Кіріспе
Сиджо – корей поэзиясының дәстүрлі түрі. Ол Горео дәуірінде пайда болып, Жосон дәуірінде гүлденген және бүгінге дейін жазылуда. Көбінесе шаруашылық, метафизикалық және космологиялық тақырыптар зерттеледі. Үш жолдың әрқайсысы шамамен 14–16 буыннан тұрады, жалпы саны 42–48 буын: тақырып (3, 4, 4, 4); дамыту (3, 4, 4, 4); кері тақырып (3, 5) және аяқталу (4, 3). Сиджо оқиғалық немесе тақырыптық болуы мүмкін, ал бірінші жол жағдайды, екінші жол дамуды, үшінші жол бұрылыс пен қорытындыны көрсетеді. Соңғы жолдың бірінші жартысында «көз жасы» қолданылады: мағынаның, дыбыстың немесе басқа да тәсілдің күтпеген бұрылысы. Сиджо көбінесе Шығыс Азия поэзиясының басқа түрлеріне қарағанда лирикалық және жеке болып келеді, ал соңғы жол терең мағыналық өзгеруге ұшырауы мүмкін. Дегенмен, «Сиджоның қорытындысы көбінесе афористикалық немесе өткір болмайды; сөйлемнің соңындағы өткірлік ұлы сиджо дәуіріндегі корей тілінің ерекшелігіне қайшы келер еді». «Менің жақын достарым – су, тас, қарағай мен бамбук. Шығыс тауларынан ай шығып тұр, көруге тағы бір керемет нәрсе бар! Осы бесеуден басқа, менің қосымалыма не қажет?» 윤선도 Yun Seon Do (1587–1671)
Sijo is a Korean traditional poetic form that emerged during the Goryeo dynasty, flourished during the Joseon dynasty, and is still written today. Bucolic, metaphysical, and cosmological themes are often explored. The three lines average 14–16 syllables, for a total of 42–48: theme (3, 4,4,4); elaboration (3,4,4,4); counter theme (3,5) and completion (4,3). Sijo may be narrative or thematic and introduces a situation in line 1, development in line 2, and twist and conclusion in line 3. The first half of the final line employs a "twist": a surprise of meaning, sound, or other device. Sijo is often more lyrical and personal than other East Asian poetic forms, and the final line can take a profound turn. Yet, "The conclusion of sijo is seldom epigrammatic or witty; a witty close to a sentence would have been foreign to the genius of stylized Korean diction in the great sijo periods. "My close friends I count would be water and stone, pine tree, bamboo. Moon rising on eastern peaks, there is one more so good to see! Keeping them, beyond these five friends, what more do I need to add? 윤선도 Yun Seon Do (1587 1671)
내 벗이 몇 인고 하니 수(水) 석(石)과 송(松) 죽(竹)이라
동산(東山)에 달 오르니 그 더욱 반갑구나
두어라 이 다섯밖에 또 더해 무엇하리
From A Lone Flute Resounds, 2015, translations recomposed in English from Korean by Kim Goeng Pil
내 벗이 몇 인고 하니 수(水) 석(石)과 송(松) 죽(竹)이라
Sijo is a Korean traditional poetic form that emerged during the Goryeo dynasty, flourished during the Joseon dynasty, and is still written today. Bucolic, metaphysical, and cosmological themes are often explored. The three lines average 14–16 syllables, for a total of 42–48: theme (3, 4,4,4); elaboration (3,4,4,4); counter theme (3,5) and completion (4,3). Sijo may be narrative or thematic and introduces a situation in line 1, development in line 2, and twist and conclusion in line 3. The first half of the final line employs a "twist": a surprise of meaning, sound, or other device. Sijo is often more lyrical and personal than other East Asian poetic forms, and the final line can take a profound turn. Yet, "The conclusion of sijo is seldom epigrammatic or witty; a witty close to a sentence would have been foreign to the genius of stylized Korean diction in the great sijo periods. "My close friends I count would be water and stone, pine tree, bamboo. Moon rising on eastern peaks, there is one more so good to see! Keeping them, beyond these five friends, what more do I need to add? 윤선도 Yun Seon Do (1587 1671)
