Кіріспе
Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының 194-ші қарары 1947–1949 жылдардағы Палестина соғысының соңында қабылданған. Қарар Палестина босқындарын өз үйлеріне қайтару және соңғы шешімге жету принциптерін анықтайды. Қарардың 11-бабында: "Қарар сондай-ақ БҰҰ-ның Израиль мен Араб мемлекеттері арасындағы бейбітшілікті жеңілдету үшін Біріккен Ұлттар Ұйымының келісім комиссиясын құруын көздейді, бұл БҰҰ өкілі Фолке Бернадоттың қатысуымен жүргізілген жұмыстың жалғасы болып табылады, оның өлімінен кейін." Сол кездегі Біріккен Ұлттар Ұйымының 58 мүшесінің арасында 35 ел көпшілік дауыспен қарарды қабылдады, 15 қарсы дауыс берді және 8 дауыс бермей қойды. Соғысқа қатысқан алты Араб Лигасы елдері, БҰҰ-да өкілдік еткен, олар да қарарға қарсы дауыс берді. Қарсы дауыс берген тағы бір маңызды топ – Израильді құқықтық мемлекет ретінде мойындаған коммунистік блок елдері. Израиль сол кезде Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшесі болмағандықтан, қарардың көптеген баптарына қарсылық білдірді. Палестина өкілдері де 194-ші қарарды қабылдамады. Бұл қарар, әсіресе 11-бап, БҰҰ Бас Ассамблеясының БҰҰ қашқындылар агенттігін (БАҚЖА) құру туралы 302-ші қарарында және басқа да БҰҰ қарарларында сілтеме жасалды. Бұл қарар палестиналық босқындарға, палестиналық арабтарға немесе Израиль басып алған аумақтан қашқан немесе қуылған халықтың 85%-ына оралу құқығын береді деп саналады. БҰҰ-ның Палестинадағы өкілі, граф Фолке Бернадот, жер аударылған палестиналықтардың өз үйлеріне оралуға құқығы бар деп сенді және осы мақсатта бірнеше БҰҰ есебін жазды. 1948 жылдың 28 маусымында ол ұйымдастырған бітім кезінде Палестина дауын бейбіт жолмен шешу үшін бірқатар ұсыныстар жасады. Олардың бірі – БҰҰ-ның "соғыстың салдарынан өздерінің әдеттегі тұратын жерлерін тастап кеткен Палестина тұрғындарының өз үйлеріне кез келген шектеусіз қайтып, өздерінің мүлкін қайтарып алу құқығын" мойындауы керек еді. Тағы бірі – Иерусалимді араб аумағына қосу, бұл израильдіктерді ашуландырды. 16 қыркүйекте ұсынған есебінде ол былай деп жазды: text= Егер осы қақтығыстың кінәсіз құрбандары өз үйлеріне оралу құқығынан айырылса, еврей иммигранттары Палестинаға ағылып, тіпті ғасырлар бойы жерде тамырланған араб босқындарының орнын толығымен алмастыру қаупі туса, бұл элементарлық әділет принциптеріне қарсы келер еді. Ол есебінде "араб босқындарының еврейлер бақылап отырған аумақтағы үйлеріне оралу құқығы Біріккен Ұлттар Ұйымы тарапынан мүмкіндігінше ертерек расталуы керек" және БҰҰ қайтып оралмауды таңдағандарға "мүліктері үшін тиісті өтемақы" төлеуді қадағалауы керек деп мәлімдеді. Израиль бұл есепті жария түрде жоққа шығарды, бірақ Сыртқы істер министрі Моше Шарет "[б]ұл өте қарапайым, өте гуманитарлық нәрсеге қарсы болу дұрыс емес: күшпен үйінен қуылған адамның үйіне оралу құқығы" деп мойындады. Бернадот еврей жартылай әскери тобы тарапынан өлтірілгенімен, босқындардың оралу құқығына қатысты оның талаптары 194-ші қарардың негізін құрады.
text=It would be an offence against the principles of elemental justice if these innocent victims of the conflict were denied the right to return to their homes while Jewish immigrants flow into Palestine, and, indeed, at least offer the threat of permanent replacement of the Arab refugees who have been rooted in the land for centuries. In the report, he argued that "[t]he right of Arab refugees to return to their homes in Jewish controlled territory at the earliest possible date should be affirmed by the United Nations" and that the UN should supervise payment of "adequate compensation for the property" of those choosing not to return. Israel publicly rejected the report, but Foreign Minister Moshe Sharett acknowledged that "[i]t is not so nice or humanitarian to oppose something which is so basic, so simple: a person's right to return to the home from which he has been driven out by force." While Bernadotte was assassinated by Jewish paramilitaries, his insistence on a right of return for the refugees formed the basis of resolution 194.
Көзқарастар
Бірнеше ұйымдар мен жеке тұлғалар 194-ші қарар Палестина босқындарының 1948 жылғы соғыста Израиль басып алған аумақтағы үйлеріне оралу құқығын бекітеді деп санайды. БҰҰ Бас Ассамблеясы 194-ші қарарды 1949 жылдан бері жыл сайын қайта бекітеді.
