Канаданың Бірінші Ұлттар Ассамблеясы (AFN) – қанадалықтардың мәдени құқықтарын қорғайтын ұйым. Бірінші ұлттардың мүдделерін, денсаулық сақтау, білім беруді қолдайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канададағы алғашқы халықтар ұйымы
First Nations organization in Canada
Бірінші халықтар ассамблеясы (AFN) – Канаданың алғашқы халықтарының (үндістердің тайпаларының) басшыларымен өкілдік етілетін жиналысы. 1982 жылы құрылған және Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының үлгісімен құрылған. Бұл ұйым 1970 жылдардың соңында тарап кеткен Ұлттық үнді бауырластығының негізінде пайда болды. Ұйымның мақсаты – Канададағы алғашқы халықтардың аборигендік және келісімшарттық құқықтары мен мүдделерін қорғау және дамыту, оның ішінде денсаулық сақтау, білім беру, мәдениет және тіл салаларында. Ол негізінен тіркелген үндістерді өкілдік етеді. Метистер мен тіркелмеген үндістер сол кезеңде Аборигендер конгресін (CAP) құрды. Аборигендердің тұру орындарының өзгеруін көрсете отырып, бұл ұйым негізінен қалалық үндістерді, соның ішінде резервациядан тыс тіркелген үндістерді және инуиттерді қамтиды.
The Assembly of First Nations (, AFN) is an assembly of Canadian First Nations (Indian bands) represented by their chiefs. Established in 1982 and modelled on the United Nations General Assembly, it emerged from the National Indian Brotherhood, which dissolved in the late 1970s. The aims of the organization are to protect and advance the aboriginal and treaty rights and interests of First Nations in Canada, including health, education, culture and language. It represents primarily status Indians. The Métis and non status Indians have organized in the same period as the Congress of Aboriginal Peoples (CAP). Reflecting changes in where Aboriginal peoples are living, it represents primarily urban Indians, including off reserve status Indians and Inuit.
Тарих
Солтүстік Американың түпкі халықтары әртүрлі саяси ұйымдар құрды. Еуропалық байланысқа дейінгі мысалдарға Ирокездер конфедерациясы немесе Хауденосауне, Блэкфут конфедерациясы және үш түрлі аймақтағы Поухатан конфедерациясы кіреді. Жаңа Англияда, Нью-Йоркте және Оңтүстік-Шығыс британдық колонияларында басқа конфедерациялар да болды. Кейіннен, этникалық француз, испан және ағылшындар басқарған отаршылдық үкіметтермен келісімдер жасау үшін басқа топтар құрылды. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Канадада бірнеше аймақтық түпкі ұйымдар құрылды, мысалы, Онтарио мен Квебектің Ұлы Үнді Кеңесі және Британдық Колумбияның Біріккен Тайпалары. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қосымша провинциялық және аумақтық ұйымдар құрылды және жерлеріне құқықтарын бекіту және мәдениеттерін қорғау мақсатымен мүшеліктерін кеңейтуді жалғастырды. Red Pheasant First Nation-нан шыққан даулы адвокат Уильям Вуттунидің жетекшілігімен түпкі белсенділер 1961 жылы Канада халқының атынан Ұлттық Үнді Кеңесін (NIC) құрды, оған келісімшарт бойынша/статусты үндістер, статусы жоқ үндістер және метистер кірді, бірақ инуиттер кірмеді, олар басқа жол таңдады. Алайда, үш топ өз ұстанымдары бойынша келісімге келе алмағандықтан бұл ұйым 1967 жылы таратылды. Сонымен қатар, басқа түпкі белсенділік те күшейді. 1969 жылы үкіметтің Ақ кітабын жариялағаннан кейін Джордж Мануэл, Ноэль Дусетт, Эндрю Делисли, Омер Петерс, Джек Сарк, Дейв Курчин, Рой Сэм, Гарольд Саппиер, Дейв Ахенакеу, Гарольд Кардинал және Рой Дэниелс 1970 жылы Ұлттық Үнді Бауырластығын (NIB) құрып, тіркеді. Ол Альберта Үнді қауымдастығы сияқты статусты үндістердің түрлі провинциялық және аумақтық ұйымдары үшін бас ұйым ретінде көзделді. 1971 жылы метистер мен статусы жоқ үндістер Канада Түпкі Кеңесі (NCC) деп аталған жеке ұйым құрды. Ол бастапқыда осы халықтардың аймақтық және провинциялық қауымдастықтарынан тұрды. ХХ ғасырдың соңына қарай қалаларда аборигендердің саны арта түсті. Одан әрі дамып, Джим Синклердің жетекшілігімен 1993 жылы ол қалалық және резервациядан тыс метистерді, статусы жоқ және статусты үндістерді білдіретін Түпкі Халықтар Конгресіне (CAP) айналды. Ол сондай-ақ кейбір инуиттерді де білдіреді.
