Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Буддистік гибридті санскрит (БГС) – Үндістанның буддалық мәтіндерінде, мысалы, "Даналықтың толықтығы" сутраларында қолданылатын тілге қатысты қолданылатын қазіргі заманғы лингвистикалық категория. БГС орта индо-арий тіліне жатқызылады. Оны кейде "буддалық санскрит" немесе "аралас санскрит" деп те атайды.
Language used in Buddhist texts
Buddhist Hybrid Sanskrit (BHS) is a modern linguistic category applied to the language used in a class of Indian Buddhist texts, such as the Perfection of Wisdom sutras. BHS is classified as a Middle Indo Aryan language. It is sometimes called "Buddhist Sanskrit" or "Mixed Sanskrit".
Шығу тегі
Бұған дейін буддалық ілімдер индустар элитасының тілінде жазылған деп есептелмейді. Будда заманында осы тілде білім беру Ведалық зерттеулермен ғана шектелген. Гуатама Будда қазіргі санскрит тілін білгенмен, оның ілімдері бастапқыда жергілікті тілдерде таратылды. Бір кезде ол өзінің ілімдерін Веда тіліне аударуға қарсы болды, себебі мұндай әрекет ақымақтық болар еді. Ежелгі санскрит филологы Панинидің еңбегінен кейін санскрит Үндістанда әдебиет пен философияның басты тіліне айналды. Буддистік монахтар ерте ауызша дәстүрдің протоканоникалық пракритінен бастау алған тілдік дәстүрдің ықпалында болып, өздері қолданатын тілді оған бейімдеуге кірісті. Осы тілдің пали тілімен байланысы туралы түрлі теориялар бар, бірақ пали тілі санскритке қарағанда осы тілге жақын екені анық. К. Р. Норманның пікірінше, палиді де БХС (Буддалық гибридтік санскрит) түрі деп қарастыруға болады. Дегенмен, Франклин Эджертон палидің негізінде пракрит екенін айтады. Ал бұрынғы еңбектерде, көбінесе Махасангхика мектебінде, түпнұсқа пракрит толыққанды санскриттелмеген «қоспа санскрит» формасы қолданылған, онда фонетикалық формалар санскрит нұсқаларына ауыстырылған, бірақ пракриттің грамматикасы сақталған. Мысалы, пракриттегі *bhikkhussa* (монах, санскриттегі *bhikṣu*-ға ұқсас) сөзінің иеленушілік жекеше түрі санскриттегі *bhikṣoḥ* емес, механикалық түрде *bhikṣusya* болып өзгертіледі. Осы терминнің қолданылуы мен анықтамасы Франклин Эджертонның ғылыми еңбектерімен тікелей байланысты. Буддалық гибридтік санскритті қазіргі әлемде негізінен буддалық ілімдерді зерттеу және индо-арий тілдерінің дамуын талдау үшін зерттейді. Пали және классикалық санскритпен салыстырғанда, буддалық гибридтік санскриттің зерттелу деңгейі төмендеу, себебі қолжетімді жазбалардың аздығы және кейбір ғалымдардың пікірінше, БХС санскриттен оқшау тілдік санақ құрайтындай ерекше емес. Эджертон буддалық гибридтік санскрит мәтінін оқитын адам «грамматикалық қателерге сирек кездеседі, тіпті эпостардың санскритінде де Панинидің қатаң ережелерін бұзатын жағдайлар кездеседі. Бірақ әрбір абзаста формальды түрде кемшіліксіз болғанымен, буддалық емес авторлар ешқашан қолданбайтын сөздер мен тіркестер кездеседі» дейді. Эджертоннің пікірінше, санскриттегі буддалық еңбектердің көбі, кем дегенде соңғы кезеңге дейін, біртұтас тілдік дәстүрге жатады. Осы еңбектердің тілі брахмандық санскрит дәстүрінен бөлек және түптеп келгенде протоканоникалық пракриттің жартылай санскриттелген түріне қайтады. БХС-ның ерекше буддалық лексикасы БХС стандартты санскриттен мүлдем бөлек жеке тілдік дәстүрге бағынышты екенін көрсетеді (Эджертон басқа да белгілерді анықтады). Стандартты брахмандық санскритті қолданған буддалық авторлардың саны аз болды. Бұл топта, көрінетін нәрсе, жас кезінде ортодоксалды брахмандық білім алған, кейін буддизмге өткен, мысалы, Асвагоса сияқты адамдар болды.