내 벗이 몇 인고 하니 수(水) 석(石)과 송(松) 죽(竹)이라
동산(東山)에 달 오르니 그 더욱 반갑구나
두어라 이 다섯밖에 또 더해 무엇하리
From A Lone Flute Resounds, 2015, translations recomposed in English from Korean by Kim Goeng Pil
동산(東山)에 달 오르니 그 더욱 반갑구나
Sijo is a Korean traditional poetic form that emerged during the Goryeo dynasty, flourished during the Joseon dynasty, and is still written today. Bucolic, metaphysical, and cosmological themes are often explored. The three lines average 14–16 syllables, for a total of 42–48: theme (3, 4,4,4); elaboration (3,4,4,4); counter theme (3,5) and completion (4,3). Sijo may be narrative or thematic and introduces a situation in line 1, development in line 2, and twist and conclusion in line 3. The first half of the final line employs a "twist": a surprise of meaning, sound, or other device. Sijo is often more lyrical and personal than other East Asian poetic forms, and the final line can take a profound turn. Yet, "The conclusion of sijo is seldom epigrammatic or witty; a witty close to a sentence would have been foreign to the genius of stylized Korean diction in the great sijo periods. "My close friends I count would be water and stone, pine tree, bamboo. Moon rising on eastern peaks, there is one more so good to see! Keeping them, beyond these five friends, what more do I need to add? 윤선도 Yun Seon Do (1587 1671)
내 벗이 몇 인고 하니 수(水) 석(石)과 송(松) 죽(竹)이라
동산(東山)에 달 오르니 그 더욱 반갑구나
두어라 이 다섯밖에 또 더해 무엇하리
From A Lone Flute Resounds, 2015, translations recomposed in English from Korean by Kim Goeng Pil
두어라 이 다섯밖에 또 더해 무엇하리
Sijo is a Korean traditional poetic form that emerged during the Goryeo dynasty, flourished during the Joseon dynasty, and is still written today. Bucolic, metaphysical, and cosmological themes are often explored. The three lines average 14–16 syllables, for a total of 42–48: theme (3, 4,4,4); elaboration (3,4,4,4); counter theme (3,5) and completion (4,3). Sijo may be narrative or thematic and introduces a situation in line 1, development in line 2, and twist and conclusion in line 3. The first half of the final line employs a "twist": a surprise of meaning, sound, or other device. Sijo is often more lyrical and personal than other East Asian poetic forms, and the final line can take a profound turn. Yet, "The conclusion of sijo is seldom epigrammatic or witty; a witty close to a sentence would have been foreign to the genius of stylized Korean diction in the great sijo periods. "My close friends I count would be water and stone, pine tree, bamboo. Moon rising on eastern peaks, there is one more so good to see! Keeping them, beyond these five friends, what more do I need to add? 윤선도 Yun Seon Do (1587 1671)
내 벗이 몇 인고 하니 수(水) 석(石)과 송(松) 죽(竹)이라
동산(東山)에 달 오르니 그 더욱 반갑구나
두어라 이 다섯밖에 또 더해 무엇하리
From A Lone Flute Resounds, 2015, translations recomposed in English from Korean by Kim Goeng Pil
«A Lone Flute Resounds» (2015) кітабынан, Ким Гонг Пилдің корей тілінен жасаған аудармасы.