Indigenous peoples of North America have created a variety of political organizations. Examples preceding European contact include the Iroquois Confederacy, or Haudenosaunee, the Blackfoot Confederacy, and Powhatan Confederacy in three different regions. There were other confederacies in New England, New York, and in the Southeast British colonies. Other groups formed later to enter into treaties with colonial governments led by ethnic French, Spanish and English. During the late 19th and early 20th centuries, a number of regional Indigenous organizations were formed in Canada, such as the Grand Indian Council of Ontario and Quebec, and the Allied Tribes of B. C. After World War II, additional provincial and territorial organizations were founded and continued to expand their memberships in an effort to assert their rights to land and to protect their cultures. Indigenous activists under the leadership of controversial lawyer William Wuttunee from Red Pheasant First Nation founded the National Indian Council (NIC) in 1961 to represent their peoples of Canada, including treaty/status Indians, non status Indians, and the Métis, though not the Inuit, who took a different path. This organization, however, collapsed in 1967 as the three groups failed to achieve consensus on their positions. At the same time, other Indigenous activism was rising. Following the government's publication of its 1969 White Paper, George Manuel, Noel Doucette, Andrew Delisle, Omer Peters, Jack Sark, Dave Courchene, Roy Sam, Harold Sappier, Dave Ahenakew, Harold Cardinal, and Roy Daniels founded and incorporated the National Indian Brotherhood in 1970. It was intended as an umbrella organization for the various provincial and territorial organizations of status Indians, such as the Indian Association of Alberta. The Métis and non status Indians set up a separate organization in 1971, known as the Native Council of Canada (NCC). It originally was made up of regional and provincial associations of these peoples. By the late 20th century, an increasing number of Aboriginal peoples were living in urban areas. With further development and led by Jim Sinclair, in 1993 it became the Congress of Aboriginal Peoples (CAP), representing urban and off reserve Métis, non status and status Indians. It also represents some Inuit.
Ұлттық үнді бауырластығы
Ұлттық үнді бауырластығы (ҰҮБ) – түрлі провинциялық және аумақтық ұйымдардың (ПТО) басшыларынан құралған ұлттық саяси орган; ол жергілікті халықтардың құқықтары мен егемендігін қолдау үшін федералды және провинциялық саясатты өзгертуге лобби жасады. Келесі жылы ҰҮБ өзінің алғашқы ірі науқанын бастады, ол 1969 жылғы Ақ кітаптың ассимиляциялық ұсыныстарына қарсы болды. Онда Үндістер ісі жөніндегі министр Жан Кретьен Үндістер заңын жоюды, аборигендердің жер талаптарын қабылдамауды және алғашқы халықтарды канадалықтар қатарына ассимиляциялауды ұсынды, олардың мәртебесі иммигранттар ұрпақтарынан тараған басқа этникалық азшылықтармен теңестірілді, ал емес Солтүстік Америкадағы жергілікті халықтар тарихын көрсететін ерекше топ ретінде. Шіркеулер, еңбек ұйымдары және басқа да азаматтар тобының қолдауымен ҰҮБ үкіметтік жоспарға қарсы күшті қарсылық көрсетті. 1970 жылдың 3 маусымында ҰҮБ Гарольд Кардинал мен Альберта Үнді басшыларының жауабын ("Азаматтар плюс" деп аталады, бірақ көбінесе "Қызыл қағаз" деп танылады) премьер-министр Пьер Элиот Трюдо мен оның кабинетінің министрлеріне ұсынды. Ақ кітапқа қарсы күшті оппозициядан алаңдаған Премьер-министр делегацияға Ақ кітаптың ұсыныстары олардың еркіне қарсы жүргізілмейтінін мәлімдеді. 1972 жылы ҰҮБ "Үнді білімін бақылау" атты саяси құжатын федералды үкіметке ұсынды, ол негізінен білім беруді бандалар мен резервацияларға беру туралы осы ұсынысты қабылдады. ҰҮБ Канададағы жергілікті білім беру мәселесінде ұлттық деңгейде танылды. Олардың жұмысы жергілікті халықтар ұзақ жылдар бойы қарсылық көрсеткен Канаданың интернат мектеп жүйесін жабуға үлкен үлес қосты. Бұл сондай-ақ жергілікті халықтардың өзін-өзі басқаруын қамтамасыз етуге жасалған алғашқы қадам болды. 1973 жылы Кальдер ісі бойынша шешім шығарылды. "Сіздердің ойлағаннан да көп құқықтарыңыз бар", - деді Премьер-министр Трюдо ҰҮБ басшыларына. 1974 жылы ҰҮБ халықаралық Түпкі халықтар ұйымы құрылғанға дейін Біріккен Ұлттар Ұйымының Экономикалық және Әлеуметтік Кеңесінде кеңесші мәртебесіне ие болды. Келесі жылы Джордж Мануэлдің басшылығымен Ну-ча-нулт аумағында Әлемдік Түпкі халықтар Кеңесі құрылғанда, ол Біріккен Ұлттар Ұйымында ҰҮБ-нің орнын басты.
