Кіріспе

Еуропадағы пойыз қызметтерінің желісі

EuroCity (EC) – халықаралық шекараларды кесіп өтетін және жайлылық, жылдамдық, тамақтандыру және тазалық талаптарына сай келетін еуропалық қалааралық пойыз санаты және таңбасы. Әрбір EC пойызды Еуропалық Одақ немесе Швейцария теміржол компанияларының бірнешесі көпжақты ынтымақтастық аясында басқарады, ал барлық EC пойыздары маңызды еуропалық қалаларды байланыстырады. EuroCity таңбасы Еуропада шекарадан өтетін пойыздар үшін бұрынғы Trans Europ Express (TEE) атауын алмастырды. TEE қызметтері тек бірінші класс болса, EuroCity пойыздары бірінші және екінші класс вагондарымен жүреді.

Аттар

Бастапқыда барлық EuroCity пойыздары атауларымен берілді, және көптеген әлі де солай, XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы сәнді пойыздар дәстүрін жалғастырады. Атаулар әрбір аялдамадағы келген және кеткен уақыттарын, сондай-ақ саяхаттың толық мәліметтерін көрсететін буклеттерге жазылған; оларды пойыз қызметкерлері орындықтарға қояды. Кейбір пойыздар сол бағыттағы бұрынғы Trans Europ Express немесе InterCity пойыздарының атауларын алды, мысалы, Брюссель – Цюрих бағытындағы Iris. Атаулар көбінесе пойыздар тоқтаған қалалар мен аймақтармен байланысты болды және тарихи немесе мифологиялық тұлғалар, географиялық және ботаникалық атаулар немесе аймақтық өнімдерден таңдалды. 1991 жылы EuroCity қызметтерін белгілі еуропалықтардың есімдерімен атау туралы шешім қабылданды, бұл кейбір жағдайларда Германия мен Дания арасындағы EC пойыздары сияқты, қолданыстағы қызметтердің атауларын өзгертуге әкелді. 1991 жылдың 29 шілдесінде Еуропалық қауымдастық коммерциялық операцияларды ынталандыру және мемлекеттік субсидияларды азайту мақсатында темір жолдың құқықтық құрылымын қайта ұйымдастыру туралы шешім қабылдады. 1993 жылы күшіне енген директивада темір жол қызметтері мен инфрақұрылымын бөлу қажеттігі және операторлардың ұлттық инфрақұрылымды пайдалана отырып, Еуропаның кез келген жерінде қызметтерін ұсына алуы керектігі айтылды. 20 жыл өткен соң да осы жоба іске асырылуда, бірақ ол темір жол операторларына әсер етті. Кейіннен енгізілген жоғары жылдамдықты қызметтердің барлығы, жаңа вагондарды және жаңадан салынған кейбір учаскелерді пайдалана отырып, әрбір қызметтің атын атаудың орнына, өз кластары мен санаттарының барлық пойыздарына қолданылатын брендтік атауларды қолданды. Осы тенденцияның салдарынан 1995–1996 жылдары Париж – Брюссель – Амстердам бағытындағы аталған EC пойыздары жойылды, олардың орнына атаусыз TGV пойыздары, кейіннен Thalys қызметі пайда болды. Нидерланды мен Германия арасында 2000 жылы Intercity Express (ICE) енгізілді, нәтижесінде осы бағыттардағы EuroCity бренді дерлік жойылды, сонымен қатар пойыз атауларын пайдалану да тоқтатылды. Маркетингтік мақсаттармен Германия мен Польша арасындағы төрт EuroCity қызметі 2002 жылғы 29 қыркүйекте Берлин – Варшава экспресі деп жарнамаланды, осылайша жеке пойыздарды атаудың орнына өнімді таныстырды. Deutsche Bahn-ті жекешелендіруге дайындық 2002 жылғы 15 желтоқсанда Allgäu аймағындағы EuroCity қызметтерінің, ал 2004 жылғы 12 желтоқсанда Германиядағы басқа EC пойыздарының атауларын тоқтатуға әкелді. Француз-швейцариялық TGV қызметтері 2003 жылғы 17 мамырда жеке атауларын жоғалтты, өйткені "Lyria" осы TGV-лердің біртұтас брендтік атауы ретінде таңдалды. 2009 жылғы 13 желтоқсанда Cisalpino банкротқа ұшырағаннан кейін Италия мен Швейцария арасындағы аталған пойыздар да жойылды. Шығысқа қарай барлық EC қызметтері атауларын сақтап келеді.

