Жапониядағы Исе Шинто ғибадатханасы

Кіріспе

Жапониядағы Синто ғибадатханасы

Иседегі Ұлы ғибадатхана (伊勢神宮), Жапонияның Мие префектурасының Исе қаласында орналасқан, Күн құдайы Аматерасуға арналған Синто ғибадатханасы. Ресми түрде (神宮) деп аталатын Исе Цзинью – екі негізгі ғибадатханаға бағытталған көптеген Синто ғибадатханаларынан тұратын ғибадатхана кешені. Ішкі ғибадатхана, Найку (ресми түрде «Котай Цзинью» деп те аталады), Аматерасуға табынуға арналған және ол Удзитачи қаласында орналасқан, ол жерде оның мекендегеніне сеніледі. Ғибадатхана ғимараттары қатты кипарис ағашынан жасалған, шегелер қолданылмаған, ағаш бөліктері біріктірілген. Сыртқы ғибадатхана, Геку (ресми түрде «Тойоуке Дайдзингу» деп те аталады), Найкудан шамамен алты шақырым қашықтықта орналасқан және ауыл шаруашылығы, күріш жинау және өнеркәсіп құдайы Тойоуке Омикамиге арналған. Найку мен Гекуден басқа, Исе қаласы мен айналасында тағы 123 Синто ғибадатханасы бар, олардың 91-і Найкуға, ал 32-сі Гекуға байланысты. Бұл ғибадатхана қасиетті айнаның орны деп есептеліп, Синтоның ең қасиетті және маңызды орындарының бірі болып саналады. Екі орынға да кіру қатаң шектелген, көпшілікке орталық құрылымдардың сабан шатырларын көруге рұқсат етілмейді, олар төрт биік ағаш қоршаудың артында жасырылған. Дегенмен, туристерге орманды, соның ішінде Мэйдзи дәуірінен бастау алатын әшекейлі жолдарды еркін аралауға болады. Эдо дәуірінде әрбір он жапонның біреуі Окаге Майри саяхатын осы ғибадатханаға жасаған деп есептеледі. Сәйкесінше, ғибадатханаға саяхат жасау діни және коммерциялық мағынада да гүлденген. Тарихи деректерге сүйенсек, 1625 жылы ғибадатханаға 50 күн ішінде 3,62 миллион адам келген, ал 20 жылда бір рет өткізілетін салтанатты фестиваль кезінде 1829 жылы үш күн ішінде 1,18 миллион адам келген. Ғибадатхана қасиетті орын саналғандықтан, қауіпсіздік тексерулері жүргізілмеген, себебі бұл сенімділер үшін қасиетті орынды қорлау болып есептелген. Иседің екі басты ғибадатханасы Фуруичидің ескі ойын-сауық ауданынан өтетін қажылық жолымен байланысқан. Исе ғибадатханасының бас діни қызметкері немесе діни қызметкері Жапония императорлық үйімен туыс болуы керек және ғибадатхананы қадағалауға жауапты. Қазіргі кезде ғибадатхананың бас діни қызметкері – император Эмеритус Акихитоның қызы, бұрынғы ханшайым Саяко Курода.

