Таксила маңындағы Сіркап қаласының археологиялық қазбалары
Sirkap
Таксила қаласының жанындағы Сіркап археологиялық алаңы – б.з.д. 180 ж. Деметрий I құрған ежелгі грек-бактриялық қала. Тарих, мәдениет пен қазба жұмыстары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пәкістан, Пәнжаб, Таксила қаласының жанындағы археологиялық орын.
Archaeological site near Taxila, Punjab, Pakistan
Сиркап (ұрду тілінде ) – Пәкістан, Пәнжабтағы Таксила қаласының қарсы жағалауында орналасқан археологиялық орынның атауы. Сиркап қаласы б.з.д. 180 жылдары қазіргі Пәкістанға шабуыл жасаған грек-бактриялық патша Деметрий салған. Деметрий шамамен б.з.д. 10 жылға дейін сақталған Үнді-грек патшалығын құрды. Сиркапты патша Менандр I қайта салған деген де мәлімет бар.
Sirkap (Urdu and ) is the name of an archaeological site on the bank opposite to the city of Taxila, Punjab, Pakistan. The city of Sirkap was built by the Greco Bactrian king Demetrius after he invaded modern day Pakistan around 180 BC. Demetrius founded an Indo Greek kingdom that was to last until around 10 BC. Sirkap is also said to have been rebuilt by king Menander I.
Археологиялық қазбалар
Ескі қаланың қазба жұмыстары 1912-1930 жылдары сэр Джон Маршаллдың басшылығымен Хергрю жүргізді. 1944 және 1945 жылдары Мортимер Уилер мен оның әріптестері одан әрі бөліктерін қазып шығарды. Сырқаптағы көптеген жаңалықтар Индо-скиф және Индо-парф кезеңдерімен (бірінші-екінші ғасырлар) байланысты. Жалпы алғанда, грек деңгейлеріне қазба жұмыстары өте шектеулі болды, және көп нәрсе, басып айтқанда, жер астында жасырынып қалды: Сырқапта Индо-грек және ерте Индо-скиф деңгейлеріне дейін қазба жұмыстарының тек сегізден бірі ғана жүргізілді, және бұл ежелгі қаланың орталығынан шалқары орналасқан аймақта, онда көп жаңалықтар күтілмеді.
The excavation of the old city was carried out under the supervision of Sir John Marshall by Hergrew from 1912–1930. In 1944 and 1945 further parts were excavated by Mortimer Wheeler and his colleagues. Most of the discoveries at Sirkap related to the Indo Scythian and Indo Parthian periods (1st 2nd century CE). Overall excavations to the Greek levels have been very limited, and probably much remains hidden underground: in Sirkap, only about one eighth of the excavations were made down to the Indo Greek and early Indo Scythian levels, and this only in an area far removed from the center of the ancient city, where few discoveries could be expected.
Грекия қаласы
Сиркап қаласы грек қалаларына тән "Гипподамия" желілік жоспары бойынша салынған. Ол бір негізгі даңғыл мен он бес перпендикуляр көшеге ұйымдастырылған, аумағы шамамен 1,5 км² және оны қоршаған қабырғасы ені және ұзындығы белгілі. Бұл қиратылыстар грек сипатында, Македониядағы Олинф қаласының қиратылыстарына ұқсас. Көптеген эллинистік артефакттар табылды, әсіресе Греко-Бактрия патшаларының монеталары және грек мифологиялық көріністерін бейнелейтін тас палитралар. Олардың кейбіреулері таза эллинистік, ал кейбіреулері Ай Ханумда табылған Греко-Бактрия стилінің үнді стиліне қарай дамуын көрсетеді. Мысалы, грек мифологиясындағы Артемида сияқты кейбір бейнелерде үнді білезіктерін табуға болады. Гректермен салынғаннан кейін, қала Индо-Скифтердің шабуылдары кезінде және 30 жылы болған жер сілкінісінен кейін Индо-Парфтармен қайта салынды. Гондофар, Индо-Парф патшалығының алғашқы патшасы, қаланың бір бөлігін, соның ішінде екі бас бүркіт ступасын және күн құдайының ғибадатханасын салдырды. Қаланы құшан патшалары басып алып, оны тастап, солтүстік-шығысқа қарай Сирсух деген жаңа қала салды.
