Қара заң: 1723 жылғы британдық заңнамасы

Кіріспе

Британдық заңнамасы
Қара заң 1723

9 Гео. 1 тамыздың 22-заңы, әдетте Қара заң немесе Уолтам Қара заңы деп белгілі, кейде 1722 жылғы Қара заң, 1723 жылғы Қара заң, 1722 жылғы Уолтам Қара заңы, 1722 жылғы Қылмыстық заң немесе 1723 жылғы Қылмыстық заң деп аталады, Ұлыбритания Парламентінің заңы болды. Ол 1723 жылы екі топтың жер иелеріне жасаған шабуылдарына жауап ретінде қабылданды. Шабуылдар жасаған кезде беттерін қара бояумен жабу әдетінен танылған қарақшылар осылай аталды. Заң жылдар бойы кеңейтіліп, қылмыстық кодексті нығайтты, 200-ден астам қылмысқа өлім жазасы белгіленді, олардың көптегені үшін жаза күшейтілді. Мысалы, өрт сөндірудің анықтамасы кеңейтіліп, сабанды өртеу (немесе өртеумен қорқыту) жаңа қылмыс ретінде қосылды. Осы заң бойынша күдіктілер мен айыпталушылардың құқықтары шектелді. Мысалы, 40 күн ішінде өздігінен ұсталмаған күдіктілер кінәлі деп танылып, өлім жазасына кесілуі мүмкін, кейін ұсталған жағдайда да дереу өлім жазасына кесілуге жататын еді. Егер ауылдар күдікті қылмыскерлерді тауып, сотқа өткізбесе, олар жазаланды. Заң Оңтүстік теңіз көпіршігінің күйреуінен және одан кейінгі экономикалық төмендеуден кейін туындады. Қаралар «есептелген әрекеттер бағдарламасы және саналы әлеуметтік наразылық» көрсетті, ал олардың әрекеттері 1723 жылдың 26 сәуірінде Парламентке Қара заңның ұсынылуына әкелді. Заң 27 мамырда күшіне енді және 350-ден астам қылмыстық құқыс бұзушылықтар үшін өлім жазасын енгізді, оның ішінде орман ішінде жасырынған және қару-жарақ ұстаған адамдарға да қатысты; «он сегізінші ғасырда қабылданған ешбір заң [Қара заңға] ауырлығымен тең келмеді және ешқайсысы өлім жазасын осы деңгейде тағайындамады». 19 ғасырдың басында қылмыстық заң реформасы науқаны оның көп бөлігінің күшін жоюға себеп болды, 1823 жылдың 8 шілдесінде Роберт Пил ұсынған реформалық заң күшіне енді. 1774 жылғы Құрылыс заңы, сыртқы әрлеуге шектеулер салған, сондай-ақ Қара заң деп аталды.

The Act 9 Geo. 1. c. 22, commonly known as the Black Act, or the Waltham Black Act, and sometimes called the Black Act 1722, the Black Act 1723, the Waltham Black Act 1722, the Criminal Law Act 1722, or the Criminal Law Act 1723, was an Act of the Parliament of Great Britain. It was passed in 1723 in response to a series of raids against landowners by two groups of poachers, known as the Blacks from their habit of blacking their faces when they undertook the raids. The Act was expanded over the years and greatly strengthened the criminal code by specifying over 200 capital crimes, many with intensified punishment. Arson, for example, had its definition expanded to include the new crime of burning (or threatening to burn) haystacks. The legal rights of suspects and defendants under this Act were strictly limited. For example, suspects who did not surrender within 40 days could be summarily judged guilty and sentenced to execution, so that if they were apprehended at a later date they could be executed without delay. Villages were punished if they failed to find, prosecute and convict alleged criminals. The Act originated in the aftermath of the South Sea Bubble collapse and the ensuing economic downturn. The Blacks quickly demonstrated both "a calculated programme of action, and a conscious social resentment", and their activities led to the introduction of the Black Act to Parliament on 26 April 1723. The Act came into force on 27 May and introduced the death penalty for over 350 criminal offences, including being found disguised in a forest and carrying a weapon; "no other single statute passed during the eighteenth century equalled [the Black Act] in severity, and none appointed the punishment of death in so many cases". A criminal law reform campaign in the early 19th century caused it to be largely repealed on 8 July 1823, when a reform bill introduced by Robert Peel came into force. The Building Act 1774, which imposed restrictions on exterior decoration, was also known as the Black Act.