The National Indian Brotherhood (NIB) was a national political body made up of the leadership of the various provincial and territorial organizations (PTOs); it lobbied for changes to federal and provincial policies to support Indigenous rights and sovereignty. The following year, the NIB launched its first major campaign, which opposed the assimilationist proposals of the 1969 White Paper. In that, the Minister of Indian Affairs, Jean Chrétien, had proposed abolition of the Indian Act, rejection of Aboriginal land claims, and assimilation of First Nations people into the Canadian population, with the status of other ethnic minorities, who were largely descendants of immigrants, rather than as a distinct group reflecting Indigenous peoples history in North America. Supported by a churches, labour, and other citizen groups, the NIB mounted massive opposition to the government plan. On June 3, 1970, the NIB presented the response by Harold Cardinal and the Indian Chiefs of Alberta (entitled "Citizens Plus" but commonly known as "The Red Paper") to Prime Minister Pierre Trudeau and ministers of his Cabinet. Startled by the strong opposition to the White Paper, the Prime Minister told the delegation that the White Paper recommendations would not be imposed against their will. In 1972, the NIB submitted their policy paper Indian Control of Indian Education to the federal government, which generally accepted this proposal to devolve control of Indigenous education to the bands and reserves. The NIB gained national recognition on the issue of Indigenous education in Canada. Their work contributed to the government's ending the Canadian Residential School System, which had been long opposed by Indigenous people. It was also a first step in the push for Indigenous self governance. In 1973, the Calder case decision was issued. "You have more rights than I thought you did," Prime Minister Trudeau told the NIB leaders. The NIB gained consultative status with the United Nations Economic and Social Council in 1974, until such time as an international Indigenous organization could be formed. When the World Council of Indigenous Peoples was formed on Nuu chah nulth territory the following year, under the leadership of George Manuel, it took the place of the NIB at the United Nations.
Басшылар өкілдіктеріне көшу
ҰҚК-да да өз келіспеушіліктері пайда болды. Жеке басшылар мен аймақтық топтар наразылық білдіре бастады, себебі олардың ұлттық деңгейдегі қатысуы тек тиісті облыстық/аймақтық ұйымдары (PTO) арқылы ғана мүмкін болды. Басшылар өздерінің пікірлері ешкімге жетпейтініне шағымданады. 1978 жылы көбірек пікірлерді естірту үшін ҰҚК президенті Ноэль Старбланкет «Барлық басшылар конференциясын» және «Үнділердің өзін-өзі басқаруы» тақырыбында жиын ұйымдастырды. Басшылар осы мүмкіндікке қуанды. Екінші «Барлық басшылар конференциясында» басшылар конференциясының «Канададағы үнді халқының жалғыз және бірегей дауысы» болатынын жариялады. Сол жылы премьер-министр Трюдо Канаданың конституциясын елге қайтаруды (patriate) жариялады, яғни өзіне басқаруды алуды көздеді. ҰҚК және басқа топтар Канада өзін-өзі басқаруға көшсе, Империялық тәж кепілдік берген келісімдер мен аборигендердің құқықтарының тағдыры қандай болатынын сұрады. Олардың пікірінше, басшылардан күшті ұлттық басшылық қажет болды. Басшылар өз басқару құрылымын ресмилендіріп, ҰҚК басшылығынан құралған «Конфедерацияны» қосып, келісімге келді және ҰҚК-ны тіркелген ұйым ретінде әкімшілік хатшылыққа айналдырды. Жаңа Түпкі халықтар Ассамблеясының құрылымын және жұмыс істеуін жоспарлауда Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясын үлгі етіп алды. Басшылар 1982 жылдың сәуір айында Британдық Колумбиядағы Пентиктон қаласында «Түпкі халықтар Ассамблеясын» (AFN) өткізді. Жаңа құрылым мүшелік және дауыс беру құқығын облыстық/аймақтық ұйымдардың өкілдеріне емес, тікелей Түпкі халықтарды білдіретін жеке басшыларға берді. Бұл құрылым 1985 жылдың шілдесінде Түпкі халықтар Ассамблеясының Жарғысының бір бөлігі ретінде қабылданды.
