Кіріспе

Неміс солшыл журналисі және белсенді (1934–1976) осы атпен аталатын ғалым.

Ульрике Мари Майнхоф (7 қазан 1934 – 9 мамыр 1976) – неміс солшыл журналисі және Батыс Германиядағы Қызыл Армия фракциясының (ҚАФ) негізін қалаушы мүшесі, баспасөзде көбінесе «Баадер-Майнхоф тобы» деп аталады. Ол «Қалалық партизандық тұжырымдама» (1971) атты мақаланың авторы ретінде танылады. Манифест ҚАФ-тің «студенттік қозғалыстың тарихындағы тамырларын» мойындайды, «реформашылдықты» «капитализмге қарсы күрестің тежегіші» деп айыптайды және «жауынгерлік күресті» «марксизм-ленинизмнің жоғары сатысы» деп анықтау үшін Мао Цзэдунға сілтеме жасайды. 1972 жылы ҚАФ-тің мамыр айындағы шабуылдарына қатысқан Майнхоф сол жылдың маусым айында тұтқындалды және өмірінің соңына дейін қамауда, көбінесе сыртқы байланыстан үзіліп өтті. 1974 жылдың қараша айында Андреас Баадерді түрмеден қашыру операциясы кезінде жасалған қастандық әрекеті үшін 8 жылға бас бостандығынан айырылды. 1975 жылдан бастап ол Баадер, Гудрун Энсслин және Ян Карл Распе сияқты ҚАФ-тің басқа үш жетекшісімен бірге бірнеше адам өлтіру және адам өлтіруге талпыну айыптары бойынша сотталды. Сот процесі аяқталмас бұрын, ол Штаммхайм түрмесіндегі өзінің камерасында асылып өлген күйде табылды. Өзін-өзі өлтіру туралы ресми қорытынды көптеген дауларды тудырды. Бір жыл өткен соң, 1977 жылдың 7 сәуірінде ҚАФ-тің екі мүшесі Федералдық Бас прокурор Зигфрид Бубакты кек ретінде өлтірді.

Ерте өмір

Майнхоф 1934 жылы Ольденбургте дүниеге келген. Оның әкесі Вернер Майнхоф, Йена мұражайының сақтаушысы, 1940 жылы қатерлі ісіктен қайтыс болды, осыдан кейін анасы ақша табу үшін Ренате Римекті үйге қонақ ретінде алды. 1946 жылы Ялта келісімі нәтижесінде Йена Совет оккупациясына түскен соң, отбасы Ольденбургке қайта оралды. Майнхофтың анасы, Ингеборг Майнхоф, өнер тарихшысы, мұғалім болып жұмыс істеуге кірісті және 1949 жылы қатерлі ісіктен қайтыс болды. Римек Майнхоф пен оның үлкен қарындасы Виенкеге қамқор болды.

1950 жылдардағы студенттік белсенді

1952 жылы Майнхоф Вайльбургтегі мектепте Абитур емтиханын тапсырды. Одан кейін Марбург университетінде философия, социология, педагогика және неміс тілін оқыды, сол жерде реформалық қозғалыстарға қатысты. 1957 жылы ол Мюнстер университетіне ауысты, онда испандық марксистік зиялы Мануэль Сакристанмен танысты (кейіннен оның жазбаларының бір бөлігін аударып, редакциялады), Sozialistischer Deutscher Studentenbund (SDS) – неміс социалистік студенттер одағына қосылды және Конрад Аденауэр үкіметі ұсынған Бундесвердің қайта қарулануына және ядролық қарумен байланысына қарсы наразылық акцияларына қатысты. Майнхоф ақырында жергілікті Anti Atomtod Ausschuss (Атомдық өлімге қарсы комитет) өкілі болды. 1958 жылы ол университеттің AStA (немісше: Allgemeiner Studierendenausschuss, немесе Студенттердің жалпы комитеті) құрамында қысқа уақыт жұмыс істеді және түрлі студенттік газеттерге мақалалар жазды.