Өмірбаян

1720 жылы Оңтүстік теңіз көпіршігінің құлауынан кейін Ұлыбритания экономикалық төмендеуге ұшырады, бұл әлеуметтік шиеленісті күшейтті. Әлеуметтік наразылықтың бір бөлігі – Хэмпшир және Виндзор орманларында орналасқан екі браконьерлік топтың әрекеттері болды. Бірінші қозғалыс Хэмпшир тобынан басталып, 1721 жылдың қазан айында 16 браконьер Фарнхэмде жиналып, Винчестер епископының саябағына шабуыл жасады. Олар үш еленді алып кетіп, тағы екеуін өлтірді. Кейіннен төрт браконьер ұсталды, екеуі дәлел жетіспеуінен босатылды, ал қалғандары ұя салып, бір жыл мен бір күнге түрмеге кесілді. Браконьерлер беттерін қаралап, көзге түспеу үшін осылай жасағандықтан «Қаралар» деп аталды, ең танымал Хэмпшир тобы «Уолтхэм қаралары» деп белгілі болды. Соттан кейін браконьерлер епископтың мүлкіне қайта шабуыл жасауға шешім қабылдады, бұл оларды кәдімгі браконьерлерден ерекшелендіретін «сақталған жоспарлы әрекет және саналы әлеуметтік наразылықты» көрсетті. Бұрынғы тұтқындаулар мен үкімдерге жауап ретінде олар 11 еленді алып, тағы да көптегенін өлтірді, нәтижесінде 1721 жылы 100 фунт стерлингтік сыйақы ұсынылды, бұл соңғы жылдары топты ұстауға көмектесетін ақпарат үшін шамамен <есептелген сомаға> тең болды. Содан кейін тағы да шабуылдар жасалып, «сыныптық жеккөрушілік» айқын көрінді, оның ең ірісі – Уэльс ханзадасы Фредерикке арналған шарап партиясына жасалған шабуыл. Бұл соңғы шек болды, сондықтан «атақты ілініс судьясы» сэр Фрэнсис Пейдж кез келген қудалауға төрағалық ету үшін Винчестер соттарына жіберілді, бұл Хэмпшир қараларын жасыруға мәжбүр етті. Содан кейін Виндзор қаралары қызметін бастады, Хэмпшир тобының үлгісін алды. Олардың басты нысаны – Кавершам паркі, ол Кадоган графына тиесілі болды, 1722 және 1723 жылдары аңшының ұлы өлтірілген, соның ішінде барған сайын батыл шабуылдар сериясы жасалды. Браконьерлердің мақсатты және ұйымдастырылған шабуылдарының таралуына жауап ретінде үкімет 1723 жылдың 26 сәуірінде парламентке «Қара заңды» ресми түрде «Қаруланған және маскировка жасап, оның мәртебелі субъектілерінің адамдары мен мүлкіне зиян келтіретін және қылмыскерлерді тез әділетке жеткізетін зұлым және жаман ниетті адамдарды тиімдірек жазалау туралы актіні» енгізді. Ол 27 мамырда күшіне енді. Сол кезде қаралар якобиттер деп есептелді, ал сэр Роберт Уолпол өзінің мүддесін ілгерілету үшін осы идеяны таратуға тырысты. Заңның себептері «Уолполдың тудырған гистериясымен, сондай-ақ, бұғыларды ұрлауға қарсы күресу үшін жаңа өкілеттіктерге деген қажеттілікпен байланысты» деп сипатталды. 1723 жылдың наурыз айында Филипп Карилл Портсмут қаласындағы Портсидегі бұрынғы медбикесінің үйінде «Ескі Претенденттің» денсаулығына ішіп, үкімет тарапынан тұтқындалды. Хорндеандағы қонақ үй иесі куәлік берді, Карилл бұрынғы тори депутаты сэр Генри Горингпен қонақ үйінде кездесулер өткізді, ол 1722 жылдың тамызында Якобиттердің Атербери қастандығы ашылғаннан кейін Францияға қашып кетті. Голландия елшісіне Горингтің Уолтхэм қараларынан якобит көтерілісіне қолдау сұрағаны тез белгілі болды. Елші қаралардың бастапқыда контрабандистер тобы болғанын және олардың якобиттерге адалдығы «Қара заңның» қабылдануының басты себебі болғанын жазды. Горинг 1723 жылдың 6 мамырында Претендентке былай деп жазды:

