Кіріспе

Northrop YA 9 – АҚШ Әуе күштерінің AX бағдарламасы үшін әзірленген прототиптік шабуылдық ұшақ. YA 9, A 10 Thunderbolt II ретінде өндіріске түскен Fairchild Republic YA 10 ұшағына қарағанда төмен бағаланды.

Жобалау және әзірлеу

АҚШ Әуе күштерінің жақыннан әуеден қолдауға жетерлік мән бермейтініне қатысты сын, бірнеше әскери қызметшіні арнайы шабуылдық ұшақ іздеуге итермеледі. Вьетнам соғысында көптеген шабуылдық ұшақтар шағын қарулармен, жер-әуе ракеталарымен және төмен қабаттағы зениттік оқтармен атылып түсірілді, бұл осындай қаруларға төтеп беруге қабілетті ұшақты дамытуға себеп болды. "North American" F-100 Super Sabre, "Republic" F-105 Thunderchief және "McDonnell Douglas" F-4 Phantom II сияқты жылдам ұшақтар көбінесе жақыннан әуеден қолдау көрсетуде тиімсіз болып шықты. "Douglas" A-1 Skyraider АҚШ Әуе күштерінің жақыннан әуеден қолдау көрсетуге арналған негізгі ұшағы болды.

А-Х

1966 жылдың ортасында АҚШ Әуе күштері шабуылдық эксперименттік (АХ) бағдарламалық кеңсесін құрды. 1967 жылдың 6 наурызында Әуе күштері АХ үшін 21 қорғаныс мердігеріне ақпараттық сұраныс жіберді. Мақсаты – төмен құнмен шабуылдық ұшақ жобасын жасау болатын. Вьетнамдағы A-1 Skyraider ұшқыштарымен болған әңгімелер және осы рөлде қолданылатын ағымдағы ұшақтардың тиімділігін талдау нәтижесінде, идеалды ұшақтың ұзақ уақыт ауада қалу қабілеті, төмен жылдамдықта маневрлеуге мүмкіндігі, қуатты артиллериялық оты және жоғары тірі қалу мүмкіндігі болуы керек екені анықталды; бұл Ilyushin Il-2, Henschel Hs 129 және Skyraider ұшақтарының ең жақсы қасиеттерін біріктіруі тиіс еді. Бастапқы сұраныста турбовинттік қозғалтқыштар сұралып тұрса да, 1969 жылдың мамырына қарай талаптар өзгеріп, турбовентиляторлық қозғалтқыштарды пайдалану қажеттігі нақтыланды. 1970 жылдың мамырында АҚШ Әуе күштері өзгертілген, және әлдеқайда толыққанды ұсыныс сұранысын (RFP) жариялады. Советтік бронетәлікті күштерінен туындаған қауіп және кез келген ауа-райы жағдайында шабуылдау операцияларын жүргізу мәселесі күшейді. Қазіргі талаптарға сәйкес, ұшақ 30 мм калибрлі артиллериямен жабдықталуы керек еді. RFP сонымен қатар ұшақтың максималды жылдамдығы, 4000 фут (1219 м) ұшу қашықтығы, сыртқы жүктемесі, 285 миль (459 км) миссия радиусы және бірлігінің құны 1,4 миллион АҚШ доллары болуын талап етті. Қарапайымдық және төмен құн да маңызды талаптар болып табылды, 600 ұшақтың өндірісіне негізделген максималды ұшу құны 1,4 миллион долларға тең болуы керек еді. Даму және өндіріс шығындарын бақылауда ұстау үшін қажет болған жағдайда, өнімділік құрбандыққа берілуі мүмкін еді. Осы кезеңде АХ-тың 30 мм калибрлі артиллериясы үшін жеке RFP жарияланды, онда жоғары ату жылдамдығы (4000 оқ/минут) және жоғары оқ жылдамдығы талап етілді. АҚШ Әуе күштеріне алты компания ұсыныс берді, нәтижесінде 1970 жылдың 18 желтоқсанында Northrop және Fairchild Republic компаниялары YA-9A және YA-10A прототиптерін жасау үшін таңдалды. Сонымен қатар, General Electric және Philco Ford компаниялары GAU-8 артиллериясының прототиптерін жасау және сынау үшін таңдалды.

