Кіріспе

Неміс саясаткері және заңгері (1939–2022)

Ханс Кристиан Стробеле (; 7 маусым 1939 – 29 тамыз 2022) – неміс саясаткері және заңгері. Ол «Альянс 90/Жасылдар» Германияның жасыл партиясының мүшесі болды.

Білім және ерте мансап

Стробеле 1939 жылдың 7 маусымында дүниеге келген. 1969 жылдан бастап Берлинде заңгер болып жұмыс істеген. Ол Коммунард Дитер Кунцельманды, RAF-ке қосылған әріптесі Махлерді, сондай-ақ террористік топтың жетекшілері Андреас Баадер, Гудрун Энсслин және Ульрике Майнхофты қорғады. 1983 жылы Берлин аудандық соты Стробелені түрмеде отырған топ мүшелері арасында ақпарат тасымалдау арқылы террористік топтарды қолдағандығы үшін кінәлі деп тапты. Соттың қорытындысы бойынша, Стробеле топ басшылары түрмеде болған кезде олардың қызметін жалғастыруына елеулі көмек көрсеткен. 1990 жылдың маусымында партияның өкілі болды, бірақ 1991 жылдың ақпанында Парсы шығанағындағы соғысқа қарсылық білдіргеннен кейін қызметтен бас тартты. 1992 жылдан бастап ол Берлиннің Тиергартен ауданында «Жасылдар» партиясының депутаты ретінде жұмыс істеді.

Парламент мүшесі, 1998-2017

1998 жылы «Жасылдар» Герхард Шредер басқарған үкіметте кіші серіктес болғанда, Стробеле «Жасылдар» партиясының сайлау тізімі арқылы Германия парламентіне (Бундестагқа) енді. Ол Германияның барлау қызметін парламенттік бақылаумен қамтамасыз ететін Парламенттік бақылау тобының (PKGr) мүшесі болды. 2002-2005 жылдары Стробеле Бундестагтағы «Жасылдар» партиясының парламенттік тобының төрағаларының бірі болды. 2005 жылдан бастап ол құқықтық мәселелер комитетінің мүшесі болды. Шредер үкіметінің алғашқы жылдарында Стробеле «Жасылдар» партиясының сыртқы істер министрі Йошка Фишердің саясатына, әсіресе Косово соғысындағы (1999 ж.) әскерлерді орналастыруға және «Тұрақты еркіндік» операциясына (2001 ж.) қарсы шықты. 1999 жылы партияның Косово мәселесіндегі ұстанымын талқылау үшін ұлттық партиялық съезді ұйымдастыруға бастама көтерген Стробеле партия ішінде Югославияға қарсы НАТО әуе шабуылдарын тоқтату талабымен 500 қол жинады. 2001 жылы ол «Жасылдарды» коалициялық үкіметтен кетуге шақырды. 2002 жылғы Германия федералды сайлауына дайындық кезінде Стробелеге «Жасылдар» партиясының тізімінде үміткерлікке лайықты орын берілмеді, сол кезде Германияның пропорционалды сайлау жүйесі бойынша «Жасылдар» партиясының өкілі парламентке тек осылай ғана өте алады деп есептелді. Осы жағдайда ол Фридрихсхайн-Кройцберг-Пренцлауэр-Берг-Шығыс сайлау округінде тікелей мандат алу үшін үгіт жүргізуді жөн көрді, ол «Жасылдардың» ресми сайлау үгімінен едәуір ерекшеленетін ұстанымдарды ұсынды. Күтпеген жерден ол 31,6% дауыспен тікелей мандатты жеңіп алды, парламентте тікелей орын алған алғашқы «Жасыл» өкіл болды және 2002 жылдан 2017 жылға дейін парламенттегі жалғыз «Жасыл» мүшесі болды. 2005 жылғы федералды сайлауда ол тағы да тікелей мандатты жеңіп алды, бұл жолы 43,2% дауыспен. Оның жергілікті беделін ескере отырып, басқа партиялар оған қарсы шығармашылық үгіттер (әсіресе Вера Ленгсфельдтің «Біз ұсынып бере алатынымыз көп») арқылы қарсылық көрсетуге тырысты, бірақ 2009 жылғы федералды сайлауда Стробеле тікелей мандатты жеңіп алды, бұл жолы 46,8% дауыспен, ал 2013 жылы 39,9% дауыспен. 2011 жылы Стробеле Герхард Шикке, Антон Хофрейтер мен Винфрид Германға қосылып, Deutsche Bahn және қаржы нарығын бақылау туралы ақпарат беруден канцлер Ангела Меркель үкіметінің бас тартуына қарсы конституциялық шағымда болды. 2017 жылы жарияланған үкімде Федералды Конституциялық сот үкіметтің парламенттік сауалдарға жауап беру және себептерін жеткілікті дәлелдеу міндетін орындамағанын анықтады. 2016 жылдың желтоқсанында Стробеле 2017 жылғы федералды сайлауға қатыспайтынын, парламенттік мерзім аяқталғаннан кейін саяси мансабынан кетуін мәлімдеді. 2017 жылғы сайлауда Стробеленің орнын бұрынғы сайлау округінде «Альянс 90/Жасылдар» партиясының өкілі Канан Байрам иеленді.