Following the 1720 South Sea Bubble collapse, Britain suffered an economic downturn that led to heightened social tensions. A small element of the social unrest was the activity of two groups of poachers that were based in Hampshire and Windsor Forest respectively. The first flurry of activity came from the Hampshire group and began in October 1721 when 16 poachers assembled in Farnham to raid the park of the Bishop of Winchester. Three deer were carried off and two others killed. Four of the poachers were later caught, with two released for lack of evidence and the others pilloried and sentenced to a year and a day in prison. The poachers became known as the "Blacks", because of their practice of blackening their faces to prevent identification; most famously, a Hampshire group became known as the "Waltham Blacks". After the convictions, the poachers decided to attack the Bishop's property again, which demonstrated "a calculated programme of action, and a conscious social resentment" that distinguished them from normal poachers. In reprisal for the earlier arrests and sentences, they took 11 deer and killed many more, which led to a royal proclamation offering 100.0 in 1721 is equivalent to about <calculated amount> in recent years for information that led to the arrest of the gang. More raids followed, highlighting a "fairly direct class hatred", culminating in the raid of a shipment of wine ordered for Frederick, Prince of Wales. That proved to be the final straw, with Sir Francis Page, a "notorious hanging judge", sent to the Winchester Assizes to preside over any prosecutions; this forced the Hampshire Blacks underground. The Windsor Blacks then began their activities, copying the Hampshire group. Their main target was Caversham Park, owned by the Earl of Cadogan, with a series of increasingly audacious raids in 1722 and 1723, including one in which a gamekeeper's son was killed. As a response to the apparent spread of purposeful and organized raids by groups of poachers, the government introduced the Black Act, formally "An Act for the more effectual punishing wicked and evil disposed Persons going armed in Disguise and doing Injuries and Violence to the Persons and Properties of His Majesty's Subjects, and for the more speedy bringing the Offenders to Justice", to Parliament on 26 April 1723. It came into force on 27 May. At the time, it was thought that the Blacks were Jacobites, and Sir Robert Walpole encouraged the spread of that idea to advance his own interests. The rationale for the Act has been described as "at least as much to do with the hysteria induced by Walpole as with any need for new powers to fight deer stealing". In March 1723, Philip Caryll was arrested by the government for drinking to the Old Pretender's health in the home of the latter's former nurse in Portsea, Portsmouth. An innkeeper of Horndean testified that Caryll held meetings at his inn with the former Tory MP Sir Henry Goring, who fled to France after the Jacobite Atterbury Plot had been discovered in August 1722. It quickly became known to the Dutch ambassador that Goring had requested the Waltham Blacks' support for a Jacobite rising. The ambassador wrote that the Blacks were originally a group of smugglers and that their Jacobite allegiance was the primary reason for the passing of the Black Act. Goring wrote to the Pretender on 6 May 1723:

Іс-әрекет

Заң қаруланған және бетін қаралаған, қаруланған және басқаша жасырылған, жай ғана бетін қаралаған, жай ғана жасырылған, қылмыс жасағаннан кейін көмектескен немесе "басқа адам немесе адамдар" болған кез келген қылмыскерді қарастырды. Жоғарыда аталған санаттардың бірінде орман, аң аулау жерінде, жазықта немесе Корольдік саябақта табылған кез келген адам өлім жазасына кесілуі мүмкін. Сондай-ақ, сол жерлерде бұғыларды аулау, өлтіру, жарақаттау немесе ұрлау қылмыс болып есептелді, алғашқы қылмыс айыппұлмен, екіншісі қылмыстық жер аударумен жазаланды. Басқа қылмыстық әрекеттерге балық аулау, қоян аулау, балық көлдерін жою, ағаштарды қию және сол жерлерде мал өлтіру кірді, соңғысы өлім жазасына кесілді. Бидай, сабан, шөп, ағаш, үйлер немесе амбарларды өртеу, сондай-ақ басқа адамды атып өлтіру де жазаланды. Қара заң бойынша тұтқындалғандарды босатуға тырысу немесе оны бұзуға қатысуға басқаларды шақыруға тырысқандарға да осы жазалар қолданылды. Барлығында, заң 350-ден астам қылмыстық әрекет үшін өлім жазасын қарастырды.