The site of Sirkap was built according to the "Hippodamian" grid plan characteristic of Greek cities. It is organized around one main avenue and fifteen perpendicular streets, covering a surface of around , with a surrounding wall wide and long. The ruins are Greek in character, similar to those of Olynthus in Macedonia. Numerous Hellenistic artifacts have been found, in particular coins of Greco Bactrian kings and stone palettes representing Greek mythological scenes. Some of them are purely Hellenistic, others indicate an evolution of the Greco Bactrian styles found at Ai Khanoum towards more indianized styles. For example, accessories such as Indian ankle bracelets can be found on some representations of Greek mythological figures such as Artemis. Following its construction by the Greeks, the city was further rebuilt during the incursions of the Indo Scythians, and later by the Indo Parthians after an earthquake in 30 AD. Gondophares, the first king of the Indo Parthian Kingdom, built parts of the city including the double headed eagle stupa and the temple of the sun god. The city was overtaken by the Kushan kings who abandoned it and built a new city at Sirsukh, about to the north east.
Діни ғимараттар
Сиркап жерінде (Екі бүркіт ступасы) грек-эллинистік әшекей элементтерімен безендірілген буддалық ступалар, жайн ғибадатханасы және жайн ступасы, сондай-ақ индуист ғибадатханасы табылды, бұл діни мәдениеттердің тығыз байланысын көрсетеді. Жақын маңдағы Жандиал (Сиркаптан) жерінде иондық тәртіптегі грек діни ғибадатханасы да көрінеді, бірақ ол зороастрийлік культке арналған болуы мүмкін. Сиркап жері екі ғасырға жуық Үндістан аумағын басып алған индогректердің қала құрылысы қызметіне, сондай-ақ олардың басқа діндерді, әсіресе буддизмді қабылдауына куәлік етеді.
Buddhist stupas with strong Hellenistic decorative elements can be found throughout the Sirkap site (Stupa of the two eagles ), a Jain temple and a Jain stupa, as well as a Hindu temple, indicating a close interaction of religious cultures. A Greek religious temple of the Ionic order is also visible at the nearby site of Jandial ( from Sirkap), but there is a possibility that it may have been dedicated to a Zoroastrian cult. The site of Sirkap bears witness to the city building activity of the Indo Greeks during their occupation of the Indian territory for close to two centuries, as well as their integration of other faiths, especially Buddhism.
Дөңгелек ступа
Сырқапта бір дөңгелек ступа бар. Бұл Үндістан субконтинентіндегі ең көне ступалардың бірі. Б.з. 1-ші ғасырында болған күшті жер сілкінісі салдарынан бұл ступаның орнынан жылғанын және қазіргі орнына лақтырылғанын болжанады. Кейін жаңа қала салынғанда, ступаны қоршап тұратын қабырға салынды, осылайша ол сақталды.
One round Stupa is present at Sirkap. It is one of the oldest Stupas in the Indian Subcontinent. It is assumed that this Stupa was uprooted and thrown to its present location by a strong earthquake in the 1st century AD. When the new city was built later, the Stupa was kept by building a protecting wall around it.
Апсидалық ғибадатхана
Апсидалық ғибадатхана деп аталатын ғимарат Сиркаптың ең үлкен қасиетті орны болып табылады, оның көлемі шамамен (салыстырамыз: Афинадағы Парфенон). Апсидалық ғибадатхана буддалық монахтар пайдаланған бірнеше бөлмесі бар төртбұрышты негізгі залдан және ғимаратқа апсидалық пішін беретін дөңгелек бөлмеден тұрады. Шамамен 30 жылы болған жер сілкінісі қаланы қиратқаннан кейін, буддалық қасиетті орны кең аулаға салынды. Дөңгелек бөлігі кішкентай ступа үшін пайдаланылған болуы мүмкін, бірақ оның қалдықтары табылмады. Кейбір ою-өрнектерді грек суретшісі салған болуы мүмкін.