Sijo is a Korean traditional poetic form that emerged during the Goryeo dynasty, flourished during the Joseon dynasty, and is still written today. Bucolic, metaphysical, and cosmological themes are often explored. The three lines average 14–16 syllables, for a total of 42–48: theme (3, 4,4,4); elaboration (3,4,4,4); counter theme (3,5) and completion (4,3). Sijo may be narrative or thematic and introduces a situation in line 1, development in line 2, and twist and conclusion in line 3. The first half of the final line employs a "twist": a surprise of meaning, sound, or other device. Sijo is often more lyrical and personal than other East Asian poetic forms, and the final line can take a profound turn. Yet, "The conclusion of sijo is seldom epigrammatic or witty; a witty close to a sentence would have been foreign to the genius of stylized Korean diction in the great sijo periods. "My close friends I count would be water and stone, pine tree, bamboo. Moon rising on eastern peaks, there is one more so good to see! Keeping them, beyond these five friends, what more do I need to add? 윤선도 Yun Seon Do (1587 1671)
내 벗이 몇 인고 하니 수(水) 석(石)과 송(松) 죽(竹)이라
동산(東山)에 달 오르니 그 더욱 반갑구나
두어라 이 다섯밖에 또 더해 무엇하리
From A Lone Flute Resounds, 2015, translations recomposed in English from Korean by Kim Goeng Pil
Ертедегі инвестицияның элементтері
Пхён сижо грамматикалық құрылымын жазуға емес, оқу үшін басымдық берді; сондықтан сижо құрылымының "ережелері" өте қатаң болды. Авторлар көбінесе жоғары тұрған янбан әлеуметтік тобынан шығып, олардың сижосы кейін жазылудың орнына, әуенді оқылуына баса назар бөлді. Осы себепті, осы сижолардағы ырғақты үлгіні дұрыс оқу үшін міндетті түрде жаттап алу қажет болды. Тан поэзиясы дәстүрлі түрде өлең жолдарында ырғақты бөлінуге ие болды. Осы ерекшелік пхён сижоға, сондай-ақ сижоның басқа да ерте түрлеріне берілді. Сижо өлеңдері көбінесе қытай және хангыль әріптерінің буындық ерекшеліктерімен сипатталатын ырғақты құрылымды ұстанады. Нақтырақ айтқанда, олар 3 4 3 4, 3 4 3 4, 3 5 4 3 ырғақты үлгісін сақтайды. Ертедегі сижоның қатаңдығының мысалы, әсіресе үшінші жолдарында байқалады. Ол үшінші жолдың басындағы "3 5" буын ережесін қатаң сақтайды. Бұл сижоның риторикалық қорытындысын күшейту үшін жасалады. Дэвид Макканн айтқандай, буынды санау "сижо жолдары құрайтын төрт фраза немесе буындық топтар арасындағы буын таралу үлгілерінде" маңызды рөл атқарады. Сонымен қатар, көптеген пхён сижолар атағы жоқ және негізінен оқу арқылы таралғандықтан, олардың құрылымы кейінірек пайда болған сижо түрлеріне қарағанда әлдеқайда нақты және анықталған.
Қазіргі заманғы sijo элементтері
Пьонг сижо сияқты ертедегі сижо формаларының құрылымынан айырмашылығы, қазіргі сижо негізінен еркін және ағылатын жазу стиліне көшкен. Бұл сижо қауымдастығы арасында пікір таласына себеп болып отыр, себебі кейбіреулер қазіргі сижоның сижоны жаңартуға бағытталғанын, бірақ оның дәстүрлі бекітілген формасын сақтау мүмкін емес екенін айтады. Осылайша, қазіргі сижоны ырғақты бөлімдер мен бекітілген формаға назар бермей жазуға болады деген ойды қолдайтындардың саны артып кетті. Сондықтан көптеген қазіргі ақындар мен суретшілер бос өлеңдер жазып, оларды сижо деп атай береді. Охтың еңбегінде автор, форманы сақтамайтын, тіпті заманауи сижоны да сижо деп санауға болмайды деп мәлімдейді. Бұл қазіргі сижоны бекітілген форманың қатаңдығын сақтауды таңдағандар мен поэзия жанрының бейімделген бос формасы дәстүрлі туынды ретінде қабылдануы мүмкін деп есептейтіндер арасында бөліп тұр. Пьонг сижо сияқты ертедегі формалар кеңінен жазылмағанмен, олар 3 4 3 4, 3 4 3 4, 3 5 4 3 ырғақты құрылымын сақтаған. Бұл оларды тек шебер суретшілер ғана жаттап, айта алатын күшті және қатаң поэзия түрлеріне айналдырды. Қазіргі сижода бұл өзгерді. Қазіргі сижо алдымен жазылып, ауызша таратылмағандықтан, оның құрылымы айтарлықтай жеңілдеді және әртүрлі авторлардың арасында пішіні әртүрлі болады.