Конкрет және 1960-шы жылдардағы наразылық

1959 жылы Майнхоф Германия Коммунистік партиясына (КПД) қосылды, ал кейін "Конкрет" журналында жұмыс істей бастады. Бұл ай сайынғы журнал 1964 жылға дейін Шығыс Германия үкіметінен құпия қаржыландырылды. "Конкрет" журналын студент-белсенділер мен прогрессивті зиялылар көп оқыды, ал 1962-1964 жылдары бас редактор болған Майнхоф танымал журналистер мен авторлардан материал алуға мүмкіндік алды. 1967 жылдың 2 маусымында Майнхофтың Германияның Пахлави әулетін қолдауы туралы ашық мәлімдемесі студенттерді Иран шахының сапарына қарсы Батыс Берлиндегі демонстрацияға шақыруға көмектесті. Ирандық қарсы демонстрацияшылар, оның ішінде шахтың арнайы қызметінің агенттері студенттерге шабуыл жасағанда, полиция да шабуылға қатысып, наразылық білдірушілерді бір көшеге дейін қуды, онда бір офицер студент Бенно Онесоргты атып өлтірді. Майнхофпен дос болған "Stern" газетінің белгілі жазушысы Себастьян Хаффнер "1967 жылғы 2 маусымдағы студенттерге жасалған шабуылмен Батыс Берлиндегі фашизм өз бетін ашты" деген пікір білдірді. 1968 жылдың ақпан айында Майнхоф Батыс Берлинде өткен Халықаралық Вьетнам конференциясына қатысты, оған билік тек үлкен қарсылықтардан кейін ғана рұқсат берді. Ол Эрнст Блох, Ноам Чомский, Эрик Хобсбаум, Эрнест Мандель және Жан-Поль Сартр сияқты зиялылармен бірге соңғы декларацияға қол қойды. Бұл декларацияда АҚШ-тың Вьетнамдағы әрекеті "біздің буынның Испаниясы" деп бағаланып, вьетнам халқының "жойылуына" (Vernichtung) қарсы күреске шақырды.

Клаус Райнер Ролмен неке

1961 жылы Майнхоф «konkret» баспасының негізін қалаушы және баспашысы Клаус Райнер Рёльге үйленді. Олардың некесінен 1962 жылдың 21 қыркүйегінде Режин мен Беттина есімді егіз қыздары дүниеге келді. Майнхоф пен Рёль 1967 жылы ажырасып, бір жыл өткен соң ресми түрде ажырасты.

Мидағы игі ісік хирургиялық жолмен алынады

1962 жылы Майнхофқа қатерсіз ми ісігі хирургиялық жолмен алынып тасталды; 1976 жылғы обдукция көрсеткендей, ісіктің қалдықтары мен хирургиялық жарақат тіні оның амигдаласына әсер еткен.

Баадердің босатылуы

Майнхофқа түрмедегі өрт сөндіруші Баадердің сүйіктісі Энсслин келіп, Баадерді полициядан босатуға көмектесуін сұрады. Осылайша жоспар жасалды, және Майнхоф солшыл баспагер Клаус Вагенбахқа түрмедегі Баадерді босату үшін ынтымақтастық сұрады, ал Вагенбах саяси тұтқындарды босатуға сенгендіктен келісті. Вагенбахтан келісім-шарт алғаннан кейін Майнхоф билік органдарына Баадерге Моабит түрмесінен Берлиннің Далем ауданындағы әлеуметтік зерттеулер институтына баруға рұқсат беру туралы өтініш жасады. Жоспар бойынша қарулы партизандар институтқа кіріп, Баадерді босату керек еді; атыс болмауы тиіс еді. Майнхоф қалуға және Баадердің қашуын жоспарлауға қатысы жоқ екенін көрсетуге тиіс еді. Баадер екі күзетшімен бірге келіп, Майнхофпен институттың кітапханасында жұмыс істей бастады. Энсслиннің екі әйел достасы, сондай-ақ қылмыстық жазбасы бар бір ер адам (қарулы қақтығыстардағы тәжірибесі бар деген болжаммен жалдаған) институтқа бұзып кірді. Ол кітапханашы Георг Линкеге оқ атып, бауырына ауыр жарақат келтірді. Кейіннен ол кісі қолында тапанша мен газ баллонынан оқ атуға арналған құрал болғанын және шатасу кезінде қате құралды оқтап алғанын мәлімдеді. Кітапханашыны атқаннан кейін Майнхоф Баадермен бірге қашуға шешім қабылдады деп болжанады. Бірнеше күн ішінде Берлин қаласының барлық жерінде іздеу туралы хабарламалар пайда болды, оның тұтқындалуы үшін 10,000 DM сыйақы ұсынылды. Бастапқыда Майнхоф өзінің ықпалды тілші ретіндегі беделін сырттағыларға көмектесу үшін пайдалануды жоспарлаған, бірақ атыс болғаннан кейін қорқыныштан ол басқалармен бірге институттың терезесінен секіріп кетті. Олар қашқаннан кейін Майнхоф бір досына телефон соғып, балаларын мектептен алып кетуін сұрады. Бұл қоңырау оның жоспарсыздығын көрсетті.

