Кіріспе

Хиндустани классикалық музыкасында jor (Хинди: जोर,; сондай-ақ jod және jhor деп те жазылады) – рагтың ұзақ дамытылуындағы (алап) композицияның ресми бөлімі, орындалудың басын құрайды. Ол алаптан кейін, ал жаладан – яғни, шекті нүктеден бұрын келеді. Jor – үнді музыкасының дхрупад вокалдық стиліндегі номтомның аспаптық баламасы. Екеуінің де қарапайым импульсі бар, бірақ нақты белгіленген ритмдік цикл жоқ.

Шығу тегі және терминологиясы

Жор (немесе жод) – номтомның аспаптық орындалуы, кіріспе стилі. Ол шамалы ырғақпен және ырғақты циклдің (таль деп те аталады) болмауымен ерекшеленеді. Жор индустани классикалық музыкасының көп бөлігінде рага арқылы кездеседі, ол аллаптан кейін дамып, жалаға көшетін анық және жылдам импульс ретінде танылады.

Хиндустани музыкасында

Үнді классикалық музыкасы 2 бөлімге бөлінеді: Хиндустани және Карнатик музыкасы. Екі музыкалық стиль де Үндістан мәдениетінің негізгі дәстүрлерін құрайды және ең беделді музыка түрлерінің бірі саналады. Бұл екі дәстүрлі музыка түрі де санскрит тіліндегі "сангита" терминімен сипатталады, ол ән, аспаптық музыка және би элементтерінің үйлесімін білдіреді. Рага мен Дхрупад – Хиндустани классикалық музыкасының екі басты түрі және Үнді классикалық музыкасының маңызды құрылымын қалыптастырады. Рагадағы Жор бөлімі маңызды орын алады және Хиндустани музыкасының циклдік және сызықтық дамуын көрсетеді.

Өтпелі кезең

Үш бөлімнің арасындағы ауысу, alap jor jhala, үздіксіз және әр бөлім алдыңғы бөлімінен дамиды. Jor (сөзбе-сөз мағынасы, "қосылу") – рага орындалысында alap-тан кейінгі екінші кіріспе. Ол alap-қа ұқсас құрылымды сақтайды, бірақ ритмикалық стиль өзгеріске ұшырайды. Раганың jor-ға ауысуы кезінде мелодиялық аспапшы импульсті енгізеді. Jor алдыңғы бөлімдегі (Alap) гамма мен үлгілердің ерекшеліктерін пайдаланып, осы ерекшеліктердің жаңа вариациясын импровизациялайды. Jor кезінде орындаушы барабандарды қоспағанда, тұрақты импульсті сақтауы тиіс, ол Alap, Jor және Jhala бөлімдерінің барлығында бірдей болады. Музыкалық жазбада jor, alap-тағыдай бірдей ноталарды қолданады, бірақ олардың арасындағы ырғақ тұрақты болады. Нараян Сол сияқты, осы бөлімдегі негізгі дыбыстық тізбек шыкари арқылы құрылады, бұл айқын ритмикалық тембрді тудырады. Екеуінің арасындағы байланыс – alap-тың ерекшеліктерімен байланысты көпірдің анықтамасын құрайды, одан кейін барабандар аранжировкаға өтуді шешеді. Alap-тың кіріспесінде қалыптасқан тақырып Jor-да жалғасады, онда барабандар мен ырғақты соққылар алынып тасталады, ал таңдалған мелодиялық аспап үндеу жылдамдығы артады немесе орындаушы әр сөз тіркесінің ұзақтығын арттырады.