The Grand Shrine of Ise (伊勢神宮), located in Ise, Mie Prefecture of Japan, is a Shinto shrine dedicated to the solar goddess Amaterasu. Officially known simply as (神宮), Ise Jingū is a shrine complex composed of many Shinto shrines centered on two main shrines, and
The Inner Shrine, Naikū (also officially known as "Kōtai Jingū"), is dedicated to the worship of Amaterasu and is located in the town of Uji tachi, south of central Ise, where she is believed to dwell. The shrine buildings are made of solid cypress wood and use no nails but instead joined wood. The Outer Shrine, Gekū (also officially known as "Toyouke Daijingū"), is located about six kilometers from Naikū and dedicated to Toyouke Ōmikami, the god of agriculture, rice harvest and industry. Besides Naikū and Gekū, there are an additional 123 Shinto shrines in Ise City and the surrounding areas, 91 of them connected to Naikū and 32 to Gekū. Purportedly the home of the Sacred Mirror, the shrine is one of Shinto's holiest and most important sites. Access to both sites is strictly limited, with the general public not allowed beyond sight of the thatched roofs of the central structures, hidden behind four tall wooden fences. However, tourists are free to roam the forest, including its ornamental walkways which date back to the Meiji period. During the Edo period, it is estimated that one out of ten Japanese conducted an Okage Mairi pilgrimage to the shrine. Accordingly, pilgrimage to the shrine flourished in both commercial and religious frequency. According to historical documents, 3.62 million people visited the shrine in 50 days in 1625, and 1.18 million people visited the shrine in three days in 1829 when the grand festival held every 20 years was held. Because the shrine is considered sanctuary, no security checkpoints were conducted, as it was considered sacrilege by the faithful. The two main shrines of Ise are joined by a pilgrimage road that passes through the old entertainment district of Furuichi. The chief priest or priestess of Ise Shrine must be related to the Imperial House of Japan and is responsible for watching over the Shrine. The current High Priestess of the shrine is the daughter of Emperor Emeritus Akihito, former Princess Sayako Kuroda.

Қасиетті орынның құрылуы

Нихон Шокиде айтылғандай, шамамен 2000 жыл бұрын император Суининнің қызы Яматохиме но Микото, қазіргі Нара префектурасындағы Мива тауынан Аматэрасу құдайына табыну үшін тұрақты орын іздеумен жолға шықты. Ол Оми және Мино аймақтары арқылы 20 жылдай саяхат етті. Оның іздеуі оны ақырында қазіргі Мие префектурасындағы Исеге жеткізді, онда ол Аматэрасудың «(Исе) – тыныш, ләззатты жер. Мен осы жерде тұруымды қалаймын» деген даусын естігеннен кейін Найкуды құрған деп есептеледі. Яматохиме но Микото саяхатқа шығар алдында Аматэрасуға Яматодағы императорлық резиденцияда, содан кейін қысқа мерзімге шығыс Нара алқабындағы Касануиде табынылған. Принцесса Яматохиме но Микото Удзи-Тачи ауылына келгенде, Аматэрасу құдайына арналған жер екенін белгілеу үшін елу қоңырау орнатты, содан бері өзен Исузу, яки «елу қоңырау» деп аталады. Гекү император Юрияку Аматэрасуды көрген түсінен кейін салынды. Ол тамақ таба алмайтынын айтып, Таңбадан Тойуке Химеді әкеліп, тамақпен көмектесуін сұрады. Наику мен Гекүдің құрылуына қатысты 3-ші және 5-ші ғасырларға арналған басқа да даталар ұсынылған. Найкудағы алғашқы киотты император Тенму (678–686) салған, ал алғашқы салтанатты қайта жаңартуды оның әйелі, император қызы Жито 692 жылы жүргізді. Бұл киот Хэйан дәуірінің басында императорлық демеушілік алған киоттардың ішіндегі ең маңыздысы болды. 965 жылы император Мураками Жапонияның қорғаушы камилеріне маңызды оқиғалар туралы хабар беру үшін императорлық елшілерді жіберуге бұйрық берді. Бұл хейхакулар бастапқыда 16 киотқа, соның ішінде Исе киотына жолданды.