Қызыл Армия фракциясындағы іс-әрекет және тұтқындалу

Келесі екі жылда Майнхоф топ жасаған түрлі банк тонаулары мен жарылыстарға қатысты. Ол және басқа RAF мүшелері балаларын палестиналық жетімдерге арналған лагерьге жіберіп, өз қалауларына сәйкес білім беру үшін оларды ұрлап алуға тырысты; алайда, егіздер Сицилияда ұсталып, Стефан Осттың араласуының нәтижесінде әкелеріне қайтарылды. Осы кезеңде Майнхоф RAF үшін көптеген манифесттер мен трактаттарды жазды немесе дыбысқа түсірді. Олардың ең маңыздысы, мүмкін, «Қалалық партизандық тұжырымы», Хорст Малердің мақаласына жауап ретінде, олардың басым идеологиясын дұрыс баяндауға тырысады. Бұл, сонымен қатар, Rote Armee Fraktion атауын алғаш рет қолдануды және оның жарияланымдарында RAF белгісін алғаш рет пайдалануды қамтыды. Дегенмен, топтағы оның нақты маңыздылығы БАҚ-та көбінесе асыра көрсетілді, ең айқын мысалы – RAF үшін «Баадер-Майнхоф тобы» деген атау. (Гудрун Энсслин көбінесе Майнхофтан гөрі топтың тиімді әйел басшысы деп есептеледі.) Майнхоф Мюнхендегі қырғынды қорғап жазған эссесін тарихшы Джеффри Херф «Холокосттан кейінгі Еуропадағы антисемитизм тарихындағы ең маңызды құжаттардың бірі» деп сипаттайды. 1972 жылдың 14 маусымында Лангеген қаласында АҚШ Қарулы күштерінен дезертирлерге баспана берген мұғалім Фриц Родевальдқа бейтаныс адам келіп, ертесі күні өзі мен досы үшін түнеуге орын сұрады. Ол келісті, бірақ кейін әйелдің RAF-пен байланысы болуы мүмкін деген күдікке ілікті және ақырында полицияға хабарласуға шешім қабылдады. Ертесі күні екеуі Родевальдтың үйіне келді, ал полиция оларды бақылап отырды. Ер адамның соңынан жақын жердегі телефон кабинасына дейін барып, оның қарулы Герхард Мюллер екені анықталды. Мюллерді тұтқындағаннан кейін полиция әйелді – Майнхофты тұтқындауға кірісті.

Аушвицті түсіндіру

1972 жылдың желтоқсанында сот процесін күтіп отырған Майнхоф Хорст Малердің сотында куәлік беруге шақырылды. Малер одан 1972 жылы Мюнхенде өткен жазғы Олимпиада ойындарындағы қырғынға олардың екеуі қолдау білдірген мәлімдемесі туралы сұрақ қойды. Оның сұрақтарына жауап берген ол:

"Аушвиц қалай мүмкін болды, антисемитизм не еді?" деді. Ол халықтың ақшаға тәуелділігінен туған жек көрушілігі мен коммунизмге құштарлығын пайдаланды. Аушвиц – бұл алты миллион еврейдің олардың кім екендігі үшін, "ақша еврейлері" деп жарияланғандықтары үшін өлтіріліп, Еуропаның қоқысқа толы орындарына тасталғанын білдіреді. Антисемитизм өзінің жолымен капитализмге қарсы болды. Алты миллион еврейді жоқ еткенмен бірге, немістердің ақша мен қанаудан құтылуға деген ұмтылысын да өлтірді. Егер біз неміс халқын фашизмнен ақтамасақ, себебі халықтың көпшілігі концентрациялық лагерьлерде не болғанын білмегендіктен, оларды революциялық күресімізге жұмылдыра алмаймыз."

Үкім шығару

Екі жылдық алдын ала сот отырыстарынан кейін, Майнхоф 1974 жылғы 29 қарашада сегіз жылға бас бостандығынан айырылды. Соңында, Майнхоф, Баадер, Энсслин және Ян Карл Распе 1975 жылғы 19 тамызда төрт кісіні өлтіргені, елу төрт кісіні өлтіруге талпынғаны және қылмыстық ұйым құрғаны айыптарымен бірлесіп сотқа тартылды. Сот аяқталмас бұрын, Майнхоф 1976 жылғы 9 мамырда Штутгарттағы Штаммхайм түрмесіндегі өзінің камерасында сүлгіден жасалған арқанмен асылып өлгені анықталды. Оның өлімі болмағанда, оған өмір бойы бас бостандығынан айыру және 15 жыл қосылған жаза берілер еді. (Қалған үш айыпталушы осындай жаза алды, оның мақсаты мерзімінен бұрын босату мүмкіндігін барынша азайту болды.)

