Кіріспе

Гематурия – бұл несепте қан немесе қызыл қан жасушаларының болуы. Көріну деңгейі бойынша гематурия қалыс көзбен көріне алады ("макроскопиялық гематурия" деп аталады) және қызыл немесе қоңыр түсті (кейде шай түсіне ұқсас) болуы мүмкін, немесе микроскопиялық болуы мүмкін (яғни көрінбейді, бірақ микроскоп немесе зертханалық тест арқылы анықталады). Анатомиялық түрі бойынша қан немесе қызыл қан жасушалары несеп жүйесінің әртүрлі анатомиялық жерлерінен, соның ішінде бүйрек, зәр құбыры, несеп қуығы және зәр жолы арқылы, ал ерлерде – простатадан несепке араласуы мүмкін. Гломерулярлық емес себептерді жоғарғы несеп жолы және төменгі несеп жолы себептеріне бөлуге болады. Қалыпты жағдайда, қызыл қан жасушалары гломерулярлық капиллярдан бүйрек түтікшесіне өтуі тиіс емес, және бұл әрқашан патологиялық процесс болып табылады. Гломерулярлық себептерге мыналар жатады: IgA нефропатиясы, нефротикалық синдром.

Гломеруляр емес гематурия

Зәрде көрінетін қан ұйырлары бүйрек гломерулаларымен байланысты емес себепті көрсетеді.

Бағалау

Гематурияны бағалау зәрдегі қанның көрінуіне байланысты (яғни, көзге көрінетін/жалпы гематурия және микроскопиялық гематурия). Пациенттен толыққанды анамнез алу маңызды (мысалы, демалыс, кәсіби қызмет және қабылдаған дәрілер туралы), себебі бұл ақпарат гематурияның себебін анықтауға көмектеседі. Физикалық тексеру де гематурияның себебін анықтауға көмектеседі, өйткені физикалық тексеруде анықталған белгілі бір белгілер гематурияның нақты себептерін көрсетуі мүмкін. Қауіпсіз себептерге несеп жолдарының инфекциясы, вируспен ауру, бүйрек тастары, соңғы кездегі қарқынды жаттығулар, етеккір, жақында болған жарақат немесе жақында жасалған урологиялық процедуралар жатады. Төменгі тәуекел санатына кіру үшін келесі шарттардың барлығы орындалуы керек: темекі тартпаған немесе 10 жылдан кем тартқан (бір жылдық пакеттер есебімен); 50 жасқа дейінгі әйел немесе 40 жасқа дейінгі еркек; жоғары айналымды өрісте 3-10 қызыл қан клеткасы; бұрын микроскопиялық гематурия болмаған; және уретелиялық қатерлі ісіктің басқа да тәуекел факторлары жоқ. Қалған екеуі – анемия және шок. Уросепсис – инфекцияға организмнің жүйелі қабыну реакциясының нәтижесі және оны көптеген белгілер мен симптомдар арқылы анықтауға болады (мысалы, қызба, гипотермия, тахикардия және лейкоцитоз). Тәуекел факторларына егде жас және әйел жынысы жатады. Микроскопиялық гематуриясы бар адамдардың шамамен 5%-ына қатерлі ісік диагнозы қойылады. Макроскопиялық гематуриясы бар адамдардың 40%-ында (зәрде қан оңай көрінетін) қатерлі ісік диагнозы қойылады.