Кіріспе

Екі жапондық үстел ойыны

Сугороку (雙六 немесе 双六) (сөзбе-сөз "қос алты") – жапондық үстел ойындарының екі түрін білдіреді: батыстық табель ойындарына, мысалы, нардыға ұқсас бан сугороку (盤双六, "тақта сугороку") және батыстық "жыландар мен баспалдақтарға" ұқсас e сугороку (絵双六, "сурет сугороку").

Бан-сугороку

Бан сугороку батыс үстел ойындарына ұқсас ойналады. Оның бастапқы орны тақтамен бірдей, бірақ ойын мақсаты мен ережелері өзгеше. Мысалы:

Жұптар ерекше емес. Егер ойыншы жұп құласа, әрбір текше бір рет қана есептеледі. "Тақтадан шығару" деген нәрсе жоқ. Мақсат – барлық фигураңызды тақтаның соңғы алты қысқысына жеткізу. Еселік текше жоқ. "Жабу", яғни қарсыластың бір немесе бірнеше фигурасы барда алты тізбектес ұяны жасау, автоматты жеңіс әкеледі. Ойын Қытайдан (онда ол Шуанлу деп аталды) VI ғасырда Жапонияға әкелінген деп саналады. Ойын Жапонияға енгізілгеннен кейін бірнеше рет заңсыз деп жарияланғаны белгілі, ең танымалдары 689 және 754 жылдары болды. Бұл сугорокудың қарапайымдылығы мен сәттілікке негізделгендігі оны құмар ойынға өте қолайлы етті. Сугорокудың осы түрі және құмар ойындарға ойнау туралы жазбалар Эдо дәуірінің басына дейін үнемі кездесетін. Эдо дәуірінің басында Чо хан (丁半) деп аталатын жаңа, жылдам құмар ойын пайда болды, және сугорокуды құмар үшін пайдалану тез азайды. Бұл үстел ойындарының түрі Жапонияда және көптеген басқа елдерде жойылды, ал батыс стиліндегі қазіргі тақта (еселік текшемен) әлі де бірқатар жанкүйерлері бар.

Е-сугороку

13 ғасырдың соңында жыландар мен баспалдақтарға ұқсас ережелері бар қарапайым е сугороку пайда болды және Эдо дәуіріндегі арзан әрі әсем ағашқа басып шығару технологиясының арқасында кең таралды. Дін, саясат, актерлер және тіпті ересектерге арналған материалдардан суреттер мен тақырыптар салынған мыңдаған түрлі ойын тақталары жасалды. Мейдзи және одан кейінгі кезеңдерде ойынның осы түрі танымал болды және көбінесе балаларға арналған журналдарда жарияланды. Баны сугороку қолданыстан шығып қалғандықтан, қазіргі таңда сугороку сөзі көбінесе е сугорокуды білдіреді.