Өлім

1976 жылы 9 мамырда Майнхоф Штутгарттағы Стаммхайм түрмесінде өлі күйде табылған. Ресми тұжырым бойынша, Майнхоф өз-өзіне қол жұмсаған. Кейіннен ол басқа RAF тұтқындарынан күрт оқшауланған деген мәлімдеме жасалды. Олар түрмеде алмасып жазған хаттардың бірінде Энслин оны "әлсіз" деп сипаттаған. Ресми қорытындылар RAF және басқа радикалды ұйымдар тарапынан қабылданбады, олардың дұрыстығына күмәнданушылар және оны билік өлітірген деп санайтындар әлі де бар. Халықаралық топ тарапынан қосымша тергеу жүргізілді. Тергеу нәтижелері 1979 жылы "Der Tod Ulrike Meinhof. Bericht der Internationalen Untersuchungskommission" (Ульрика Майнхофтың өлімі. Халықаралық тергеу комитетінің есебі) деген атпен жарияланды. Майнхоф қайтыс болғаннан кейін алты күн өткен соң Берлиннің Мариендорф қаласында жерленді. Оның қоштасу рәсіміне шамамен 7000 адам қатысты. Ел бойынша наразылық акциялары өтті, ал Берлин мен Гессендегі саяси және әлеуметтік тұтқындар үш күндік аштық жариялады. Жан-Поль Сартр мен Симон де Бовуар ашық хатында оның өлімін нацистік кезеңдегі ең қорқынышты қылмыстармен салыстырды. 2002 жылдың соңында, оның қызы Беттина жүргізген тергеулер нәтижесінде, Майнхофтың миы оның өліміне қатысты тергеу аясында жасалған аутопсиядан кейін (көрінетіндей, рұқсатсыз) сақталғаны анықталды. Алғашқы аутопсияда миндаль безіне жақын мидың зақымдануы анықталды, бұл 1962 жылы жасалған (қатерсіз) кистаны алып тастау операциясының нәтижесі болды. Сол кезде жарияланбаған аутопсия нәтижелерінде мидың зақымдануы "Майнхофтың кінәлі болуына қатысты сұрақтар тудыратынын" көрсетті. Кейіннен Магдебург университетінің психиатры Бернхард Богертс миды қайта қарап, Майнхофтың толыққанды қылмыстық жауапкершілігіне күмәнданды. Беттинаның өтініші бойынша, ми 2002 жылдың 19 желтоқсанында Майнхофтың жерленген жеріне қайта жерленді.

Түрмедегі соңғы күндер

Майнхофтың соңғы сотқа қатысуы 1976 жылғы 4 мамырда болды, сотталушылар Батыс Германияның Вьетнам соғысына қатысуы туралы дәлелдер беру үшін талап еткен отырыс еді. Олардың сөзіне қарағанда, осы соғыс оларды радикалдандырған, соғыс тұтқыны мәртебесін талап етудің негізі болған (жоғарыда қараңыз). Ютта Дитфурттың айтуынша, Майнхофтың өлімінен бұрынғы соңғы күндер аяқталды. Тұтқындар (Майнхофты қоса алғанда) кездесу уақытын (күнде екі рет 30 минут) түрлі философтар мен саяси мәселелерді талқылауға жұмсады. Қүзетшілердің бірі олардың күліп отырғанын байқады. Қорғаушы адвокаттар ұйымдастырған баспасөз конференциясында Майнхофтың адвокаты Майкл Обервиндер, Майнхофтың өліміне бір апта қалғанда олармен терең әңгімелескенін мәлімдеді. Ол оның күйзеліс немесе қызығушылық танытпағанын, бұл әңгіменің Майнхоф тобының көзқарасын түсіндіруге бағытталған, жандағы әңгіме болғанын айтты. Майнхофтың соңғы келушісі – Қызыл бригаданың адвокаты Джованни Капелли болды. Ол Қызыл бригаданың оған хабарласуға деген ниетін жеткізді және Италиядағы тұтқындардың оқшау ұсталмайтынын (Ренато Курсиодан басқа) және саяси белсенділіктерін сипаттады. Сондай-ақ олар RAF-ті қорғау үшін халықаралық адвокаттар комитетін құруды талқылады. Кейін Капелли Майнхофтың өзіне "жанды, тірі әйел" сезімін бергенін, "барлық сұрақтарға ашық" болғанын айтты. Олар жақын арада қайта кездесуге келісті. "Ол өмір сүруге ниетті әйелдей әрекет етті".

