1 миллиард доллар көлемінде көмек беруге уәде берді. Мадагаскар үкіметі жол инфрақұрылымын өзінің басты басымдығы ретінде анықтады және мемлекеттік-жекеменшік серіктестігіне деген міндеттемесін атап өтті. Мадагаскар – АҚШ Бизнес Кеңесі 2002 жылы Мадагаскардағы АҚШ Халықаралық даму агенттігі (USAID) мен малагасий қолөнершілерінің ынтымақтастығы негізінде құрылды. 2003 жылы мамыр айында АҚШ-та Мадагаскар Бизнес Кеңесі құрылды және екі ұйым да екі тараптың игілігі үшін жұмыс істеу жолдарын іздеуді жалғастыруда. Бұрынғы президент Марк Раваломанана үкіметі шетелдік инвестицияларды белсенді түрде іздестірді және мұндай инвестицияларға кедергі келтіретін көптеген мәселелерді шешуді жоспарлады, соның ішінде сыбайлас жемқорлықпен күрес, жер меншігі заңдарын реформалау, американдық және еуропалық бизнес тәсілдерін оқытуға ынталандыру және шетелдік инвесторларды белсенді түрде тарту. Президент Раваломанана өзінің агроөнімдер компаниясы TIKO арқылы танымал болды және бизнесте алған тәжірибесін үкімет басқаруға қолдануға тырысқанымен белгілі. Раваломанананың отставкаға кетуінен бұрын оның саясаты мен фирмаларының қызметі арасындағы мүдделер қақтығысы туралы алаңдаушылықтар туды. Олардың ішінде ең маңыздысы – 2004 жылдың соңында елдегі өнім жетіспеушілігіне жауап ретінде үкімет басталған күріш импортына жеңілдіктер беру болды. Мадагаскардың инвесторлар үшін тартымдылығы оның бәсекеге қабілетті және оқытуға болатын жұмыс күшімен байланысты. 1989 жылы құрылғаннан бері 200-ден астам инвестор, әсіресе киім өндірушілер, елдің экспорттық өңдеу аймағы (ЭӨА) жүйесінде ұйымдастырылды. Ломе конвенциясы бойынша Еуропа нарығына текстильдік тауарларды импорттаудағы квоталық шектеулердің болмауы осы өсімді ынталандыруға көмектесті. 1992–1997 жылдар аралығында өндіріс өсімі халық санының өсу қарқынынан төмен болды. Өсімді әлемдік кофе сұранысының төмендеуі және үкіметтің экономикалық реформаларға берген міндеттемесінің тұрақсыздығы тежеді. 1997–2001 жылдар аралығындағы оңды өсімге қарамастан, кедейлік деңгейі, әсіресе ауылдық жерлерде, жоғары болып қалды. 2001 жылдың желтоқсанында өткен президенттік сайлау нәтижелеріне байланысты туындаған алты айлық саяси дағдарыс 2002 жылдың бірінші жартысында елдің көп бөлігінде экономикалық белсенділікті тоқтатты. 2002 жылы нақты ЖІӨ 12,7%-ға төмендеді, шетелдік инвестициялардың ағыны күрт азайды, және дағдарыс Мадагаскардың AGOA бойынша үлгілі ел және инвестиция салуға перспективті орын ретіндегі беделін құртты. Дағдарыстан кейін экономика жаңғырды, 2003 жылы ЖІӨ 10%-дан астам өсті. 2004 жылы валютаның құнсыздануы мен инфляцияның өсуі экономикалық өсімге кедергі келтірді, бірақ жылдық өсім 5,3%-ға жетті, ал инфляция жыл соңында 25%-ға жетті. 2005 жылы инфляцияны бақылауға алу үшін қатаң монетарлық саясат қолданылды, оның ішінде Taux Directeur (орталық банк ставкасы) 16%-ға дейін көтерілді және банктер үшін резервтік талаптар қатаңдатылды. Осылайша, 2005 жылы өсім шамамен 6,5%-ға жетеді деп күтілді. Раваломанана президенттігі кезеңінде үкімет бірқатар бизнес заңдарын және ережелерін қабылдады, соның ішінде коммерциялық компаниялар туралы заң (2003), еңбек заңнамасы (2003), коммерциялық компаниялар туралы заңнаманы қолдану ережелері (2004), мемлекеттік сатып алу туралы заң (2004), бәсекелестік туралы заң (2005), валюталық заң (2006), инвестициялық заң (2007) және еркін аймақтар мен еркін кәсіпорындар туралы заң (2007).

Азық-түлік қауіпсіздігі, осалдық және тәуекелдерді басқару

Мадагаскар табиғат байлығы мол әрі әртүрлі болғанымен, әлемдегі ең кедей елдердің бірі болып табылады. Мадагаскардың ауыл шаруашылығын дамытуға зор әлеуеті бар, бұл негізінен топырақ түрлерінің көптігі мен климаттың әртүрлілігіне байланысты. Дегенмен, табиғи апаттар (циклон, құрғақшылық, шегіртке шабуылы) және көне тәсілдермен шаруашылық жүргізу өндірісті шектейді. Мадагаскар халқының өмір сүру деңгейі соңғы 25 жылда күрт төмендеді. Ел 1960 жылдары ауыл шаруашылығы өнімдерін тасымалдаушы ел болса, 1971 жылдан бері импорттаушы елге айналды. Тиісті емес дәстүрлі егіншілік әдістер топырақтың эрозиясына және сапасының төмендеуіне себеп болады, ал Мадагаскар халқының күнкөріс негізі қауіпті жағдайда.