Салдары

Қаралардың үш көшбасшысы акті қабылданған кезде тұтқындалған, бірақ кейінірек біреуі қашып кетті, ал үкіметтік рейдтер сериясы барлығы 32 қараны тұтқындады, олар акті қабылданғаннан кейін Редингте сотталды. Төртеуі аңшының ұлын өлтіргені үшін өлім жазасына кесіліп, 15 маусым 1723 жылы дарға асылды. Басқаларының соттары 1724 жылға дейін жалғасты, тағы жеті адам тұтқындалып, 7 желтоқсанда сотталды. Бұл Қаралардың ұйымдасқан топ ретінде тарауына әкелді. 1745–46 жылдардағы якобиттер көтерілісіне дейін газеттерде Қаралардың Гэмпширде қайта пайда болғаны хабарланды, онда олар бұғыларды ұрлап, парктеріне шабуыл жасаған. Қазіргі ғалымдар Қаралардың якобиттермен байланысы туралы әртүрлі пікірде. Кейбіреулер Қаралар мен якобиттер арасындағы байланыс – "қиял" болды дейді және Қаралар "жасыл жеңілтектер, еңбекшілер, шаруалар және өздерінің дәстүрлі құқықтарын қорғаған азаматтардың қарапайым тобы" болды деп санайды. Дегенмен, басқалары Қаралардың якобизммен тығыз байланысты болғанын және Қаралар туралы актінің осы саяси қауіпке қарсы күресу үшін жасалғанын мәлімдейді. Сэр Джеффри Элтон актінің "заңды наразылықты басу үшін емес, ұйымдасқан топтардың бұғыларды жою және якобиттер көтерілісін жоспарлау үшін қабылданғанын" айтты. Акті "қатаң және қанды" деп сипаттаған. Л. Радзинович «Кембридж заң журналында» «он сегізінші ғасырда қабылданған ешбір заң [Қаралар туралы актіге] тең келмеді, сондай-ақ, ешқайсысы да осы деңгейде өлім жазасын қарастырмады» деп жазды. Оны жоюға жасалған әрекеттер 1810 жылы Уильям Гранттың жаза реформасы туралы кең ауқымды пікірталас аясында жасаған түсініктемелерімен басталды. Оны жою туралы ресми ұсыныс 1819 жылы жарияланған Қылмыстық заңдар туралы есептемеде келді, бұл заңды заң кітаптарынан алып тастау туралы алғашқы "ресми" ұсыныс болды. Бұл есептеме жарияланғаннан кейін сэр Джеймс Маккинтош актіні жоятын заң реформасы жобасын ұсынды, бірақ ол Палаталар палатасынан өткенімен, Лордтар палатасында қарсылыққа тап болды. 1823 жылы ол актіні жою туралы ұсыныспен Палаталар палатасына меморандум ұсынды, ал бірнеше айдан кейін ішкі істер министрі Роберт Пил үйлерді өртеу және адамды атуды қылмыстық қылған бөліктерін сақтап, Қаралар туралы актінің көп бөлігін жою туралы заң жобасын ұсынды. Бұл жою 1823 жылғы 8 шілдеде күшіне енді. Қаралар туралы акті 1827 жылғы Қылмыстық заңдарды жою туралы актімен толық жойылды.

Three of the Blacks' leaders had already been captured during the passage of the Act although one later escaped, and a series of government raids captured a total of 32 Blacks who were tried after the Act's passage in Reading. Four were sentenced to death for the killing of the gamekeeper's son, and were executed on 15 June 1723. Trials for the others continued into 1724, and seven more were captured and tried on 7 December. That marked the effective end of the Blacks as an organised group. As late as the Jacobite rising of 1745–46, newspapers reported that the Blacks had reappeared in Hampshire, where they had stolen deer and robbed parks. Modern scholars have differed in their view of whether the Blacks were Jacobites. Some argue that the links between the Blacks and the Jacobites were "fantasies" and that the Blacks were "simply a mixed group of foresters: labourers, yeomen and some gentry defending their customary rights". Others, however, have claimed that the Blacks were closely connected with Jacobitism and that the Black Act was designed to combat that political threat. Sir Geoffrey Elton claimed that the Act was "passed not in order to suppress legitimate protest but because organized gangs were destroying deer and planning a Jacobite rising". The Act has been described as "severe and sanguinary", and L. Radzinowicz noted in the Cambridge Law Journal that "no other single statute passed during the eighteenth century equalled [the Black Act] in severity, and none appointed the punishment of death in so many cases". Efforts to repeal it started in 1810, with comments by William Grant as part of a wider debate on penal reform. A formal recommendation for its repeal took almost a decade to appear, with the publication of the Report on Criminal Laws in 1819 that marked the first "official" suggestion that the law be removed from the statute books. Following the publication of that Report, Sir James Mackintosh introduced a law reform bill that would have repealed the Act, but although it passed through the House of Commons, it was strongly opposed in the House of Lords. In 1823, he submitted a memo to the House of Commons, again to suggest the repeal of the Act, and a few months later, Robert Peel, the Home Secretary, introduced a bill to repeal most of the Black Act, while maintaining the parts that criminalised setting fire to houses and shooting a person. That repeal passed and came into effect on 8 July 1823. The Black Act was entirely repealed by the Criminal Statutes Repeal Act 1827.