Prior to this, Buddhist teachings are not known to have generally been recorded in the language of the Hindu elite. At the time of the Buddha, instruction in this language was restricted to Vedic study. While Gautama Buddha was probably familiar with what is now called Sanskrit, his teachings were apparently first promulgated in local languages. At one point he ruled against translating his teachings into Vedic, saying that to do so would be foolish—Vedic was by that time an archaic and obsolete language. After the work of the ancient Sanskrit philologist Pāṇini, Sanskrit became the pre eminent language for literature and philosophy in India. Buddhist monks began to adapt the language they used to it while remaining under the influence of a linguistic tradition stemming from the proto canonical Prakrit of the early oral tradition. While there are widely differing theories regarding the relationship of this language to Pali, it is certain that Pāli is much closer to this language than Sanskrit is. According to K. R. Norman, Pāli could also be considered a form of BHS. However, Franklin Edgerton states that Pāli is in essence a Prakrit. However, earlier works, mostly from the Mahāsāṃghika school, use a form of "mixed Sanskrit" in which the original Prakrit has been incompletely Sanskritised, with the phonetic forms being changed to the Sanskrit versions, but the grammar of Prakrit being retained. For instance, Prakrit bhikkhussa, the possessive singular of bhikkhu (monk, cognate with Sanskrit bhikṣu) is converted not to bhikṣoḥ as in Sanskrit but mechanically changed to bhikṣusya. The term owes its usage and definition largely to the scholarship of Franklin Edgerton. Buddhist Hybrid Sanskrit is primarily studied in the modern world in order to study the Buddhist teachings that it records, and to study the development of Indo Aryan languages. Compared to Pāli and Classical Sanskrit, comparatively little study has been made of Buddhist Hybrid Sanskrit, in part because of the fewer available writings, and in part because of the view of some scholars that BHS is not distinct enough from Sanskrit to comprise a separate linguistic category. Edgerton writes that a reader of a Buddhist Hybrid Sanskrit text "will rarely encounter forms or expressions which are definitely ungrammatical, or at least more ungrammatical than, say, the Sanskrit of the epics, which also violates the strict rules of Pāṇini. Yet every paragraph will contain words and turns of expression which, while formally unobjectionable would never be used by any non Buddhist writer." Edgerton holds that nearly all Buddhist works in Sanskrit, at least until a late period, belong to a continuous and broadly unitary linguistic tradition. The language of these works is separate from the tradition of Brahmanical Sanskrit, and goes back ultimately to a semi Sanskritized form of the protocanonical Prakrit. The peculiar Buddhist vocabulary of BHS is evidence that BHS is subordinate to a separate linguistic tradition quite separate from standard Sanskrit (Edgerton finds other indications as well). The Buddhist writers who used standard Brahmanical Sanskrit were small in number. This group seems to have been made up of converts who received orthodox Brahmanical training in their youth before converting to Buddhism, such as Asvaghosa.
Буддистердің классикалық санскритті қолдануы
Буддистердің бәрі санскритті аралас түр ретінде қолданбайды. Кейбір аударма еңбектері, мысалы, Сарвастивадин мектебіне жататындары, классикалық санскрит тілінде аяқталған. Классикалық әдебиетке қарағанда қарапайым стильде жазылған, санскрит тілінде тікелей жазылған кейінгі еңбектер де болды, сондай-ақ Буддакарита сияқты көркемдік классикалық стильдегі кавья шығармалары да бар. "Буддалық аралас ағылшын тілі" термині буддалық мәтіндерді аудауда қолданылатын ерекше тілдік стильдерді сипаттау үшін пайдаланылған.
Not all Buddhist use Sanskrit as an hybrid form. Some translated works, such as by the Sarvāstivādin school, were completed in classical Sanskrit. There were also later works composed directly in Sanskrit and written in a simpler style than the classical literature, as well as works of kavya in the ornate classical style such as the Buddhacarita. and "Buddhist Hybrid English" have been used to describe peculiar styles of language used in translations of Buddhist texts.