Аутопсия және тергеу

9 мамыр күні таңғы сағат 9.20-да Баден-Вюртемберг Әділет министрлігі Майнхофтың өз-өзіне қол жұмсағанын хабарлады, бірақ профессор Йоахим Раушке жасаған алғашқы мәйіт сараптамасы кем дегенде сағат 9.25-те басталды. Профессор Раушке бір жыл бұрын Зигфрид Хаузердің мәйітін де сараптап, RAF жақтастары мен қолдаушылары оны Хаузердің бас жарақаттарына немқұрайлы қарағаны үшін, оның өлімінің нағыз себебін жасыруға тырысқан деп айыптады. 11 мамырда Виенке Цитцлаффтың өтініші бойынша Вернер Янссен мен Юрген Шрёдер екінші мәйіт сараптамасын жасады, тіпті ми, көптеген маңызды органдар мен тіндердің бөліктері бұрын-ақ денеден алынып тасталған болатын. Сонымен қатар, оның тырнақтары кесілгендіктен, дәрігерлер күрес болған-болмағанын анықтай алмады. Маңызды уақыт өткендіктен кейбір сараптамалар жүргізілмеді. Янссен өлімнің ең мүмкін себебін "дар іліп өлтіру" деп қорытындылады, бірақ нақты қорытындыға келу үшін алғашқы сараптама есебіне қол жеткізуді талап етті, бірақ бұл ешқашан орындалмады.

Музыка

1975 жылы итальяндық әнші-күйші Клаудио Лолли «Incubo Numero Zero (Nightmare #0)» әнін жариялады, онда «жарықты сөндір, Ульрике ойлады» деген сөздер де бар. Марианна Фейтфуллдің 1979 жылғы «Broken English» альбомында Майнхофқа арналған тақырыптық трек болды. 1990 жылы анархо-панк тобы Chumbawamba-ның «Slap!» альбомында ашылу және жабылу тректері болды, екеуі де Майнхофтың атымен аталады. Бірінші трек «Ульрике» деп аталды және Майнхофты басты кейіпкер ретінде тікелей қатыстыратын мәтін болды, ал соңғы трек бірінші тректің инструменталдық қайталануы болды және «Майнхоф» деп аталды. Альбомның сырт жағында «Ульрике» әніне қатысты ақпарат пен мақала бар. Электрондық жоба Дорис Дэйз «Ульрике М.» атты трек жасады, онда ән бойы неміс тілінде сөйленетін бөлім бар, бұл Майнхофтың өзінің архивтік аудио файлы болуы мүмкін. Бұл трек Zero 7, Kruder & Dorfmeister және The Amalgamation of Soundz сияқты басқа электрондық жобалармен ремикске алынды. Неміс дуэті Андреас Аммер мен Ф. М. Эйнхайт 1996 жылы «Deutsche Krieger» атты альбом шығарды, оның маңызды бөлігі Майнхоф туралы аудио жазбалардан тұрады. Дюссельдорфтың электрондық музыка тобы Der Plan 2004 жылы «Die Verschwörung» альбомының бөлігі ретінде «Ульрике» әнін жариялады. Лондондық эксперименталды тобы Cindytalk-тың Meinhof фильмінің сол атты атауымен аталған «Bambule» деп аталатын электрондық жобасы бар. Неміс Neue Deutsche Härte тобы Rammstein 2019 жылғы «Deutschland» әнінің музыкалық видеосында Майнхофты, оның вокалисі Тилл Линдеманн ойнады. Ағылшынның альтернативті рок тобы Ulrika Spacek өз атын Майнхофтан және американдық актриса Сисси Спасектен алды.

Фильмдер мен деректі фильмдерде

Ulrike Marie Meinhof, 1994 жылы ARTE түсірген деректі фильм. Ulrike Meinhof – Wege in den Terror (Ulrike Meinhof – Террорға апаратын жолдар), 2006 жылы RBB түсірген деректі фильм. "So macht Kommunismus Spass" ("Коммунизмді көңілді ету"), Беттина Рёльдің, Майнхофтың қызының, "Шпигель" телеарнасы үшін 2006 жылы түсірген деректі фильмі. Бадер-Майнхоф кешені (2008). Революция балалары (документальді фильм, 2010).