Кіріспе

Ирландия музыкасындағы ирландтық бүлік әндері – негізінен ағылшын (кейін британдық) патшалық үкіметіне қарсы болған көтерілістер туралы халық әндері. Ирландтық ұлтшылдық пен республикалық идеяларды қолдаған музыканттар арасында бұрынғы көтерілістер туралы әндер танымал тақырып болып табылады. Олар 20 және 21 ғасырлардағы оқиғаларды талқылағанда, ирландтық бүлік әндері Пасха көтерілісі, Ирландияның тәуелсіздік соғысы, Ирландия азамат соғысы кезінде келісімге қарсы болған ИРА және соңғы кезде Солтүстік Ирландиядағы қақтығыстар аясында физикалық күш қолданылатын ирланд республикашылдығына баса назар аударады.

Тарих

Ирландиядағы бүлікші музыка дәстүрі ағылшын (кейіннен британдық) патшалық үстемдігі кезеңіне дейін барып жетеді және ирланд тарихындағы патшаға қарсы көтерілістер сияқты тарихи оқиғаларды, сондай-ақ ирланд халқы мен ирланд диаспорасының өзін-өзі анықтауға ұмтылысын күшейтуді көрсетеді. Тераң тамырланған дәстүрмен қатар, бүлікші әндер заманауилығын сақтап келеді. 1923 жылы Ирландия азамат соғысы аяқталғаннан кейін назар Солтүстік Ирландиядағы және Ирландия еркін мемлекетіндегі ұлтшылдық қозғалысқа, соның ішінде Анти-Келісім ИРА, Уақытша ИРА, INLA және Синн Фэйнге қолдау көрсетуге ауысты. Дегенмен, тақырып тек ирланд тарихымен ғана шектелмейді, сонымен қатар Испания азамат соғысында республикалық жақта күрескен ирланд бригадаларының ерліктерін, сондай-ақ Америка азамат соғысына қатысқандарды да қамтиды. Республикалық көзқараспен соғысқа қатысты қайғыны білдіретін әндер де бар, мысалы, "Тек біздің өзендеріміз еркін ағады", ал кейбіреулері шотландтық The Bluebells тобының "Патриоттық ойын" әні сияқты, әндердің мәтінін өзгертіп, соғысқа қарсы әндерге айналдырған. Жылдар бойы көптеген топтар ирландтық бүлікші әндерін және аспаптарды басқа, көбінесе поп стильдерімен біріктіретін "кроссовер" музыкасын орындады. Дэмиен Демпси поп музыкасына ұқсас бүлікші балладаларымен танымал, ал Beltaine's Fire және Kneecap сияқты топтар бүлікші музыканы саяси хип-хоп және басқа жанрлармен үйлестіреді.

Қазіргі заманғы музыка

Ирландиялық бүлікшіл музыка кейде халықаралық назарға ие болды. The Wolfe Tones тобының "A Nation Once Again" әні BBC World Service тыңдаушылары тарапынан 2002 жылы әлемдегі бірінші ән деп танылды. Жақында танымал болған көптеген топтар, мысалы, Saoirse, Éire Óg, Athenrye, Shebeen, Mise Éire және Pádraig Mór Глазго қаласынан шыққан. Сан-Францисконың Bog Savages тобының алдында тұрғаны – 1983 жылдың қыркүйегінде ИРА жасаған "Ұлы қашу" кезінде Белфасттың Лонг Кеш түрмесінен қашқан адам. Осы жанрдағы музыка көбінесе дау тудырады, оның кейбір шығармалары 1980 жылдары Ирландия Республикасында эфирден тыйым салынды. Соңғы кезде Дерек Уорфилдтің музыкасы Aer Lingus рейстерінде тыйым салынды, себебі Ольстер одағының саясаткері Рой Беггс-младший оның әндерін Осама бен Ладеннің сөздерімен теңеді. Дегенмен, бүлікшіл музыканы қолдаушылардың пікірінше, оның негізгі мағынасы – тирандықтан бостандыққа ұмтылыстың ұзақ жылдарға созған дәстүрін көрсетеді. Оның тақырыптарына "Арбор Хилл" (жай туралы), "Фергал О'Ханлон" (адам туралы), "Солтүстік Гейл"/"Крумлин түрмесі" (түрме туралы), "Мейред Фарреллдің балладасы" (әйел туралы), "Шон Треси" (адам туралы) және "Пирз Джордан" (адам туралы) кіреді.

Сатиралық

1990 жылдары ирланд комедианты Дермот Морган, Ирландия Тәуелсіздік соғысында ИРА мүшесін құтқарған Эльзас тұқымды иттің қазасы туралы ән шұғылдап, «Волф Тонс» тобы мен ирландтық бүлікші әндерінің қалыпты бейнелерін пароди жасады. «Қара және қоңырлар» үйді тінткен кезде Фидо қожайынының қол гранатасын жеп жасырады. Фидо ішек қозғалғанда граната жарылып, британдықтар: «Кешіріңіз, достас, итіңіз не нәрсе жеген еді?» дейді. Томас Осборн Дэвистің «Бір ұлт қайтадан» атты танымал бүлікші әнінің пароди ретінде, ән «Британияның қатыгездігімен өлтірілген ежелгі Ирландияның тағы бір шейіті! Оның қайтадан Эльзас тұқымды болуына үміттенемін! Тағы да Эльзас! Тағы да Эльзас! Енді қиыр-қиыр болған Фидо қайтадан Эльзас болады!» деген сөздермен аяқталады. Ирланд-американдық актер және комедиант Денис Лири де дәстүрлі ирланд әндерінде бүлікші әндер мен олардың клишелерін ұқсас қатыгездікпен пароди жасады.