Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеміргіштердің түрі түрлер қорының атауы = Lowland paca. сурет = Cuniculus paca.jpg. status = LC. status system = IUCN3.1. status ref =. taxon = Cuniculus paca. authority = (Linnaeus, 1766). range map = Spotted (Lowland) paca Cuniculus paca distribution map.png. диапазон картасының суреті = Төменгі Паканың таралған аймағы.
Species of rodent
speciesbox
| name = Lowland paca
| image = Cuniculus paca. jpg
| status = LC
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| taxon = Cuniculus paca
| authority = (Linnaeus, 1766)
| range map = Spotted (Lowland) paca Cuniculus paca distribution map. png
| range map caption = Lowland paca range
Бұл жануар өзінің көп бөлігінде пака деп аталады, бірақ Мексика мен Орталық Американың көп бөлігінде тепезкуинтль (түпнұсқа ацтек тіліндегі атауы), Гватемалада тепескуинтль, Никарагуада гардатинажа, Коста-Риканың солтүстігінде писквинте, Юкатан түбегінде жалеб, Панамада конехо пинтадо, Эквадорда гуанта, Перуде майас немесе пикуро, Боливияда жочи пинтадо, Колумбияда боруга, тинахо немесе гуартинажа деп аталады. Белизде бұл жануар аңшылық үшін бағалы, ал Гайанада лабба, Венесуэлада лапа, Тринидад аралында лаппе деп аталады. Төменгі алқаптағы пакалардың жойылу қаупі болмаса да, олардың жергілікті популяцияларының жойылуы орын алған. Бұл және туысқан түрлердің номенклатурасында шатасу көп; агути туралы қараңыз. Атап айтқанда, агути немесе жалпы агути термині әдетте ерекше туысқа жататын түрлерге қатысты (мысалы, Орталық Америка агути, Dasyprocta punctata). Кейде агути сөзі Cuniculidae және Dasyproctidae тұқымдастарын біріктіретін полифилетикалық топтастыру үшін де қолданылады, оған пакалар мен жалпы агутилерден басқа акухис (Myoprocta) да кіреді. 1998 жылғы Халықаралық Зоологиялық Номенклатура комиссиясының шешімі бойынша, төменгі алқаптағы паканың туысы Агути емес, Cuniculus болып табылады.
The animal is called paca in most of its range, but tepezcuintle (original Aztec language name) in most of Mexico and Central America, tepesquintle in Guatemala, guardatinaja in Nicaragua, pisquinte in northern Costa Rica, jaleb in the Yucatán peninsula, conejo pintado in Panama, guanta in Ecuador, majás or picuro in Peru, jochi pintado in Bolivia, and boruga, tinajo, or guartinaja in Colombia. It is also known as the gibnut in Belize, where it is prized as a game animal, labba in Guyana, lapa in Venezuela, and lappe on the island of Trinidad. Although lowland pacas are not in danger of being extinct, local extinctions have occurred due to habitat destruction. There is much confusion in the nomenclature of this and related species; see agouti. In particular, the popular term agouti or common agouti normally refers to species of the distinct genus Dasyprocta (such as the Central American agouti, Dasyprocta punctata). Sometimes the word agouti is also used for a polyphyletic grouping uniting the families Cuniculidae and Dasyproctidae, which, besides the pacas and common agoutis, includes also the acouchis (Myoprocta). Cuniculus is the appropriate genus name instead of Agouti based on a 1998 ruling of the International Commission on Zoological Nomenclature as the lowland paca's genus.
Этимология
Пака сөзі тупи тіліндегі жануарды атаумен қатар "ояну, ессіздіктен ояну" мағынасын да білдіретін сөзден келген. Тепезкуинтль сөзі науатль тілінен шыққан, "тау иті" дегенді білдіреді, ол tepetl, "тау" және itzquintli, "ит" сөздерінен құралған.
The word paca comes from a word in the Tupi language that designates the animal but also means 'awaken, alert'. Tepezcuintle is of Nahuatl origin, meaning 'mountain dog', from tepetl, 'mountain' + itzquintli, 'dog'.