Дизайн

A 9 – бұл толығымен алюминий қорытпасынан жасалған, бал ұясы құрылымдары мен химиялық өңделген қаптамасы бар иық қанатты моноплан. Қажетті екі турбожелдеткіш ұшақтың қанат тамырының астына орнатылған. Northrop, A10-да қолданылатын күшті General Electric TF34 орнына YA 9 үшін Lycoming YF102 қозғалтқышын таңдады, дегенмен екі қозғалтқышты да орнатуға болар еді. YF102 қозғалтқышы – жаңа конструкция, ол Avco Lycoming T55 турбошахтасына негізделген, ол Boeing CH-47 Chinook тікұшағын қуаттандырды, және шығындарды азайту мақсатында таңдалды. Ұшақта төмен қабаттағы ұшу үшін бағыттық тұрақтылықты жақсарту үшін үлкен крест тәрізді стабилизатор болды. Аэротормоз ретінде қолданылатын бөлінген элерон орнатылды. Бұл аэротормоздарды ұшақтың рулімен бірге асимметриялық түрде қолданғанда, бүйіндік басқару күштерін қолдануға болады (және ұшақ жаю немесе бұрылусыз бүйіндік бағытта жылжиды), бұл қаруды нысанаға алуды жеңілдетті. Ұшқыш қанаттардың алдыңғы жиегінен алшақ орналасқан үлкен көпіршік тәрізді кабинаның астында отырды. Кабина броньмен қоршалған (прототиптерде алюминий, егер өндіріс жүргізілсе титанмен алмастырылар еді), ал қанатқа орнатылған жанармай бактерілері өздігінен жабылатын және өрт немесе жанармайдың көп мөлшерде жоғалу мүмкіндігін азайту үшін көбікпен толтырылған. Бір-бірінен тәуелсіз екі гидравликалық басқару жүйесі орнатылды, сондай-ақ бір соққының басқарудың жұмысын тоқтатуына жол бермес үшін қосымша қолмен резервтік жүйе болды. Бұл конструкциялық ерекшеліктер Вьетнам сияқты операцияларда жауынгерлік шығындарды 90%-ға дейін азайтуға көмектеседі деп үміттенілді. Ұшақтың ішкі бөлігіне 30 мм-лік бір айналмалы зеңбірек орнатылатын, зеңбірек түтігі мұрынның астына қарай созылатын. Зеңбірек ұшақтың центріне орнатылғандықтан, алдыңғы тіреу дөңгелегі 1 футқа (0 метр) сол жаққа ығыстырылды. GAU-8 Avenger зеңбірегі дайын болмағандықтан, екі YA-9 прототипі (және екі YA-10) кішкентай 20 мм M61 Vulcan зеңбірегімен жабдықталды. Он қанат астындағы бекіткіштер орнатылды, олар бомбалар мен AGM-65 Maverick әуеден жерге зымырандарын қоса алғанда, қару-жарақтарды тасымалдауға мүмкіндік берді.

Ұшып кету

YA 9 алғашқы ұшуын 1972 жылғы 30 мамырда жасады, ал екінші прототипі 23 тамызда көтерілді. Northrop компаниясының ұшу сынақтары сәтті аяқталды, ұшақтың "истребитель сияқты" басқарылатыны және қару-жарақ орнатуға ыңғайлы платформа екені айтылды. Екі бәсекелес үлгіні АҚШ Әскери-әуе күштерінің сынақ ұшқыштары 1972 жылғы 10 қазан мен 9 желтоқсан аралығында сынап көрді. YA 9 Әскери-әуе күштерінің талаптарын толыққанды орындағанына қарамастан, 1973 жылғы 18 қаңтарда YA 10 жеңімпаз деп жарияланды. Әскери-әуе күштері сынақтан өтпеген F102 қозғалтқышының орнына YA 10-да қолданылған TF34 қозғалтқышын артық көруі мүмкін, ал Fairchild компаниясының басқа жұмысы болмады және AX келісімшартын жеңіп алмаса, банкротқа ұшырауы әбден мүмкін еді. Кейін екі YA 9 прототипі NASA-ға ұшу сынақтарын жалғастыру үшін жіберілді, содан кейін қызметтен шығарылды. Қызметтен шығарылғаннан кейін YA 9 ұшақтарының арнайы жасалған қозғалтқыштары алынып тасталды және кейіннен NASA мен Boeing компанияларының бірлескен Quiet Short haul Research Aircraft (QSRA) зерттеуі аясында C-8 Buffalo ұшағына орнатылды, бұл зерттеу қысқа қашықтыққа арналған төмен шулы коммерциялық ұшақтарды жасауға бағытталған.

Ұшақтың орналасуы

71 1367 Калифорния штатындағы Эдвардс әуе базасында қайта жаңарту күтіп тұрған аймақ. 71 1368 Калифорния штатындағы Март әуе базасындағы Әуе мұражайында көрсетілімде.