Greek goddess, mother of Aphrodite
the Titaness in Greek mythology
Ежелгі грек діні мен грек мифологиясында Диона – болашақты болжайтын құдай, негізінен Гомердің "Илиада" поэмасының V кітабынан белгілі. Онда ол қызы Афродитаның жараларын емдейді. Диона Океан мен Тетистің қызы – Океанида немесе Гая мен Уранның қызы, он үшінші аждаһа ретінде сипатталады.
In ancient Greek religion and Greek mythology, Dione (/d//aɪ/'/oʊ//n//iː/; Διώνη (Diṓnē)) is an oracular goddess, a Titaness primarily known from Book V of Homer's Iliad, where she tends to the wounds suffered by her daughter Aphrodite. Dione is presented as either an Oceanid, daughter of Oceanus and Tethys, or the thirteenth Titan, daughter of Gaia and Uranus.
Атауы
Диона (Διώνη Diṓnē, бұрынғы *Διϝωνᾱ Diwōnā) – грек тіліндегі Ζεύς Zeús, яғни Διός Diós (бұрынғы Διϝός Diwós) сөзінің, "Зевстің" деген жайлы есімдік түрінің әйелдік формасы болып табылады. Басқа қасиетті әйелдер де осы атпен аталған (толығырақ Диона (мифология) мақаласына қараңыз). 1950 жылдары Вентрис пен Чадвик Linear B жазуын түсіндіргеннен кейін, тақташаларда Ди у я (Di u ja) есімді қасиетті әйел табылды. Бұл Зевстің әйел серігі деп есептелді және кейбір ғалымдар оны Дионамен байланыстырды.
Dione (Διώνη Diṓnē, from earlier *Διϝωνᾱ Diwōnā) is essentially the feminine of the genitive form of Greek Ζεύς Zeús, that is, Διός Diós (from earlier Διϝός Diwós), "of Zeus". Other goddesses were called by this name (see the Dione (mythology) article for more). Following the deciphering of Linear B by Ventris and Chadwick in the 1950s, a goddess named Di u ja was found in the tablets. This was considered to be a female counterpart of Zeus and identified with Dione by some scholars.
Дін
Страбон заманында Диона Пелопоннес батыс жағалауындағы Лепреонның жанындағы қасиетті тоғайда құдайы ретінде табынылды. Ол Зевс храмдарында, әсіресе Додонадағы оракулда (болжам бойынша, Зевстің түпкілікті, үнді-еуропалық жұбайы) оның серігі ретінде де құдайы ретінде құлшылыққа ие болды. Геродот осы оракулды Грециядағы ең көне оракул деп атап, оның құрылуы туралы екі байланысты әңгіме айтты: Мысырдағы Фива қазынашылары оған екі діни қызметкер әйелдің финикиялық қарақшылармен Ливияға және Додонаға әкелінгенін, содан кейін олар бұрынғы қағидаларын жалғастырғанын айтты; ал Додонаның діни қызметкерлері екі қара көгершіннің Ливия мен Додонаға ұшып, Зевске оракул құруды бұйырғанын мәлімдеді. Гомер мен Геродот екеуі де Зевсті осы жердің басты құдайы деп есептейді, бірақ кейбір ғалымдар Додона бастапқыда жер ана құдайына арналған құлшылық орталығы болған деп болжайды. Б.з.д. II ғасырындағы Пергамның Ұлы алтарының мүсіндік фризінде Дионаның аты тікелей оның үстіндегі кәрнізге жазылған және солтүстік фриздің шығыс бөлігінде Афродитаның отбасымен бірге бейнеленген. Осы орналасу оны Гея мен Уранның қызы ретінде көрсетеді, бұл Гомердің айтуынша, Эрика Симонның алтар ұйымы Гесиодтық болды деген теориясына қайшы келеді. Дионаның Парфенонның шығыс қасбетінде болуы мүмкін болса, ол да Гайя мен Уранның балаларының қатарында болар еді.
By the time of Strabo, Dione was worshiped at a sacred grove near Lepreon on the west coast of the Peloponnesus. She was also worshiped as a consort at the temples of Zeus, particularly his oracle at Dodona (perhaps the original, Indo European consort of Zeus). Herodotus called this the oldest oracle in Greece and recorded two related accounts of its founding: the priests at Thebes in Egypt told him that two priestesses had been taken by Phoenician pirates, one to Libya and the other to Dodona and continued their earlier rites; the priestesses of Dodona claimed that two black doves had flown to Libya and Dodona and commanded the creation of oracles to Zeus. Homer and Herodotus both make Zeus the principal deity of the site, but some scholars propose Dodona originally served as a cult center of an earth goddess. In the 2nd century BC sculptural frieze of the Great Altar of Pergamum, Dione is inscribed in the cornice directly above her name and figures in the eastern third of the north frieze, among the Olympian family of Aphrodite. This placementmaking her the offspring of Gaia and Uranusis Homeric and contradicts the theory put forth by Erika Simon that the altar's organization was Hesiodic. Dione's possible appearance in the east pediment of the Parthenon would likewise place her among the children of Gaia and Uranus.