Әскери іс-қимыл

Стробеле Германияның Бундесвер әскерінің НАТО басқаратын Ауғанстандағы қауіпсіздік миссиясына қатысуына үнемі қарсы дауыс берді. Алайда, көптеген жағдайларда Стробеле Германияның Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) бейбітшілік сақтау миссияларына, сондай-ақ Африка құрлығындағы БҰҰ санкциясымен жүзеге асырылатын Еуропалық Одақтың бейбітшілік сақтау миссияларына қолдау көрсетті, мысалы, Дарфур/Судан (2010, 2011, 2012, 2013, 2014 және 2015), Оңтүстік Судан (2011, 2012 және 2013) және Орталық Африка Республикасында (2014). Дегенмен ол Сомалидегі "Аталанта" операциясына (2009, 2010, 2011, 2012, 2013), EUTM Мали (2013, 2014 және 2015) және EUTM Сомали (2014, 2015 және 2016) қарсы болды. 2014 жылы ол Орталық Африка Республикасындағы EUFOR RCA бейбітшілік сақтау миссиясына Германияның мандатын бекіту жөніндегі дауыс беруден жаңылды. 2013 жылдың 31 қазанында Стробеле – сол кезде Германияның барлау қызметін қадағалайтын парламенттік комитеттің ең тәжірибелі мүшесі – және журналист Георг Масколо Мәскеуде Эдвард Сноуденмен кездесіп, NSA-ның құпия ақпаратты жариялаған азаматының Германиядағы шетелдік тыңшылықты зерттеу жөніндегі парламенттік комиссия алдында куәлік беру мүмкіндігін және Германия үкіметінің, оның ішінде канцлер Ангела Меркельдің ұялы телефон қоңырауларына қол жеткізу мәселелерін талқылады.

Папа Бенедикт XVI-ның сапары

Рим папасы Бенедикт XVI 2011 жылы Берлинге алғашқы ресми сапары барысында неміс парламентінің мүшелеріне сөз сөйлеген кезде, шіркеудегі әйелдерді, гомосексуалдардың құқықтарын және дін қызметкерлерінен сексуалдық зорлық көргендерді қолдағандықтан папаның келуіне қарсы болған Стробеле сөз басталғанда орнынан тұрып кетіп қалды. Бенедикт одан кейін оның партиясын мақтап, "1970 жылдардан бері Германия саясатында экологиялық қозғалыстың пайда болуы" – "жаңа тынысқа шақыруды білдіреді, оны назарсыз қалдыруға немесе қанағаттандыруға болмайды" деді.

Еуроаймақ дағдарысы

Еуроаймақ дағдарысы кезінде Стробеле 2012 жылдың маусым айында Еуропалық қаржылық тұрақтылық қоры (EFSF) және Еуропалық тұрақтылық механизмі (ESM) сияқты бірқатар қаржылық қолдау шараларын іске асыруға Германияның қолдауына қарсы дауыс берген «Жасылдар» партиясы парламенттік фракциясының жалғыз өкілі болды, конституциялық шағымдар келтіре отырып.

Қару-жарақ экспорты

2011 жылы Сауд Арабиясына неміс танктерін экспорттау туралы даулы келісімнен кейін, егер федералды үкімет кез келген ақпаратты жариялаудан бас тартса, Федералды Конституциялық сотқа шағымдануға дайын екенін мәлімдеді. 2014 жылы ол, Жасыл партиядан парламент депутаты Катя Кёль және Клаудия Ротпен бірге, Федералды Конституциялық сотқа шағым түсіріп, үкіметтің Бундестагты жоспарланған қару-жарақ мәмілелері туралы хабарсыз қалдыруы конституцияға қайшы екенін, себебі бұл парламенттің үкіметті бақылау функциясын орындауына кедергі келтіретінін айтты. Сот шешімінде, үкімет жоспарланған қорғаныс экспорты туралы ақпаратты ашуға міндетті емес, бірақ нақты қару-жарақ келісімдері бекітілгеннен кейін Бундестагтың сұрауы бойынша толық мәліметтер беруге міндетті екені белгіленді.

Кейінгі өмірі

2017 жылы 79 жасында денсаулығының нашарлауына байланысты Бундестагтан кетті; кейінгі жылдары денсаулығы одан әрі нашарлады.