Сасол sijo
Сасол сижо – пионг сижоның кеңейтілген түрі, ол Корёо әулетінде пайда болды және 18 ғасырда танымал болды. «Сасол» сөзі «жақын тігілген» немесе «бірге орналасқан» дегенді білдіреді, ал сасол сижо жай ғана «әңгімелі» немесе «баянды» сижо дегенді білдіреді. Сасол сижо сижоның негізгі форматын шартты түрде сақтады: бірінші, екінші және соңғы жолдарда он бес буыннан тұратын жолдар. Дегенмен, оның ортаңғы бөлігі қосымша тіркестермен ұзартылды. Осы кезеңде сасол сижо жазушыларының көпшілігі қарапайым халықтың өміріне қызығушылық танытты. Сасол сижоның авторларына әйелдер, янбан, чунгин (жоғарғы орта тап) және қарапайым адамдар кірді. Авторлар көбінесе қарапайым тілмен, тіпті кедір-бүдір және күлкілі стильде жазды. Тақырыптары қарапайым халықтың күнделікті өмірімен байланысты болғандықтан, сасол сижоның көптеген авторлары анонимді болды. Анонимділігіне қатысты түрлі болжамдар бар, мүмкін, олар өз есімдерін еске алуды қаламай, қарапайымдық танытқан болуы мүмкін. Сонымен қатар, сасол сижо сижоның құрылымын өзгерткені маңызды. Алайда, бұл қазіргі кезде қолданылмайтын форма. Пионг сижо мен сасол сижо арасындағы тақырыптар әртүрлі болды. Пионг сижо Корёо әулетінде (918–1392) құрылғандықтан, оның ерте нұсқаларында буддалық құндылықтарды көруге болады. Ал Жосон әулеті (1392–1910) кезінде Кореяның жоғарғы таптары конфуцийлік құндылықтарды ұстады. Ал сасол сижо қарапайым өмір туралы жазылып, конфуцийлік талаптарды сақтамады. Махаббатқа, оның ішінде сезімтал махаббатқа, махаббатқа тойғандыққа және т.б. қатысты туындылардың саны артты. Дәстүрлі пионг сижо осылайша жыныстық қатынас пен махаббатты талқылаудан аулақ болды. Сонымен қатар, сасол сижода қарапайым халыққа тән сарказм, әзіл және дөрекі тіл қолданылды. Сасол сижо мен пионг сижо арасындағы тақырыптар әртүрлі болғанымен, екеуінің арасындағы ең айқын айырмашылық – олардың құрылымы. Пионг сижо сияқты, сасол сижо да үш жолдан тұрады, бірінші жол тақырыпты ұсынады, екінші жол оны кеңейтеді, ал үшінші жол бұрылыс немесе аяқты қорытынды береді. Сасол сижода бірінші және екінші жолдар әдеттегі сижоның үш жолынан әлдеқайда ұзын. Егер сижоның тек бір жолы ұзартылса, ол «ос сижо» деп аталады, яғни «сәл өзгертілген сижо». Бірнеше жол ұзартылса, ол сасол сижо болып саналады және әдетте соңғы жол пионг сижоның соңғы жолының бастапқы құрылымын сақтайды және үш буыннан тұратын тіркеспен басталады. Сасол сижоның ұзындығына шектеу қойылмауы, форма мазмұнға бағынышты екенін, ал мазмұн формаға емес, көрсетеді. Бұл сөздер мен бейнелердің еркін ойынына мүмкіндік береді. Төменде сасол сижоның мысалы келтірілген:
Қазіргі заманғы sijo
Сиджоның екі қалыптасқан даму кезеңі бар: 1876 жылға дейін және одан кейін. 1876 жылға дейін дәстүрлі сиджо басым болды, ал 1876 жылдан кейін заманауи сиджо «деп аталатын» жаратылды (25-бет). Сиджо – пансори деп аталатын дәстүрлі корей әнінің ырғағын бейнелейтін, қатаң құрылымы бар қысқа корей өлеңдерінің жанры. Ол Кореяда Корыо әулетінде пайда болды және Жосон әулетінде гүлденді. Конфуций идеологиясы негізінде қалыптасқан сиджо, конфуцийшіл ғалымдар мен ақсүйектер арасында ең танымал поэзия түріне айналды. Сол кезде сиджо ән ретінде орындалып, ауызша таратылды немесе жазылып алынды. Сиджо – поэзия жанрының ресми атауы, ол модернизм дәуірінде пайда болды; әсіресе, 19 ғасырда белсенді болған сиджоны жаңарту қозғалысынан кейін. Ол қозғалыстың белсенділері бұрын аты болмаған поэзияны атау үшін музыкалық сиджо чан атауының алғашқы бөлігін қабылдады.
Құрылымы және дәстүрлі инвестициялармен салыстыру
Қазіргі заманғы сиджо – корей тіліндегі поэзияның одан әрі дамыған және кеңейтілген түрі, сонымен қатар сиджо деп те аталады. 20 ғасырға дейін дамыған және қолданылған стиль пьёнг сиджо деп аталады. Бұл жаңа стиль алғаш рет "Ашық есік кезеңінде" (개화기) (1876 ж.) пайда болды және Корея империясы (1897–1910 жж.), Жапон отарлау кезеңінде (1910–1945 жж.) гүлдене берді, тіпті бүгінге дейін жазылуда. Бұл жазбаша формаға ғана қатысты. Қазіргі заманғы сиджо әдетте пьёнг сиджо сияқты үш тармақты құрылымды сақтайды, онда әр тармақта әртүрлі санында буын болады. Дегенмен, екеуінің арасында бірнеше маңызды айырмашылықтар бар. Біріншіден, қазіргі заманғы сиджоның барлығында тақырыптар болады, ал пьёнг сиджода мұндай болмаған. Сонымен қатар, сиджо жазу және әдебиет жалпы алғанда янбан тобына ғана тән болғандықтан, пьёнг сиджо көбінесе қытай классикасына сілтеме жасайтын, сондай-ақ бастапқыда ән ретінде жазылғандықтан, әнге қойылған ырғаққа назар аударатын. Қазіргі заманғы сиджо әдебиеттің кеңінен таралуының және халыққа қолжетімді болуының нәтижесі болды, сондықтан ол зиялылыққа, юморға және күнделікті өмірдегі оқиғаларға толы болды. Ритм де бекітілмеген, өйткені бұл стиль бастапқыдағыдай орындаушылыққа баса назар аудармайды. Қытай иероглифтерін немесе Тан әулетінің классикасына сілтеме жасаудың орнына, күнделікті тіл қалыпты жағдайға айналды. Сонымен қатар, жоғарыда айтылған үш тармақты құрылым көбінесе сақталды, бірақ бір ғана сиджо жазудың орнына, қазіргі заманғы сиджо көбінесе ұзаққа созылады. Бұған қоса, пьёнг сиджо үшін ешқашан стандартты буын саны болмағанмен, әдетте әр тармақ қазіргі заманғы сиджодағыдан қысқа болып көрінеді. Жалпы алғанда, қазіргі заманғы сиджо стилі көбірек еркін болды және көптеген жағынан пьёнг сиджодан ерекшеленеді.
Жазушылар
Чхэ Нам Сон (최남선) 1926 жылы «백팔번뇌» немесе «108 дүниелік құштарлықтар» атты қазіргі заманғы сиджоның алғашқы кітабын жариялады. Ол тек ақын ғана емес, жапон окупациясы кезінде жастарды біліммен тәрбиелеу үшін журналдар шығарды. «1920-жылдардың ортасынан 1930-жылдардың ортасына дейін ол Пэкду тауынан Чири тауына дейін саяхаттап, Чеджу аралына дейін жүзіп өтіп, барлық тау-өзендерге деген махаббатын білдірді және «Донга Ильбо» газеті үшін саяхат жазбаларымен бірге сиджо өлеңдерін жазды. Ол сондай-ақ Үш Корольдықтан Койроға дейін, содан кейін Жосон әулеттеріне дейінгі барлық хянга, каса және сиджо өлеңдерін жинақтады» (The Korea Times). И Кван Су (이광수) – корей жазушысы, сонымен қатар тәуелсіздік пен ұлтшылдыққа ұмтылған белсенді. Оның псевдонимдері Чунвон және Годжу болды. Чон Инпо (정인보) – жапон отаршылдық кезеңіндегі корей ғалымы, тарихшысы, журналисі, саясаткері және жазушысы. И Юнсан (이은상) – Оңтүстік Корея ақыны, тарихшысы және әдебиет ғылымдарының докторы. Ол сондай-ақ «노산 시조집» кітабының авторы. И Бёонгги (이병기) – сиджоның негізін қалаушылардың бірі саналады. И Хоу (이호우) – Оңтүстік Корея ақыны және журналисі, ол ауылдық өмір мен оның қарапайымдылығы мен сұлулығы туралы жазғандағы эмоционалды тепе-теңдігімен және шындыққа деген қызығушылығымен танымал.
Мысалдар
Бұл өлеңді "сижо" өнерін дамытуға үлес қосып, белгілі автор И Бьёнги (1891–1968) жазған. Оның туындылары көбінесе "жұмсақ" сипатталады. Бұл "Орхидея" өлеңінде гүлдер туралы дәстүрлі моральдық көзқарас сақталған және ол заманауи тілмен жазылған (Рут, 260). И Пёнги – "сижоның" атасы, ол сасол, сачхоль және йон сижоның үш түрін жасаған. Ол "сижо" әдеттегі бір тармақты екі немесе одан көп тармаққа дейін кеңейтіп, қазіргі заманғы өмірді көрсете білуі керек деді.
Мысалдар
Сиджо, кейбір басқа Шығыс Азия поэзиялық формаларынан айырмашылығы, жиі метафораларды, каламбурларды, аллюзияларды және осыған ұқсас сөз ойындарын қолданады. Көптеген ақындар осы ережелерді өте қатаң сақтайды, бірақ одан ұзақ мысалдар да бар. Мысалы, Юн Сондоның (1587–1671) өлеңі: Орта корей тілінде: «Менің неше досым бар?» Су мен тас, бамбук пен қарағай. 동산에 달오르니 그 더욱 반갑도다 Шығыс төбеден ай көтерілуі – қуанышты серік. 두어라, 이 다섯 밖에 또 더해야 무엇하리 Осы бесеуден басқа, тағы қандай қуаныш іздеу керек? Юн Сондо сонымен қатар балықшының көзімен көрінген төрт маусымның өзгеруін бейнелейтін қырық сиджодан тұратын атақты жинақ жазды. Келесі – көктемдік циклдан алғашқы шумақ; 2- және 4-жолдардағы қосымша қайырмаларды назарларыңызға болады. Оқиғалық немесе тақырыптық болсын, бұл лирикалық өлең 1-жолда жағдайды немесе мәселені, 2-жолда оның дамуын (бұрылыс деп аталады), ал 3-жолда күтпеген жағдайдан басталатын (бұрылыс) күшті қорытынды ұсынады, ол басқа жолдардағы кернеулерді немесе сұрақтарды шешеді және есте қаларлық аяқтау береді. Корей поэзиясының тамыры б.з.д. 17 жылға дейін, Юри патшаның «Сары құстар әніне» дейін жетеді, бірақ оның бастаулары одан бұрынғы корей мәдениетінде (Rutt, 1998, "Кіріспе", сілтеме). Сиджо, Кореяның ең сүйікті поэзиялық жанры, көбінесе 11 ғасырдағы конфуциандық монахтарға байланысты, бірақ оның тамыры да осы ерте формаларда. Оның өркендеу кезеңдерінің бірі Жосон әулеті тұсында 16-17 ғасырларда болды. Сиджо жанрына жататын бір өлең 14 ғасырдан жеткен: Сиджо, ең алдымен, ән. Бұл лирикалық үлгі патша сарайларында діни немесе философиялық ойларды жеткізу құралы ретінде танымал болды, бірақ қарапайым халық арасында да параллель дәстүр қалыптасты. Сиджо музыкалық сүйемелдеумен орындалған және әншілермен айтылған, және бұл дәстүр бүгінге дейін сақталған. Бұл сөз бастапқыда тек музыканы білдірген, бірақ кейіннен оның мәтінімен байланыстырылатын болды. Ескерту: Юн Сондо мен У Тактың өлеңдерінің ағылшын тіліне аудармасын Ларри Гросс (op. cit.) жасаған, ал Хван Цзиньнің өлеңінің аудармасын Дэвид Р. Макканн (op. cit.) жасаған. Сиджоның пайда болуы туралы ақпарат «The Bamboo Grove: An Introduction to Sijo» (ред. Ричард Ратт, Мичиган университетінің баспасы, 1998), Кичунг Кимнің «Классикалық корей әдебиетіне кіріспе: Хянгадан Пансориге дейін» және Питер Х. Ли еңбектерінен алынған.