Бас діни қызметкер / бас діни қызметкер

VII ғасырдың аяғынан XIV ғасырға дейін Исе қасиетханасының бас жұбыншысының қызметін Жапония императорлық үйінің әйел мүшесі, Сайо атты әйел атқарды. "Манъёсю" бойынша, Асука дәуірінде қасиетханада қызмет еткен алғашқы Сайо – император Тэммудың қызы, принцесса Оку болды. Исе қасиетханасының Сайолары туралы "Гэндзи әңгімесі" кітабының Аой, Сакаки және Югао тарауларында, сондай-ақ "Исе әңгімелері" кітабының 69-тарауында да айтылады. Сайо жүйесі Нанбоку-чо дәуіріндегі қақтығыстар кезінде тоқтатылды. Жапон империясы мен мемлекеттік синтоизм орнаған кезде Исе қасиетханасының бас жұбыншысы лауазымын биліктегі император атқарды, ал Мэйдзи, Тайсё және Сёва императорлары өз биліктерінің кезеңінде бас жұбыншы рөлін атқарды. Жапонияны оккупациялау кезінде мемлекеттік синтоизм жойылғаннан бері бас жұбыншы және ең қасиетті жұбыншы лауазымдарын императорлық отбасының бұрынғы мүшелері немесе олардың ұрпақтары атқарып келеді. Қазіргі қасиетхананың бас жұбыншысы – Такацукаса Кадзуконың асырап алған ұлы, Такацукаса Норихито. Ол 2007 жылы император Мэйдзидің шөбересі Китасиракава Мичихисаның орнын басты. Такацукаса Кадзуконың орнын оның кіші әпкесі Икеда Ацуко иеленді. 2012 жылы Икедаға император Акихитоның жалғыз қызы Сайако Курода қосылды, ол оның бас жұбыншысы ретінде қызмет етті. 2017 жылдың 19 маусымында Сайако ресми түрде әпкесінің орнын бас жұбыншы лауазымына иеленді. Ескі қасиетханалар бұзылып, 20 жыл сайын қатаң талаптарға сәйкес және жоғары құнмен жаңалары салынады, осылайша ғимараттар мәңгілік жаңа, көне және түпнұсқа болып қала береді. Қазіргі ғимараттар 2013 жылдан бері салынған, бұл 62-ші қайта құрылыс болып табылады және 2033 жылы қайта құру жоспарланған. Найку қасиетханасы жапон кипарисінен салынған. Жерге тікелей орнатылған тіреулерге салынған қасиетхананың көлемі 10,9 x 5,5 метр, оған көтерілген еден, ғимараттың айналасындағы галерея және бір орталық есікке апаратын баспалдақ кіреді. Найкуда терезелер жоқ. Шатырдың биіктігін екі тұрған тіреу, мунамочи башира ұстап тұрады. Кацуоги, чиги және мунамочи башира – бұл буддистік сәулет өнері Жапонияға келгенге дейін пайда болған ескі астық сақтау құрылысының стильделген нысандары. Қасиетхана ғимаратының жанындағы бос жатқан жер, бұрынғы қасиетхана тұрған және келесісі салынатын жер – коденчи деп аталады. Бұл аймақ үлкен ақ тастармен жабылған және оиядан басқа толығымен бос. Оия – биіктігі 2 метрден асатын ағаш тіреуі бар кішкентай ағаш құрылысы, оны шин но михашира (жаңа қасиетті орталық тіреу) деп атайды. Жаңа қасиетхана салынған кезде ол ояны алып тастамас бұрын орталық тіреудің айналасына салынады, сондықтан орталық тіреу көрінбейді. Ескі қасиетхананың орталық тіреуіне жаңа оя орнатылады, осылайша шин но михашира да көрінбейді.