Palestinian representatives initially rejected resolution 194 because they viewed it as being based on the illegality of the state of Israel. By their reasoning, Israel had no right to prevent the return of the "indigenous Arab people of Palestine". Later, the Palestinian Liberation Organization (PLO) and other Palestinian organizations has come to view resolution 194 as one source of legal authority for the right of return. In an address in 2009, Palestinian President Mahmoud Abbas stated:
text= This is in order to reach a comprehensive and balanced political solution to the conflict that will guarantee the rights of the Palestinian refugees to return to their homes in accordance with the legitimate international decisions and first and foremost Resolution 194. Abbas has on other several occasions referred to a "just solution" to the Palestinian refugees "on the basis of Resolution 194". Hanan Ashrawi, a member of the PLO Executive Committee has similarly declared that resolution 194 enshrines a non negotiable right of return:
text=One must recognize rights according to international law and Resolution 194 of the United Nations. There is not a single Palestinian who will forgo the rights of the refugees. A leader who will tell you he will do this in order to propitiate you will lose credibility among his own people. The Palestinian led BDS movement asserts that Israel must comply with international law by, among other things, "[r]especting, protecting and promoting the rights of Palestinian refugees to return to their homes and properties as stipulated in UN Resolution 194."
Палестина өкілдері 194-ші қарарды Израиль мемлекетінің заңсыздығына негізделген деп қарағандықтан, бастапқыда оны қабылдамады. Олардың пікірінше, Израильдің «Палестинаның жергілікті араб халқының» оралуына кедергі жасауға құқығы жоқ. Кейін Палестинаны азат ету ұйымы (ПҰҰ) және басқа да палестиналық ұйымдар 194-ші қарарды қайта оралу құқығын заңдық түрде бекітудің бір көзі ретінде қарастырды. 2009 жылы Палестина президенті Махмуд Аббас айтқан: text= Бұл палестиналық босқындардың өз үйлеріне қайту құқығын кепілдендіретін жан-жақты және теңдестірілген саяси шешімге жету үшін, заңды халықаралық шешімдерге сәйкес және ең алдымен 194-ші қарарға сәйкес. Аббас бірнеше рет «194-ші қарар негізінде» палестиналық босқындарға «әділ шешім» табу туралы айтқан. Ханан Ашрауи, ПҰҰ атқарушы комитетінің мүшесі, 194-ші қарарда қайта оралу құқығы туралы келіссөздер жүргізілмейтінін мәлімдеді: text= Адам халықаралық құқық пен БҰҰ 194-ші қарарына сәйкес құқықтарды мойындауы керек. Бірде-бір палестиналық босқындардың құқықтарынан бас тартпайды. Сізге ұнау үшін осылай істеймін деген басшы өз халқының сенімін жоғалтады. Палестиналықтардың басшылығымен жүргізілетін BDS қозғалысы Израильдің халықаралық құқықтарға сәйкес болуын талап етеді, соның ішінде «БҰҰ 194-ші қарарында көрсетілгендей, палестиналық босқындардың өз үйлері мен мүліктеріне оралу құқығын құрметтеу, қорғау және қолдау».
Palestinian representatives initially rejected resolution 194 because they viewed it as being based on the illegality of the state of Israel. By their reasoning, Israel had no right to prevent the return of the "indigenous Arab people of Palestine". Later, the Palestinian Liberation Organization (PLO) and other Palestinian organizations has come to view resolution 194 as one source of legal authority for the right of return. In an address in 2009, Palestinian President Mahmoud Abbas stated:
text= This is in order to reach a comprehensive and balanced political solution to the conflict that will guarantee the rights of the Palestinian refugees to return to their homes in accordance with the legitimate international decisions and first and foremost Resolution 194. Abbas has on other several occasions referred to a "just solution" to the Palestinian refugees "on the basis of Resolution 194". Hanan Ashrawi, a member of the PLO Executive Committee has similarly declared that resolution 194 enshrines a non negotiable right of return:
text=One must recognize rights according to international law and Resolution 194 of the United Nations. There is not a single Palestinian who will forgo the rights of the refugees. A leader who will tell you he will do this in order to propitiate you will lose credibility among his own people. The Palestinian led BDS movement asserts that Israel must comply with international law by, among other things, "[r]especting, protecting and promoting the rights of Palestinian refugees to return to their homes and properties as stipulated in UN Resolution 194."
Сауалнама жүргізу
Палестина халқы 194-ші қаулыға негізделген қайта оралу құқығын берік қолдайтынын көрсетті. 1999 жылы Элиа Зүрейк жүргізген сауалнамада Израильдегі палестиналықтардың 61,4%-ы босқындар мәселесіне дұрыс шешім 194-ші қаулыға негізделуі керек деді, ал олардың жартысы мұндай шешімді іске асыру мүмкін деп ойлады; оккупацияланған Палестина аумақтарындағы палестиналықтардың 80%-дан астамы 194-ші қаулыны босқындар мәселесінің әділ шешімі деп санайды, ал шамамен 50%-ы 194-ші қаулыны іске асыру мүмкін деп есептеді. Ал еврей-израильдік сауалнамаға қатысушылардың 5%-дан азы 194-ші қаулыны әділ немесе іске асыруға болатын жайт деп санады.
Қаулылар
1967 жылы алты күндік соғыстан кейін қабылданған Қауіпсіздік Кеңесінің 237 қарары Израильді "жаулық басталғаннан бері [Израиль басып алған] аумақтардан қашқан тұрғындардың оралуына көмектесуге" шақырды. 1974 жылы қабылданған БҰҰ-ның 3236 және 3237 қарарлары, сондай-ақ 1975 жылы қабылданған БҰҰ-ның 3379 қарары Палестинаның өзін-өзі анықтау құқығы үшін халықаралық өкілдікке ие екенін, БҰҰ Ассамблеясында бақылаушы мәртебесіне ие екенін және палестиналықтардың нәсілдік дискриминацияға ұшырағаны үшін әділет іздеуге құқылы екенін белгіледі.