Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Неміс манкала ойыны. Bohnenspiel ("бұршақ ойыны") – 1937 жылғы Deutsche Spielhandbuch кітабында сипатталған неміс манкала ойыны.
German mancala game
Bohnenspiel ("the bean game") is a German mancala game described in the 1937 Deutsche Spielhandbuch.
Тарих
Бохненспильді алғаш рет Фриц Яхн өзінің "Ескі неміс ойындары" (1917) кітабында атады. Онда ол 1908 жылы Эстонияға барон фон Стакельбергтің шақыруымен барған сапары туралы айтады. Сол жерде ол Санкт-Петербургтегі Эрмитаж мұражайында сақталған ойын тақтасының көшірмесін тапты. Алғашқы тақта Персия шахының Екатерина Ұлыға сыйға берген нәрсесі еді. Ойын неміс Балтық аймағындағы және Пруссиялық ақсүйек отбасылары арасында тарады, бірақ оны Яхн бүкіл неміс тілді әлемде және халықтың барлық топтарында танымал етті. Яхн ойын арқылы ересектерге білім беру мақсатын да көздеді: ол жұмысшы табын тәрбиелеуді және Бірінші дүниежүзілік соғыста жарақат алған неміс ардагерлерінің өмірін жақсартуды қалады. Оның ойынының түрі Балтық бұршақ ойыны деп аталады, ал үлкен тақта қолданылған басқа түрі неміс бұршақ ойыны деп аталады. Ойын ережелерін егжей-тегжейлі талдау бұршақ ойынының Орталық Азия және араб елдеріндегі манкала ойындарына, мысалы түрік мангаласына, палестиналық Аль-манқала және ирактық Халусаға өте ұқсас екенін көрсетеді. Бұл ойынның болу себебіне сәйкес келеді. Африкалық манкала ойындарымен ұқсастық болса, бұл әдеттегідей кездейсоқтық болуы мүмкін. XIX ғасырда ойын Балтық мемлекеттерінде, Шығыс және Батыс Пруссияда және Померанияда ең көп таралды. Балтық елдерінде 1917 жылғы Қазан төңкерісінен кейін, неміс ақсүйек отбасыларын иемдену, қуу және өлтіру салдарынан ойын жоғалып кетті. Шығыс Германияда ойын туралы бірнеше кітап жазылды. 1980 жылдары ойын тақталары пластиктен жасалды, сонда ойынның атауы Сабо немесе Бадари деп өзгертілді.
The Bohnenspiel was first mentioned by Fritz Jahn his book Old German Games (1917). In it he describes a 1908 trip to Estonia to visit Baron von Stackelberg. There he discovered a replica of a game board which to this day is kept in the Hermitage Museum in St. Petersburg. The original board had been a gift from the Shah of Persia to Empress Catherine the Great. The game spread in German Baltic and Prussian noble families until it was popularized by Jahn in the entire German speaking world and in all population strata. Jahn also pursued adult pedagogical goals with the game: He wanted to educate the working class and improve the lives of wounded German World War I veterans. His variant of the game is also called Baltic bean game, while another variant, which used a bigger board, is called German bean game. A detailed analysis of the rules of the game shows the bean game to be very similar to Central Asian and Arab mancala games, such as Turkish mangala, Palestinian Al manqala, and Iraqi Halusa. This fits very well with the likely origin of the game. The resemblance to African mancala games on the other hand is probably coincidence. In the 19th century, the game was most popular in the Baltic States, East and West Prussia and Pomerania. In the Baltics, the game disappeared after the October Revolution, due to the expropriation, expulsion, and execution of the German noble families in 1917. In East Germany, several books were written about the game. Plastic game boards were made in the 1980s, with the name of the game changed to Sabo or Badari.