From the late 7th century until the 14th century, the role of chief priestess of Ise Shrine was carried out by a female member of the Imperial House of Japan known as a Saiō. According to the Man'yōshū, the first saiō to serve at the shrine was Princess Ōku, daughter of Emperor Tenmu, during the Asuka period. Mention of Ise Shrine's saiō is also made in the Aoi, Sakaki and Yugao chapters of The Tale of Genji as well as in the 69th chapter of The Tales of Ise. The saiō system ended during the turmoil of the Nanboku chō period. During the Empire of Japan and the establishment of State Shinto, the position of chief priest of the Ise Shrine was fulfilled by the reigning emperor and the Meiji, Taisho and Shōwa Emperors all played the role of chief priest during their reigns. Since the disestablishment of State Shinto during the Occupation of Japan, the offices of chief priest and most sacred priestess have been held by former members of the imperial family or their descendants. The current chief priest of the shrine is 鷹司尚武, adoptive son of Takatsukasa Kazuko. He succeeded Kitashirakawa Michihisa, a great grandson of Emperor Meiji, in 2007. Takatsukasa Kazuko was succeeded by her younger sister, Ikeda Atsuko. In 2012, Ikeda was joined by her niece Sayako Kuroda, sole daughter of Emperor Akihito, to serve as a high priestess under her. On 19 June 2017, Sayako officially replaced her aunt as supreme priestess. The old shrines are dismantled and new ones built on an adjacent site to exacting specifications every 20 years at exorbitant expense, so that the buildings will be forever new and forever ancient and original. The present buildings, dating from 2013, are the 62nd iteration to date and are scheduled for rebuilding in 2033. The shrine at Naikū is constructed of Japanese cypress. Built on pillars set directly in the ground, the shrine building measures 10.9 by 5.5 meters and includes a raised floor, verandas all the way around the building and a staircase leading to a single central doorway. The Naikū does not have any windows. The roof ridge is supported by two free standing columns called the munamochi bashira. The katsuogi, chigi and munamochi bashira are stylised forms of older storehouse building techniques that pre date the introduction of Buddhist architecture in Japan. The empty site beside the shrine building, the site where the previous shrine once stood and where the next will be built, is called the kodenchi. This area is strewn with large white pebbles and is left totally empty apart from the oi ya, a small wooden hut containing a wooden pole a little over 2 metres in height called the shin no mihashira (new sacred central pole). When a new shrine is built, it is built around the sacred central pole before the removal of the oi ya, so that the central pole is never seen. The central pole of the old shrine will then have a new oi ya erected so that the shin no mihashira also remains unseen.