EuroCity-Экспресс

2017 жылдың желтоқсанынан бастап таңба жаңа EuroCity Express (ECE) жіктемесімен толықтырылды. Алғашқыда бұл тек бір бағыт үшін қолданылады: SBB компаниясының ETR 610 жоғары жылдамдықты көлбеу пойызбен Франкфурт (Майн) – Милан бағыты. Бұл жіктеме тек Германияда қолданылады; Швейцария мен Италияда бұл пойыздар EC ретінде қатынайды. Бұл тарифтік себептерге байланысты: Германияда EC әдетте ең жоғары сынып саналатын ICE-ден төмен жіктеледі, демек сәл арзан. ECE болса ICE-мен бірдей деңгейде қарастырылады және соған сәйкес бағаланады, себебі Deutsche Bahn олардың ұқсас жайлылық деңгейін ұсынатынын мәлімдейді.

Желілік

1987 жылдың 31 мамырында EuroCity желісі 64 EuroCity пойзымен басталып, 13 елдегі 200 қалаға қызмет көрсетті. Олар 56 күндізгі және 8 түнгі бағыттан тұрды. Желіге Франция мен Швейцария арасындағы халықаралық TGV пойыздары кірді, олар 1987 жылғы картада қызыл түспен көрсетілген. Түнгі бағыттар картада көк түспен белгіленген, бірақ «Benjamin Britten» (Лондон – Амстердам) пойзының түнгі бөлігі поездбен емес, пароммен жүрді. Басқа EuroCity пойыздары картада жасыл түспен көрсетілген. TEE Gottardo картада қызыл түспен көрсетілген, себебі ол бір жылдан кейін ғана EuroCity-ге айналдырылды. Үш халықаралық InterCity пойзы EuroCity талаптарына сай келмеді және картада сұр түспен көрсетілген. Бұл желіні Норвегия, Швеция, Австрия, Швейцария және Еуропалық қауымдастықтың ұлттық теміржолдары құрды. Бір жылдан кейін Венгрия да қосылды. Желі 1987 жылы 64 бағыттан 1990 жылы 76 бағытқа дейін өсті, ал 1991 жылы бағыттардың жиілігі артып, 1991 жылға қарай 102 бағытқа дейін кеңейді. Осыған дейін бұл желі негізінен Батыс Еуропаға шолу жасады, бірақ 1991 жылдан бастап Венгриядан шығысқа қарай кеңейе бастады. Орталық және Шығыс Еуропадағы коммунизмнің құлауына байланысты маңызды өзгерістерден кейін 1991 жылы Югославия мен Чехословакия, ал 1992 жылы Польша жүйеге қосылды. Келесі жылдары Чехословакия, содан кейін Югославия бөлініп, олардың бөліктері жеке мүшелерге айналды. 1993 жылы түнгі бағыттар EuroNight желісі деп қайта аталды, бұл Батыс Еуропада EuroCity пойыздарының санының азай бастауының белгісі болды. Франция, Италия, Испания, Германия және Бельгия/Нидерланды/Люксембургте жоғары жылдамдықты теміржол желілері ашылғаннан кейін EuroCity бағыттарын жоғары жылдамдықты пойыздар алмастырды, олар көбінесе өздерінің брендтеріне ие болды және EuroCity ретінде жіктелмеді. Орталық және Шығыс Еуропада бағыттардың саны көбейіп, 25 жыл ішінде EuroCity желісінің орталығы шығысқа қарай жылды.

Операция

Шенген кезеңінен бұрын, ЕО пойыздарында паспорттық бақылаулар пойыз қозғалып тұрғанда жүргізілетін, станцияда тоқтағанда не жолаушыларды түсіруді талап еткендей емес, мұндай жағдайлар ЕО-ға жатпайтын пойыздарда кездесетін. Аз ғана пойыздарға алдын ала брондау қажет (бірақ мұндай мүмкіндік барлық басқа пойыздар үшін де қарастырылған және ұсынылады), ал кейбір елдерде қосымша төлем талап етіледі.