Энергия

2018 жылға қарай Мадагаскар халқының бар болғаны 15%-ы электр қуатына қол жеткізе алады.

Кедейлікті азайту

2000 жылы Мадагаскар қарызы көп кедей елдер (ҚККЕ) бастамасы аясында кедейлікті азайту стратегиясы (КАС) дайындауға кірісті. ХВҚ және Дүниежүзілік банк директорлары 2000 жылдың желтоқсанында елдің ҚККЕ бастамасына сәйкес келетінін растады, сондай-ақ Мадагаскар қарызды жеңілдету бойынша шешімге келді. 2001 жылдың 1 наурызында ХВҚ директорлары елге 2001-2003 жылдарға кедейлікті азайту және өсу (ҚАӨ) бағдарламасы бойынша 103 миллион доллар бөлді. Бұл қаражат денсаулық сақтауға, білім беруге, ауылдық жолдарға, сумен жабдықтауға және жергілікті қауымдастықтарға тікелей көмек көрсетуге жұмсалуға тиіс болды. Сонымен қатар, 2001 жылдың 7 наурызында Париж клубы 161 миллион долларлық қарызды жоюға келісім берді. 2001 жылдың 28 ақпанында Африкалық даму банкі (АДБ) ҚККЕ аясында 71,46 миллион долларлық қарызды жоюға мақұлдады және 2001 жылдың маусым айында ЖИТС және кедейлікке қарсы күреске 20 миллион долларлық қосымша кредит берді. Бұл кредиттердің және бұрынғы реформалардың нәтижесінде, 1997 жылы (3,5%), 1998 жылы (3,9%), 1999 жылы (4,7%) және 2000 жылы (4,8%) орташа ЖІӨ өсімі халық санының өсу қарқынынан (2,8%) асып түсті. 2004 жылдың қазан айында ХВҚ және Дүниежүзілік банк директорлары Мадагаскардың күшейтілген ҚККЕ бағдарламасы бойынша аяқталу сатысына жеткенін анықтады.

Негізгі көрсеткіштер

Келесі кестеде 1980–2023 жылдардағы негізгі экономикалық көрсеткіштер көрсетілген. ЖылЖІӨ (миллиард АҚШ доллары, PPP)ЖІӨ жан басына (АҚШ доллары, PPP)ЖІӨ (миллиард АҚШ доллары, номиналды)ЖІӨ өсімі (нақты)Инфляция (пайызбен)Мемлекеттік қарыз (ЖІӨ-ге пайызбен)19808.8671,021.75.2020.78818.278n/a19818.755982.44.759−9.80030.457n/a19829.119996.64.785−1.90031.907n/a19839.5621,017.74.6860.90019.469n/a198410.0811,045.03.9061.7609.720n/a198510.5201,062.03.8031.15610.566n/a198610.9421,075.84.3481.96014.492n/a198711.3451,086.23.2131.17515.461n/a198812.1451,132.53.1893.40726.338n/a198913.1351,192.93.1764.0759.017n/a199014.0531,243.03.9313.12911.85992.701199113.6121,172.63.255−6.3068.540113.835199214.0871,181.83.7151.18114.567110.875199314.7241,203.04.0632.1009.990105.192199415.0321,192.33.522−0.04238.99295.963199515.6051,201.63.8381.67949.03695.837199616.2331,213.44.9322.15419.76198.716199717.1231,242.54.2633.6934.49289.740199817.9941,267.54.4023.9176.210108.460199919.1051,306.54.2784.6997.189104.115200020.4081,354.94.6294.45711.57090.212200122.1161,425.45.4385.9807.91782.144200219.6741,230.95.352−12.40816.49986.693200322.0251,337.76.3729.785−1.70485.862200423.8051,403.65.0655.25713.95681.896200525.7191,472.15.8594.75618.36474.366200627.9441,552.86.3965.39910.76632.226200730.3381,636.68.5255.71110.28828.210200832.9961,727.910.7256.7139.29731.010200931.8861,621.09.617−3.9798.95434.857201032.4691,602.49.9830.6199.24732.341201133.6671,613.011.5521.5789.48329.947201234.2111,591.211.5793.0115.71430.435201335.2571,591.912.4242.3005.82636.243201436.7021,608.712.5233.3396.08037.848201537.4861,595.111.3233.1327.40444.062201639.9971,652.211.8493.9936.05640.281201740.5151,624.713.1763.9338.59040.130201842.8141,667.613.7603.1948.59842.896201945.5041,715.514.1054.4115.62341.253202042.8081,565.813.051−7.1384.18852.198202147.2981,678.514.5555.7405.81952.029202252.6361,817.415.1494.0008.15755.129202356.7541,906.615.7634.00010.50054.026