Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1461 жылғы ағылшын Розалар соғысындағы шайқас
1461 battle in the English Wars of the Roses
Феррибридж шайқасы 1461 жылғы 28 наурызда, қазір Розалар соғысы деп аталатын кезеңдегі Тоутон шайқасынан бұрын Йорк және Ланкастер үйлері арасындағы алдын ала шайқас болды.
The Battle of Ferrybridge, 28 March 1461, was a preliminary engagement between the houses of York and Lancaster before the larger battle of Towton, during the period now known as the Wars of the Roses.
Өмірбаян
Өзін патша деп жариялағаннан кейін Эдуард IV үлкен әскер жинап, Йоркширдегі Эйр өзенінің ар жағындағы Ланкастер орналасқан жерге қарай солтүстікке бет алды. 27 наурызда Уорвик графы (авангардты басқара отырып) Феррибриджде өткел жасады, бұрын Ланкастерлер бұзған жерлерді тақтайшалармен жапты. Осы процесте ол көптеген сарбаздарын жоғалтты, олар мұз суға және қарсы жақтағы шағын, бірақ бекем Ланкастер әскерінен шашылып келген көптеген жебелерге тап болды. Өткел жасалып, Ланкастерлер ығыстырылғаннан кейін Уорвик өзінің әскеріне көпірді жөндеуді бұйырды, ал өзеннің солтүстік жағында лагерь құрылды.
After proclaiming himself king, Edward IV gathered together a large force and marched north towards the Lancastrian position behind the Aire River in Yorkshire. On 27 March the Earl of Warwick (leading the vanguard) forged a crossing at Ferrybridge, bridging the gaps (the Lancastrians having previously destroyed it) with planks. In the process he lost many men, both to the freezing winter water and to the frequent hail of arrows coming from a small but determined Lancastrian force on the other side. Once the crossing was managed and the Lancastrians seen off, Warwick had his men repair the bridge while camp was established on the north side of the river.
Шайқас
Ертеңгісіне таңертең Йоркистер Лорд Клиффорд пен Джон, Лорд Невилл бастаған, 2-ші Уэстморленд графының кіші ағасы (Уорвиктің жартылай туысы) басқаратын Ланкастерлердің үлкен тобының шабуылына ұшырады. Толығымен күтпеген шабуылға тап болғандықтан және жағдайды түсінбегендіктен Уорвиктің әскері көптеген шығынға ұшырады. Уорвиктің лагердегі екінші командирі лорд Фицвальтер әскерін қайта жинауға тырысқанда қаза тапты (ол бір аптадан кейін қайтыс болды). Уорвиктің жартылай ағасы Солсберидің балағайы қаза тауып, ал Уорик графы кері шегінетін кезінде аяғына жебе тиіп жарақат алды. Жан де Вавриннің мәлімдемесіне сәйкес, шайқаста шамамен 3000 адам қаза тапты.
Early next morning the Yorkists were ambushed by a large party of Lancastrians under Lord Clifford and John, Lord Neville, a younger brother of the 2nd Earl of Westmorland (Warwick's first cousins of the half blood). Completely surprised and confused Warwick's forces suffered many losses. Warwick's second in command at camp, Lord FitzWalter was mortally wounded while trying to rally his men (he died a week later). The Bastard of Salisbury, Warwick's half brother, was slain and in the process of retreating the Earl of Warwick himself was injured, struck by an arrow in the leg. Jean de Wavrin states that nearly 3,000 men perished in the fighting.
Салдары
Соғыстан кейін Эдуард өзінің негізгі әскерімен келді, және Уорвик пен Эдуард бірге көпірге оралып, оны қираған күйде көрді. Уорвик өзінің араласқан ағасы лорд Фауконбергті йоркшіл атты әскерімен бірге Каслфордтағы броды арқылы өтетін жерге, өзеннің жоғары ағысына жіберді және лорд Клиффордты қуды. Фауконберг Ланкастер әскерінің көз алдында, жартылай шөбересі лорд Клиффордты қуып, қаһарлы шайқастан кейін жеңіске жетті. Клиффорд тамағына тиген жебеден қаза тапты, ол бұл жерді қорғауы тиіс қаруын шешіп тастаған, мүмкін команда беру үшін оңайлату мақсатында.
After the battle Edward arrived with his main army and together Warwick and Edward returned to the bridge to find it in ruins. Warwick sent his uncle, Lord Fauconberg with the Yorkist cavalry upstream to where they crossed the ford at Castleford and pursued Lord Clifford. Fauconberg pursued Lord Clifford, his half grand nephew, in sight of the main Lancastrian army and defeated him after a fierce struggle. Clifford was killed by an arrow in the throat, having removed the piece of armour that should have protected this area of his body, most likely so he could more easily issue commands.
Күні
Тарихи дереккөздер күннің әртүрлі уақытына сілтеме жасайтындықтан, шайқастың қандай күні болғанына қатысты күмәндер туындайды. Ешбір замандас дереккөз шайқастың 28 наурызда болғанын нақты айтпайды, бірақ 29 наурыздың таңына дейінгі Пальма жексенбісі кешін көрсетеді. Археологиялық дәлелдер өзеннен өткеннен кейін Дитингдейл маңындағы келесі шайқас Тоутон шайқасының орнына тым жақын болғандықтан, оның жеке күні болмағанын көрсетеді. Тарихи дереккөздердің барлығы Лорд Клиффордтың Феррибридж шайқасымен бір күні қаза тапқанына келіседі, сондықтан бір күні ішінде – 29 наурыздың таңынан басталып, Тоутон шайқасымен аяқталған үш шайқас болды деген жаңа түсінік пайда болды. Егер осылай болса, Тоутон шайқасының қаза тапқандар саны Феррибриджде қаза тапқандарды да қамтуы мүмкін деп ұсынылған.
Some doubt exists over what date the battle took place on due to the way the historical sources refer to the different times of the day. No contemporary source explicitly states that the battle took place on 28 March but refers to Palm Sunday eve which could refer to the morning before dawn on the 29th. Archaeology evidence indicates that the subsequent engagement near Dittingdale after crossing the river is too close to the location of the main battle at Towton to have been fought on a separate day. As the historical sources all agree that Lord Clifford was killed on the same day as the engagement at Ferrybridge, a new interpretation has been given of there being 3 consecutive engagements in one day – starting before dawn on 29 March and ending at Towton. If this is the case it has been suggested the quoted casualty figures given for the battle of Towton may include those killed at Ferrybridge.