The building that is known as the Apsidal Temple is the largest sanctuary of Sirkap, measuring about (by contrast: the Parthenon in Athens is ). The Apsidal Temple consists of a square nave with several rooms, used by the Buddhist monks, and a circular room, which gives the building its apsidal shape. After the earthquake that destroyed the city in c. 30 AD, the Buddhist shrine was built in a spacious courtyard. The round part was probably in use for a small stupa, but no traces of it remain. Some carvings were probably done by an artist from Greece.
Екі бас бүркіт ступасы
Сырқаптың ерекше ступасы – "Екі бас бүркіт ступасы". Мұндағы піллерлер грек үлгісіндегі "қорынттық бағаналар" деп аталады. Ортаңғы аркада грек ғибадатханасы бейнеленген, ал сыртқы аркада индуисттік үлгідегі киіз үйін көруге болады. Бұл киіз үйлердің үстінде екі бас бүркіт отыр, осыдан ступаның аты шыққан. Бұл мотив өте ерекше, тіпті таңғажайып, себебі ол түпнұсқада вавилондықтарға тән. Ол скифтерге тараған сияқты, ал сак билеушілері арқылы Пенджабқа әкелінген.
A special Stupa at Sirkap is the so called 'Double Headed Eagle Stupa'. The pilasters here are of a Greek design, "Corinthian columns". In the middle arch, a Greek temple is shown; in the outer, a shrine of a Hindu design can be seen. On top of these sanctuaries, a Double headed eagle is seated from which the name of the Stupa has been derived. This motif is rather odd, to say the least, as it is originally Babylonian. It seems to have spread to Scythia, and introduced in the Punjab by the Saka rulers.
Дхармараджика ступасы
Жақын маңдағы Дхармараджика ступасы – біздің заманымыздың 2-ші ғасырына дейін салынған үлкен ступа. Ступа Будданың реліквилерін сақтау үшін салынған, ал ступаның төңірегінде бірнеше монахтар үйлері орналасқан.
The nearby Dharmarajika Stupa, is a large stupa that dates from the 2nd century CE. The stupa was built to house relics of the Buddha, while several monastic buildings were built around the stupa.
Тианалық Аполлонийдің сапары
Грек философы Тианалық Аполлонийдің ежелгі Үндістанға, әсіресе б.з. 1 ғасырында Таксила қаласына сапар шеккені айтылады. Ол грек үлгісіндегі құрылыстарды сипаттайды, бұл, әдетте, Сіркапқа сілтеме жасайды:
The Greek philosopher Apollonius of Tyana is related to have visited ancient India, and specifically the city of Taxila in the 1st century AD. He describes constructions of the Greek type, probably referring to Sirkap:
"Таксила, айтуынша, Ниневи сияқты үлкен, және грек қалаларының салты бойынша жақсы бекітілген екен". "Мен қаланың қабырғасы қалай сипатталғанын бұрын айттым, бірақ олар оның Афины сияқты дұрыс емес, тар көшелерге бөлінгенін айтады, ал үйлер осындай етіп салынған, егер сырттан қарасаңыз, олар бір қабатты болып көрінеді, ал ішке кірсеңіз, бірден жер асты бөлмелерін табасыз, олар жер бетінен қанша төменде жатса, жоғарыдағы бөлмелер де сонша төменде жатады".
"Taxila, they tell us, is about as big as Nineveh, and was fortified fairly well after the manner of Greek cities". "I have already described the way in which the city is walled, but they say that it was divided up into narrow streets in the same irregular manner as in Athens, and that the houses were built in such a way that if you look at them from outside they had only one story, while if you went into one of them, you at once found subterranean chambers extending as far below the level of the earth as did the chambers above."