Әдеби дереккөздер
Дионаға қатысты мифология әртүрлі дереккөздерде біркелкі емес.
The mythology concerning Dione is not consistent across the existing sources.
Гомер
Ілияданың V кітабында, Троя соғысының соңғы жылы Афродита өзінің ұлы Энейді ашуланған грек батыры Диомедтен құтқаруға тырысады, бұрын да сүйіктісі Париді III кітабында Менелаймен болған жекпе-жектен құтқарып қалғандай. Ашуға буған Диомед оны қуа жетеді және оның қолына, білек пен алақанның арасына найзасын қадап жаралайды. Ириспен бірге Ареске барады, одан аттарын алып, Олимпқа қайта оралады. Диона оны құдайлардың өлімдік жандардан жараланған басқа мысалдарымен жұбатады – Алоадалардың Аресті байлап тастауы, Гераклдың Гера мен Аидты атқылауы. Сондай-ақ, Диомед құдайларға қарсы күресу арқылы өмірін қауіпке тігуде екенін айтады. Шындығында, Диомед кейін Аполлон мен Арес екеуімен де шайқасты, бірақ қарттыққа дейін өмір сүрді; алайда, оның әйелі Эгиалия басқалармен махаббатқа беріліп, соғыстан кейін оның Аргосқа оралуына ешқашан жол бермеді. Содан кейін Диона оның жараларын жазады, ал Зевс оны майданнан кетуге ескертіп, қызы деп шақырады.
In Book V of the Iliad, during the last year of the Trojan War, Aphrodite attempts to save her son Aeneas from the rampaging Greek hero Diomedes as she had previously saved her favorite Paris from his duel with Menelaus in Book III. Enraged, Diomedes chases her and drives his spear into her hand between the wrist and palm. Escorted by Iris to Ares, she borrows his horses and returns to Olympus. Dione consoles her with other examples of gods wounded by mortals — Ares bound by the Aloadae and Hera and Hades shot by Heracles — and notes that Diomedes is risking his life by fighting against the gods. In fact, Diomedes subsequently fought both Apollo and Ares but lived to an old age; his wife Aegialia, however, took other lovers and never permitted him to return home to Argos after the war. Dione then heals her wounds and Zeus, while admonishing her to leave the battlefield, calls her daughter.
Гесиод
Диона Гесиодтың титандар туралы айтқан әңгімесінде есімдерін атамаған, бірақ оның аты «Теогонияда» Океан мен Тетистің қыздары – Океанидтер тізімінде кездеседі. Гесиодтың сөзіне сәйкес, Афродита Кронос Уранды кемсіткеннен кейін теңізге лақтырған оның бөлінген жыныс мүшелерінен пайда болған көбіктен туған.
Dione is not mentioned in Hesiod's treatment of the Titans, although the name does appear in the Theogony among his list of Oceanids, the daughters of Oceanus and Tethys, and according to Hesiod, Aphrodite was born from the foam created by the severed genitals of Uranus, when they were thrown into the sea by Cronus, after he castrated Uranus.
Аполлодор
Мифограф Аполлодор (б.з.б. бірінші немесе екінші ғасыр) Дионияны Титандардың қатарына жатқызып, оны Гайя мен Уранның қызы деп көрсетеді. Ол Дионаны Зевстің Афродита тудырған анасы деп айтады, бірақ Дионаның құдайдың адал серігі емес, жасырын қатынаста болған әйелі екенін нақты көрсетеді.
The mythographer Apollodorus (first or second century AD) includes Dione among the Titans and makes her the child of Gaia and Uranus. He makes her the mother of Aphrodite by Zeus but clearly describes Dione as one of the god's adulterous partners and not his wife.
Гигинус
Гай Юлий Гигиннің "Фабула" еңбектерінің шежіресі немесе кіріспесі Дионың Жер-Ана мен Аспанның балаларының бірі екенін көрсетеді.
The Genealogy or Preface of Gaius Julius Hyginus's Fabulae, lists Dione among the children of Terra (Earth) and Aether.
Есихий
V ғасырдағы грамматик Александриялық Гесихий өзінің "Барлық сөздердің әліпбилік жинағы" атты еңбегінде Дионаны Бахус анасы ретінде сипаттаған. Бұл Піндарға жазылған түсіндірмелердің бірімен дербес расталады.
The 5th century grammarian Hesychius of Alexandria described Dione as the mother of Bacchus in her entry from his Alphabetical Collection of All Words. This is separately supported by one of the scholiasts on Pindar.