Кіріспе
Petasites – астралылар тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы. Бұл өсімдіктер көбінесе майлы қанат және атжалман деп аталады. Олар қалың, жер астында жайылмалы тамырсабақтары және өсу маусымында үлкен раубарбаға ұқсас жапырақтары бар көп жылдық өсімдіктер. Көптеген түрлері Азия мен Оңтүстік Еуропаға тән.
Petasites is a genus of flowering plants in the sunflower family, Asteraceae, that are commonly referred to as butterburs and coltsfoots. They are perennial plants with thick, creeping underground rhizomes and large rhubarb like leaves during the growing season. Most species are native to Asia or southern Europe.
Таксономия
Тұқым атауы грек тіліндегі πέτασος (петасос) сөзінен шыққан, себебі өсімдіктің кең жапырақтары кең қақпаққа ұқсайды.
Дәрілік мақсаттарда
Бөткелі 2000 жылдан бері әртүрлі ауруларды, оның ішінде қызба, өкпе аурулары, құрысулар және ауырсынды емдеу үшін қолданылып келеді.
Мигрень
Кейбір майлы түрлерде петазин және изопетазин химиялық заттары бар, олар мигреньді емдеуде әлеуетті пайдалы болуы мүмкін деп саналады. Жақсы қабылдануға қарамастан, клиникалық сынақтарда майлы түрдің (butterbur) жағымсыз әсерлері көбінесе асқазан-ішек проблемаларымен байланысты, мысалы, құлайтыну, ішек газдылығы және қоғалжыну. Дегенмен, Канада Бас ауруы қоғамы пациенттердің клиникалық ерекшеліктері мен басқа да ауруларына сүйене отырып, мигреньді алдын алу үшін оны қолдануды белгілі бір науқастарға әлі де ұсынады.
Қылқанша безгек немесе аллергиялық ринит
Сонымен қатар, бір зерттеуде майлы май экстрактысы күніне төрт рет қабылданғанда, антигистаминдік цетиризиннің ұйқы келтіретін әсерісіз шөптегі аллергияны (көк қызуды) емдеуде тиімді екені көрсетілді. Аллергиялық ринит симптомдарын азайтуда майлы май экстрактысы плацебомен салыстырғанда фексофенадинмен шамалас тиімділікке ие екені де анықталды.
Қауіптері
Егер препараттар мұқият және толық тазартылмаса, майлы шөп экстракттары пирролизидин алкалоидтары деп аталатын зиянды компоненттерді қамтуы мүмкін. Бұл заттар бауырға зиян келтіреді және қатерлі ісіктерге себеп болуы мүмкін. Сондықтан, ластану мүмкіндігіне байланысты, жүктілік немесе бала емізу кезеңінде майлы шөп қоспаларын қабылдау ұсынылмайды. Кейбір дереккөздерде, беделді зертханада дайындалған майлы шөп экстрактының қолданылуы қауіпсіз деп есептеледі. Сенімсіз дереккөз: жарияланған күні=2019 сәуір. Майлы шөптің ұзақ мерзімді денсаулыққа тигізетін әсері және басқа дәрілермен өзара әрекеттесуі жеткілікті зерттелмеген. Дегенмен, теориялық тұрғыдан алғанда, ол қан қысымын және жүрек ауруларын емдеуге қолданылатын кейбір дәрілермен, сондай-ақ CYP3A4 бауыр ферментін белсендіре алатын дәрілермен (мысалы, ақжол жемісі, карбамазепин, фенитоин, рифампин) өзара әрекеттесе алады; мұндай өзара әрекеттесу токсикалық алкалоидтардың концентрациясын арттыруы мүмкін.
Long term health effects and interaction of butterbur with other drugs have not been well documented. However, it can theoretically interact with certain blood pressure and heart medications, as well as with drugs that can induce a liver enzyme called CYP3A4 (i. e. St. John's wort, carbamazepine, phenytoin, rifampin); this interaction can potentially lead to increased concentration of the toxic alkaloids.