Middle KoreanModern KoreanTranslation내 벗이 몇인가하니 수석과 송죽이라You ask how many friends I have? Water and stone, bamboo and pine.동산에 달오르니 그 더욱 반갑도다The moon rising over the eastern hill is a joyful comrade.두어라, 이 다섯 밖에 또 더해야 무엇하리Besides these five companions, what other pleasure should I ask
Yun Seondo also wrote a famous collection of forty sijo of the changing seasons through the eyes of a fisherman. Following is the first verse from the Spring sequence; notice the added refrains in lines 2 and 4. Either narrative or thematic, this lyric verse introduces a situation or problem in line 1, development (called a turn) in line 2, and a strong conclusion beginning with a surprise (a twist) in line 3, which resolves tensions or questions raised by the other lines and provides a memorable ending. Korean poetry can be traced at least as far back as 17 BC with King Yuri's Song of Yellow Birds but its roots are in earlier Korean culture (op. cit., Rutt, 1998, "Introduction"). Sijo, Korea's favorite poetic genre, is often traced to Confucian monks of the eleventh century, but its roots, too, are in those earlier forms. One of its peaks occurred as late as the 16th and 17th centuries under the Joseon dynasty. One poem of the sijo genre is from the 14th century:
Sijo is, first and foremost, a song. This lyric pattern gained popularity in royal courts amongst the yangban as a vehicle for religious or philosophical expression, but a parallel tradition arose among the commoners. Sijo were sung or chanted with musical accompaniment, and this tradition survives. The word originally referred only to the music, but it has come to be identified with the lyrics. Note: The English adaptations of verses by Yun Seondo and U Tak are by Larry Gross (op. cit.) The English adaptation of the verse by Hwang Jin i is by David R. McCann (op. cit. ); Some of the information on the origins of sijo are cited from The Bamboo Grove: An Introduction to Sijo, ed. Richard Rutt (U. of Michigan Press, 1998); Kichung Kim's An Introduction to Classical Korean Literature: From Hyangga to P'ansori; and Peter H. Lee.
Қазіргі заманғы sijo
Қазіргі Оңтүстік Кореяда сижо өнердің жоғалып бара жатқан түрі саналады, тіпті АҚШ-та Кореядан көбірек сижо жазылады.
Ағылшын тілінде
1986 жылы «Poet» журналы кореялық-американдық Ким Унсонның (сондай-ақ Уильям Ким) аударған «классикалық» корей сиджосына арналған номер шығарды. 1987 жылы Кимнің «Классикалық корей өлеңдері» (Сиджо), «Қытайдағы корей ақындарының Сиджолары» және 1990-шы жылдардың ортасында «Заманауи Сиджо өлеңдері» (оның түпнұсқаларының жинағы) жарық көрді. Олар американдық «theWORDshop» баспасының иесі доктор Ларри Гросс пен канадалық хайку ақыны Элизабет Сент-Жактың ықыласын тудырды. Осының нәтижесінде Сент-Жактың ағылшын тіліндегі сиджо жинағы («Жарқын ағаш төңірегінде») жарық көрді, ал көп ұзамай Гросс Сент-Жакты көмекші редактор етіп тағайындап, «Сиджо Вест» журналының бірінші нөмірін шығарды. Бұл ағылшын тіліндегі сиджоға арналған әлемдегі алғашқы поэзия журналы болды және хайку мен Азия поэзиясының басқа да түрлеріне адал ақындардың арасында кең танылды. «Сиджо Вест» 1999 жылы Гросспен байланысты денсаулық мәселелері мен қайғылы оқиғаларға байланысты жабылды. Сент-Жак 2001 жыл шамасында «Сиджо гүлдері» деп белгіленген онлайн жазбаларымен қайта пайда болды, ол кейіннен оның «Poetry In The Light» веб-сайтының «Sijo In The Light» бөліміне айналды. «Sijo In The Light», «Сиджо Вест» сияқты, ағылшын тіліндегі сиджоны, сондай-ақ эсселер мен рецензияларды ұсынды. Гросс өз сайтында, «Poetry in theWORDshop» сайтында сиджоға арналған маңызды платформаны сақтап келді, онда корей шеберлерінің аудармалары мен заманауи ақындардың түпнұсқалық еңбектері жарияланды. Гросс «Yahoo!» талқылау тобын, «sijoforum» жүргізді. Гарвард университетінің зейнеткер профессор Дэвид Макканнның ағылшын тілінде жазған сиджо жинағы «Urban Temple» «Bo Leaf Books» баспасынан қол жетімді. Гриффин поэзия сыйлығына үміткер болған бұл жинақ Джейн Шор тарапынан «бірден қазіргі және әмбебап, заманауи және мәңгілік – күте тұруға тұрарлық кітап» деп мақталыпты. «Сиджо: поэзия мен ән халықаралық журналы» Кембриджтегі Кореяны зерттеу институтымен жарық көреді, қазіргі уақытта 1 және 2 томдары қолжетімді. Мусан Чо О Хённың «Нирвана үшін: 108 Дзен Сиджо өлеңдері» Хайнц Инсу Фенклдің аудармасымен 2017 жылы Колумбия университетінің баспасынан жарық көрді. «Facebook» әлеуметтік желісіндегі «Sijo Poet» парақшасы ағылшын тілінде жазылған және корей тілінен аударылған сиджо өлеңдерін бөліседі.
Анықтамалар және қосымша оқу
Бамбук бақшасы: Сидзоға кіріспе, ред. Ричард Ратт, Мичиган университетінің баспасы, 1998. "Көктемгі құстар мен биелейтін аждаһарлар"; Джеймс Хойттың "Корей классикалық әдебиетінің тарихи шолуы", Корей танымдық сериясы № 20, "Джимонданг Интернешнл", 2000. Кореядан таңдалып алынған Сиджо шеберінің өлеңдері: Классикалық және заманауи, аударған және іріктеген Jaihun Joyce Kim, Si sa yong o sa Publishers, Inc., 1982. Классикалық корей әдебиетіне кіріспе: Хянгадан П'ансориге дейін, Кichung Kim, Армонк, Н.Й.: M. E. Sharpe, 1996. Ерте корей әдебиеті, Дэвид Р. Макканн, ред., Колумбия университетінің баспасы, 2000. "Колумбия антологиясы дәстүрлі корей поэзиясы", Питер Х. Ли, ред., Колумбия университетінің баспасы, 2002. Корей Шидзо кітабы, аударған және редакциялаған Кевин О'Рурк, Гарвард Шығыс Азия монографиясы 215, Гарвард Эвха Корея сериясы, Гарвард Университетінің Азия орталығы, 2002. Jeet Kune Do'nun Felsefesi, Yüksel Yılmaz, Стамбул, Түркия: Yalın Yayıncılık, (2008). Нирванаға арналған: 108 Дзен Сиджо өлеңі, Мусан Чо Оххюн, аударған Хайнц Инсу Фенкл, Колумбия университетінің баспасы, 2016. Жалғыз сырнайдың үні: Корей классикалық Сиджо поэзиясы ағылшын тіліне аударылды, 1-том, аударған Ким Гонг Пил, Guhbooksun Publishing, 2015.