Қасиетті орынды қайта салу

Наику мен Гекюдегі киелі орындар мен Удзи көпірі 20 жылда бір рет қайта салынады. Бұл, шоинто дініндегі токовака (常若) сенімінің бір бөлігі болып табылады, ол мәңгілікке ұмтылу үшін құдайлық беделділікті сақтау мақсатында заттарды жаңаруды білдіреді. Жиырма жылдық жаңару процесі Шикинен Сенгу деп аталады. Сенгудің мақсаты – 20 жыл ішінде киелі орнының құрылысын аяқтау болғанымен, соғыс сияқты жағдайларға байланысты құрылыс кейде тоқтатылып немесе кешіктірілген. Сенгу процесінің бастапқы физикалық мақсаты белгісіз. Дегенмен, ол киелі орнының ұзақ өмір сүруіне қызмет етеді немесе, мүмкін, киелі орнының ішіндегі құдайға жасалған құрметтің белгісі болар. Тарихи тұрғыдан алғанда, мұндай циклдік қайта құрулар көп жылдар бойы Жапонияның әртүрлі киелі орындарында жүзеге асырылып келеді, яғни бұл Исеге ғана тән емес. Қайта құру процесінің барлығына шамамен 17 жыл уақыт кетеді, ал алғашқы жылдар жобаны ұйымдастыру мен жалпы жоспарлауға, соңғы 8 жыл – киелі орнының нақты құрылысына бағышталған. Киелі орнының қайта құру барысында жылдар өте келе өзгерістер болғанымен, оның негізгі ерекшеліктері сақталған. Алғашында киелі орны алтын мен мыс әшекейлермен салынбаған; алайда, технологияның дамуы мен буддизмнің ықпалымен ол жылдар бойы оларды иеленді. Буддизмнің киелі орнына тигізген тағы бір әсері – Суедаманың қолданылуы. Бұл қасиетті зәрдушт асыл тасын бейнелейді және көптеген буддалық тұлғалар ұстап тұрған сфералармен салыстырылады – ньой шу. Тамыз айында, ұзақ жылдардан бері сақталған дәстүр бойынша, Иседе тұратын адамдарға Наикудың ішкі киелі жері мен Гекю айналасына кіруге рұқсат беріледі. Кейбір ауылдар ақ таспен толтырылған ағаш арбаларды Исузу өзенінен Найкуға дейін сүйреп әкеледі. Әрбір қатысушыға ақ матаға оралған екі ақ тас беріледі, олар ішкі киелі орынның айналасына тастарды орналастыруға мүмкіндік береді. Басқа ауылдар үлкен ағаш арба немесе Нобури Куруманы ақ тастармен жүкті Найкудың кіреберісіндегі Удзи көпіріне сүйреп әкеледі. Қатысушылар да екі ақ тас алады, олар ішкі киелі орынның айналасындағы қасиетті жерге орналастырылады. Бұл дәстүр Ширайшики деп аталады және әрбір қатысушы белгілі бір ауылды бейнелейтін түрлі-түсті хаппи пальто киеді. Киелі орнының негізгі бөлігін қайта салу ескі орнының жанындағы жерде жүргізіледі, ал әрбір қайта құру екі орынның арасында кезекпен жүзеге асырылады. Наикудың келесі жоспарланған қайта құрылысы 2033 жылы төменгі, солтүстік жағында өтеді. Киелі орнының құрылысы аяқталғаннан кейін әртүрлі діни рәсімдер өткізіледі, олардың әрқайсысының өзіндік мақсаты бар. Бұл құрбандықтар егіншілік жылдың циклына негізделген және бүгінгі күнге дейін орындалып келеді. Қазіргі күнтізбедегі ең маңызды рәсім – Кинен сай, онда мол өнімді дұғамен сұрайды. Қазахиномисайда жақсы ауа райы мен жеткілікті жаңбыр үшін дұғалар айтылады, ол Наику мен Гекюде жылына екі рет – мамыр және тамыз айларында өткізіледі. Исе киелі орнында өткізілетін ең маңызды жылдық фестиваль – Каннамесай фестивалі (神嘗祭). Бұл рәсім жыл сайын қазан айында өткізіледі, онда Аматэрасуға маусымның алғашқы егін өнімдері ұсынылады. Императордың елшісі Исеге императордың өзі жинаған күрішті, сондай-ақ бес түрлі түсті жібек мата мен басқа да материалдарды – хейхакуды алып келеді. Жоғарыда аталған ауыл шаруашылығы рәсімдерінен басқа, Науку мен Гекюде жаңа жылды, Жапонияның негізін қалауды, өткен императорларды, діни қызметкерлер мен сарай музыканттарын тазарту рәсімдерін, жақсы саке ашытуды және императордың туған күнін атап өту үшін жыл бойы түрлі рәсімдер мен фестивальдар өткізіледі. Сондай-ақ, күнделікті таңертең және кешке киелі орнының қамына тамақ ұсынылады.