Сипаттама
Төменгі жердегі паканың жүні жұмсақ емес, түксіз болады, денесінің үстіңгі жағы қоңырдан қараға дейін, ал астыңғы жағы ақ немесе сары түсті. Оның қабырғаларында қара сұр түсте үш-бес қатар ақ дақтары болады. Аяқтары қалың әрі мықты, алдыңғы аяқтарында төрт, артқы аяқтарында бес саусағы бар (бірінші және бесінші саусақтары жетілмеген); тырнақтары қамыт сияқты жұмыс істейді. Құйрығы қысқа және түксіз. Зигоматикалық арка бүйірлік және жоғары жағынан кеңейеді және сүтқоректілер арасындағы ерекшелік – резонанстық камера ретінде қолданылады. Ересек паканың салмағы 5-14 кг аралығында болады. Әр туындыда әдетте бір, кейде екі төл болады. Олар әдетте жылына бір-үш төл туады, жүктілік мерзімі шамамен 115-120 күнге созылады. Пакалар шамамен 1 жаста жыныстық жағынан жетіледі. Пака әдетте 13 жылға дейін өмір сүреді. Төменгі жердегі пака лейшманиоз және трипаносомиоз ауруларын тарата алады.
The lowland paca has coarse fur without underfur, dark brown to black on the upper body and white or yellowish on the underbelly. It usually has three to five rows of white spots along its sides, against a dark grey background. It has thick strong legs, with four digits in the forefeet and five in the hind feet (the first and fifth are reduced); the nails function as hooves. The tail is short and hairless. The zygomatic arch is expanded laterally and dorsally and is used as a resonating chamber a unique feature among mammals. An adult lowland paca weighs between Each litter has one young lowland paca, sometimes two. They usually have one to three young a year with a gestation period of about 115–120 days. Pacas are sexually mature at about 1 year. A paca usually lives up to 13 years. The lowland paca can carry leishmaniasis and trypanosomiasis.
Әдет-ғұрыптар
Төмендік пака көбінесе түнгі және жалғыз өмір сүреді, көп дауыс шығармайды. Ол суға жақын орманды жерлерде, әсіресе кіші өзендерде мекендейді және жер бетінен шамамен 2 метр (6 фут 7 дюйм) тереңдікте қарапайым қуыстар қазады, әдетте бірнеше кіреберісі болады. Кейде ол басқа жануарлардың қазған қуыстарында да өмір сүре алады. Төмендік пака жақсы жүзуші, қауіптің алдынан суға қашады, себебі ол бірнеше минутқа су астында бола алады. Сонымен қатар, ол ағашқа да жақсы өрмелейді және ағаштарда жеміс іздейді. Төмендік пака маңызды тұқым таратушы болып саналады, өйткені оның тағамына жапырақтар, сабақтар, тамырлар, түбірлер, жаңғақтар, тұқымдар, шөптер кіреді. Ол кейде тамақ қорларын да жинақтайды. Төмендік пакалар сонымен қатар, некрофагиялық мінез-құлық көрсетеді, шіритін жануарлардың денелерін жейді, бұл олардың диетасындағы ақуыз қажеттілігін толықтыруы мүмкін.
The lowland paca is mostly nocturnal and solitary and does not vocalize very much. It lives in forested habitats near water, preferably smaller rivers, and dig simple burrows about 2 m (6 ft 7 in) below the surface, usually with more than one exit. It can also sometimes live in burrows created by other animals. The lowland paca is a good swimmer and usually heads for the water to escape danger, as it can stay under water for several minutes. It also is a very good climber and it searches for fruit in the trees. The lowland paca can be considered an important seed distributor, since its diet includes leaves, stems, roots, tubers, nuts, seeds, herbs It sometimes stores food. Lowland paca also have necrophagy behavior, consuming carcasses of decomposing animals, possibly to supply protein demands of their diet
Экономикалық және экологиялық аспектілер
Төменгі жердегі пака ям, маниока, қант қамысы, жүгері және басқа да тағамдық дақылдарға зиян келтіретін зиянды жәндік саналады. Оның еті жоғары бағаланады. Ол қорғалатын жерлерде көптеп кездеседі, сондықтан жойылу қаупі төмен, бірақ жалпы саны аң аулау және ортаның жойылуы салдарынан қатты азайды. Оны шаруашылықтарда өсіру оңай, алайда шаруашылықта өсірілген етінің дәмі нашар (немесе жағымсыз) болуы мүмкін. Төменгі жердегі паканың жауына оцелот, ягуар, койот, қалың қамыс иті, крокодилдер және боа жыландары жатады.
The lowland paca is considered an agricultural pest for yam, cassava, sugar cane, maize and other food crops. Its meat is highly prized. It is plentiful in protected habitats, and hence not in danger of extinction, but overall its numbers have been much reduced because of hunting and habitat destruction. It is easily bred and raised in farms, although the taste is said to be inferior (perhaps unpleasant) when farmed. Some of the lowland paca predators include ocelots, jaguars, coyotes, bush dogs, crocodiles, and boa constrictors.