The NIB began to have its own tensions. Individual chiefs and regional groupings begin to chafe because their only access to the national scene was through their respective PTOs. The chiefs complained they were not being heard. In 1978, in an effort to enable more opinions to be heard, NIB President Noel Starblanket organized an "All Chiefs Conference" on Indian Self Government. The Chiefs were delighted with the opportunity. At a second All Chief Conference, the Chiefs announced that the All Chief Conference would be "the one and only voice of Indian people in Canada." That same year Prime Minister Trudeau announced that Canada would patriate its constitution; essentially take over its governance. NIB and other groups questioned what would happen to the Treaty and aboriginal rights that had been guaranteed by the Imperial Crown, if Canada took over its own governance. They believed that strong national leadership from the Chiefs was essential. The Chiefs formalized their governance structure, compromised by incorporating a "Confederacy" composed largely of the NIB leadership, and made the NIB, an incorporated body, its administrative secretariat. They used the United Nations General Assembly as a model in conceiving how the new Assembly of First Nations would be structured and operate. The Chiefs held their first assembly as "the Assembly of First Nations" (AFN) in Penticton, British Columbia, in April 1982. The new structure gave membership and voting rights directly to individual chiefs representing First Nations, rather than to representatives of their provincial/territorial organizations. This structure was adopted in July 1985, as part of the Charter of the Assembly of First Nations.
Қоғамның пікірі
AFN қаржыландырудың көп бөлігі үшін федералды үкіметке тәуелді. Алғашқы Ұлттар белсенділері кейде оны үкіметке бойұсынушылық танытуда және үлкен Алғашқы Ұлттар қауымдастығын жеткілікті түрде өкілдік етпеуде деп айыптады. Бірақ AFN-нің жұмысын жалғастыруға кеңінен қолдау білдіріліп келеді. 2013 жылдың басында баспасөз құралдары AFN Корольдік Канадалық Атлы Полициясымен (RCMP) бірлесіп, Алғашқы Ұлттар қауымдастығының мүшелеріне ақпарат беру және оларды бақылау мақсатында жұмыс істегенін жариялады. Бұл егемендік, жер дауы және осыған байланысты туындаған шиеленістерге байланысты жаппай наразылықтардың тудырған бұзылыстар туралы ортақ алаңдаушылықтарына жауап ретінде жасалды. Журналистер бұл құжаттарды ақпаратқа қол жеткізу арқылы алды. The Star газеті 2007 жылдың жазында RCMP, Онтарио және Квебек провинциялық полицияларының басшылары AFN ұлттық басшысы Фил Фонтейнмен "Алғашқы халықтардың наразылықтары мен басып алуларын басқаруға тұрақты және тиімді тәсілді қамтамасыз ету үшін" кездескенін хабарлады.
The AFN depends upon the federal government for most of its funding. First Nations activists have sometimes accused it of being obsequious to the government as a result, and not sufficiently representative of the larger First Nations community. But there is also widespread Indigenous support for continued operation of the AFN. In early 2013, the press reported that documents revealed that the AFN had been operating together with the Royal Canadian Mounted Police (RCMP) to provide information and conduct surveillance on members of First Nations communities. This was in response to their joint concerns over disruptions due to mass protests over issues of sovereignty, land claims, and related tensions. Reporters acquired the documents through access to information requests. The Star reported that heads of the RCMP, and of the Ontario and Quebec provincial police met in the summer of 2007 with AFN national chief Phil Fontaine to "facilitate a consistent and effective approach to managing Aboriginal protests and occupations."