The shrine buildings at Naikū and Gekū, as well as the Uji Bridge, are rebuilt every 20 years as a part of the Shinto belief in tokowaka (常若), which means renewing objects to maintain a strong sense of divine prestige in pursuit of eternity, and as a way of passing building techniques from one generation to the next. The twenty year renewal process is called the Shikinen Sengū. Although the goal of Sengū is to get the shrine built within the 20 year period, there have been some instances, especially because of war, where the shrine building process is postponed or delayed. The original physical purpose of the Sengu process is unknown. However, it is believed that it serves to maintain the longevity of the shrine, or possibly as a gesture to the deity enclosed within the shrine. Historically, this cyclical reconstruction has been practiced for many years in various shrines throughout Japan, meaning that it is not a process exclusive to Ise. The entire reconstruction process takes more or less 17 years, with the initial years focusing on project organization and general planning, and the last 8 years focusing on the physical construction of the shrine. The shrine has evolved throughout the years in its reconstruction, while maintaining some of its key features. The shrine was not originally constructed with gold copper adornments; however, because of advancements in technology as well as Buddhist influence, it gained them over the years. Another example of Buddhist influence on the shrine is the use of Suedama, which are Buddhist orbs seen on various religious structures. It symbolizes a sacred jewel, and is comparable to nyoi shu, orbs which many Buddhist figures are displayed holding. In August, in a long standing tradition, the people who live in Ise are allowed to enter the area around the Inner Sanctum of the Naiku as well as the Geku. Some villages drag a wooden carriage laden with white stones up the Isuzu River onto the grounds of the Naiku. Each participant gets two white stones in a white handkerchief and these allow them to place the stones in the area around the Inner Sanctum. Other villages drag a huge wooden cart or Noburi Kuruma laden with white stones to the Uji bridge at the entrance of the grounds of the Naiku. Participants receive two white stones which are also placed in the sacred space around the Inner Sanctum. The entire tradition is called Shiraisshiki and it is very colourful with every participant wearing a happi coat representing a particular village. The rebuilding of the main shrine takes place on a site adjacent to the old, and each rebuilding alternates between the two sites. The next scheduled rebuilding of Naikū is due in 2033 on the lower, northern site. Various other religious ceremonies are held with the completion of the shrine, each serving different purposes. These offerings are based on the cycle of the agricultural year and are still performed today. The first important ceremony of the modern calendar year is the Kinen sai, where prayers are offered for a bountiful harvest. Kazahinomisai, where prayers for fair weather and sufficient rains are made, is held twice a year in May and August at both Naikū and Gekū. The most important annual festival held at Ise Shrine is the Kannamesai Festival (神嘗祭). Held in October each year, this ritual makes offerings of the first harvest of crops for the season to Amaterasu. An imperial envoy carries the offering of rice harvested by the Emperor himself to Ise, as well as five coloured silk cloth and other materials, called heihaku. Besides the agricultural ceremonies already mentioned, ceremonies and festivals are held throughout the year at both Naikū and Gekū to celebrate things such as the new year, the foundation of Japan, the past emperors, purification rituals for priests and court musicians, good sake fermentation and the Emperor's birthday. There are also daily food offerings to the shrine kami held both in the mornings and evenings.

Геку - сыртқы ғибадатхана

Исе үлкен қасиетханасында орналасқан азық-түлік құдайы Тойокебимеге арналған қасиетті орын. Зиярат дәстүрінде адамдар әдетте бірінші осы қасиетті орынға, содан кейін оңтүстікке қарай 4 шақырым жерде орналасқан Котай жынғына барады.

Дайичи-тории-гучи Сандо

Daiichi torii guchi Sando – ғибадатханаға кіретін басты жол. Бұл Сандо Хийокебаси көпірінің кіреберісінен басталады, ал осы көпірден кейін сол жақта Темидзуша (тазару орны) көрінеді. Сусаноо но Микото оны өлтірді. Аматэрасу оның өліміне күйінді, ал «Нихон Шокиде» күн мен айдың аспанда қарама-қарсы жақта болу себебі – Аматэрасудың Цукуйоми но Микото, ай құдайына, оны өлтіргеннен кейін жақындағысы келмегендігінде. Бұл қасиетті орын дәстүр бойынша 20 жыл сайын қайта салынып тұрады. Осы ғибадатхана ішінде Тойоуке Ара митамасына арналған жеке ғибадатхана бар, яғни 2=豊受大御神荒魂 (3=Toyouke Ōmikami no Ara mitama) – бұл 多賀宮 (Takamiya) деп аталады.

Найку - ішкі ғибадатхана

Найкудің басты киелі ордасының ресми атауы – Котайдзингу, және ол Аматерасу қасиетті әйел құдайына табыну орны. Найку аумағында бірнеше құрылыстар орналасқан, олардың ішінде: